Кіріспе
Американдық библиялық зерттеу жобасы
Иса семинары – 1985 жылы Роберт Фанк құрған, шамамен 50 библиялық сын тұжырымдамасы ғалымы мен 100 миряндардан тұратын топ. Семинар 1980-жылдардың, 1990-жылдардың және 21-ғасырдың басында өте белсенді болды. Семинар мүшелері Назареттік Исаның іс-әрекеттері мен сөздерінің тарихилығына қатысты ұжымдық пікірін анықтау үшін түрлі түсті моншақтармен дауыс берді. Олар Жаңа Өсиеттің және апокрифтердің жаңа аудармаларын мәтіндік деректер ретінде пайдаланды. Олар өз нәтижелерін үш есепте жариялады: «Бес Ізгі хабар» (1993), «Исаның істері» (1998) және «Исаның Ізгі хабары» (1999). Сонымен қатар, олар АҚШ-тың әртүрлі қалаларында дәрістер мен семинарлар сериясын өткізді. Иса семинарының жұмысы оның негізін қалаушының қайтысынан кейін (2005) жалғасты және екі семинарға ұласты: Құдай және адамзаттың болашағы жөніндегі семинар және Христиандық семинар. Соңғысы 2022 жылы өзінің алғашқы есебін жариялады: «Исадан бұрынғы христиандыққа дейін: Иса қозғалысының алғашқы екі ғасырының тарихи зерттеуі». Семинарлар – Вестар институтының ғылыми бағдарламалық бөлімшелері. Вестар жалпы оқырмандар үшін екі айда бір рет шығатын «Төртінші R: Діни сауаттылықты қолдаушы» журналын жариялайды.
"Тарихи Исаны" іздеу
Семинардың тарихи Исаны қайта құруы оны таңғажайып астарлы әңгімелер мен афоризмдер арқылы әділетсіздіктен құтылу туралы жақсы хабарды уағыздаған, саяхатшы еллиндік яһуди данасы және сеніммен емдеуші ретінде бейнеледі. Иса семинары олардың мәселелеріне ерекше тәсілмен жауап берді. Семинарда канондық жазбалар Исаның нақты сөздері мен істерін, сондай-ақ ерте христиан қауымының және жазбалар авторларының түсіндірулерін көрсететін тарихи дереккөздер ретінде қарастырылды. Семинар мүшелері кез келген мәтіннің тарихилығын дәлелдеуді талап ететіндерге дәлелдеу жүгін артты. Олар канондық шектеулерге мән бермей, Тома евангелиясында Жохан евангелиясынан гөрі шынайы материал көбірек болуы мүмкін деп мәлімдеді. Семинар евангелияға сын көзбен қарағанда Иса туралы бірқатар қағидалар немесе "ғалымдық білімге" сүйенді. Мүшелер Иса апокалиптикалық көзқарас ұстанбады деген тұжырымға ден қойды, бұл пікір Иса туралы негізгі зерттеулерде даулы. Семинар мүшелері Исаның шынайы сөздері, оның шәкірттерін әлемнің аяқталуына дайындалуға шақыратын апокалиптикалық эсхатологияны ашудың орнына, Құдайдың барлық балаларын әлемді жақсартуға шақыратын даналық эсхатологияны уағыздағанын көрсетті. Иса семинарының әдістері мен қорытындылары көптеген себептерге байланысты көптеген библия ғалымдары, тарихшылар және дін қызметкерлері тарапынан қатаң сынға ұшырады. Мұндай сыншылар, мысалы, Семинар мүшелерінің барлығы білікті ғалымдар емес екенін, олардың дауыс беру әдісі нюанстарға мүмкіндік бермейтінін, олар Q дерегімен және Тома евангелиясымен айналысып, Еврейлер евангелиясы сияқты басқа деректердегі материалды елемегенін және олар ұят критерийіне тым көп сүйенгенін айтады.
Тарихи әдістерді қолдану
Отырысқа келген ғалымдар тарихи Исаның өмірін қайта құруға тырысты. Олар түрлі құралдарды пайдаланып, ол кім болғанын, не істегенін, не айтқанын және оның сөздерінің мағынасын анытауға ұмтылды. Олардың қайта құрулары әлеуметтік антропология, тарих және мәтіндік талдауға негізделді. Басты ерекшелігі – апокалиптикалық эсхатологияны жобау болды. Олар мәдени антропологиялық зерттеулерді жалпы аяны белгілеу үшін, бірінші ғасырғы Палестинаның тарихы мен қоғамын анықтау үшін, ал Исаның өзіне назар аудару үшін мәтіндік талдау (сондай-ақ, тарих пен антропологиямен бірге) қолданды. Олар бастапқы дереккөздерді, екіншілік дереккөздерді және археологиялық мәліметтерді бірге пайдаланды. Олардың әдістемесі, басқа ғалымдар тобы әзірлеген (олар басқа ғалымдардың қарауына арналған еңбектерді ұсынды және көптеген мақалаларын Forum журналында жариялады) және «Бес Ілхабар» (төрт канондық Ілхабар және Тома Ілхабары) кітабында түсіндірілгендей, Иса туралы дәстүрлерді бірінші төрт ғасырдың жазбаларында іздеу және оларды көптеген куәліктер, ерекшелік және ауызша таралу сияқты өлшемдер бойынша іріктеуді қамтиды.
Исаның аяқ-кезексіздігі
Бұл тіректердің кейбіреулері дау тудырмаса да, тарихи Исаны зерттеген ғалымдардың көпшілігі Альберт Швайцермен келісіп, Исаны апокалиптикалық пайғамбар деп санайды. "Бес Ілтебіс хабарда" айтылғандай, апокалиптикалық емес көзқарас 1970-ші және 1980-ші жылдары Иса туралы зерттеулер діни ортадан секулярлық академияға ауысқанда күшейді. Маркус Борг: «Исаның дүниенің аяқталуы жақын дегенді жариялаған ескі консенсус жойылды» дейді және бұл өзгерістің екі себебін көрсетеді: 1960-шы жылдардан бері кейбір ғалымдар Ілтебіс хабарлардағы Адам Ұлының келуі туралы айтылғандарды ерте христиандық қауымның қосымшалары деп қарастыра бастады. Сондай-ақ, кейбір ғалымдар Исаның Құдай патшалығын дүниенің аяқталуы емес, қазіргі замандағы шындық, «іске асқан эсхатология» ретінде қарастыра бастады (Лұқа 17:20–21-ге қараңыз). "Бес Ілтебіс хабар" бойынша, Исаға қатысты апокалиптикалық элементтер Жақиядан және ерте христиандық қауымнан келген (4-бет). Исаның эсхатологиялық еместігі қазіргі тарихи зерттеулерде маңызды үрдіс болғанымен, көптеген ғалымдар дәстүрлі көзқарасты сақтап, Исаның дүниенің аяқталуы жақын дегенді болжағанын мойындайды.
Since the 1960s, some scholars have started to view the gospel references to the coming Son of Man as insertions by the early Christian community. Some scholars have begun to see Jesus' kingdom of God as a present reality, a "realized eschatology", rather than an imminent end of the world (cf. Luke 17:20–21). The apocalyptic elements attributed to Jesus, according to The Five Gospels, come from John the Baptist and the early Christian community (p. 4). While the noneschatological Jesus is a significant trend in contemporary research into historical Jesus, most scholars affirm the traditional view that Jesus prophesied the imminent end of the world.
Ғалымдардың аудармасы
Семинар Ізгі хабарларды қазіргі заманғы америкалық ағылшын тіліне аударудан басталды, нәтижесінде олар "Ғалымдар нұсқасы" деп аталатын аударма жасады, ол алғаш рет "Толық Ізгі хабарлар" кітабында жарияланды. Бұл аудармада қазіргі тілдегі сөздер мен фразалар қолданылып, Ізгі хабар авторларының стильін, сөздерін нақтылы түрде емес, қазіргі түсінікпен жеткізуге тырысты. Мақсаты – оқырманға бірінші ғасырдағы тыңдаушыға болғандай әсер беру. Аудармашылар мәтіннің басқа аудармалардағы ескірген, сөзбе-сөз аудармаларынан немесе оның беткей жаңартылуынан аулақ болды. Мысалы, олар "сіздерге қасірет болсын" дегенді "сіздерді қарғыс айтам" деп аударады. "Толық Ізгі хабарлар" авторлары кейбір басқа аудармалар Ізгі хабарлардың тілін біріктіруге тырысқандарын, ал олар әр автордың ерекше даусын сақтап қалуға ұмтылғанын айтады.
Әдістеме
Иса семинарының алғашқы нәтижелері 1993 жылы "Бес Ізгі хабар: Исаның нағыз сөздерін іздеу" деген атпен жарияланды.
Аутентикалық критерийлер
Иса семинары Ізгі хабарларды қателікке ұшырауы мүмкін тарихи артефакттар ретінде қарастырады, олардың ішінде шынайы және шынайы емес материалдар бар. Семинар мүшелері белгілі бір мәлімдеме немесе оқиғаның шынайылығын анықтау үшін бірнеше критерийлерді қолданды, соның ішінде көптеген куәгерлердің растауы және ұятты жағдайлар критерийлері. Мүшелер қолданған қосымша критерийлердің арасында мыналар бар:
Жалғастыру материалдары: Аяттар басқа материалдарды енгізу, түсіндіру немесе жақтау үшін қолданыла ма, ал олардың өзі шынайы болуы мүмкін бе? Мысалы, Лұқада, «қызыл» түсті самариялық туралы ұқсастық, Исаның осы ұқсастықты айтқан көріністерімен жақталады, ал семинар бұл көріністердегі Исаның сөздерін «қара» деп санады. Қоғамдық мәселелер: Аяттар ерте христиан қауымының алаңдаушылықтарына сілтеме жасай ма, мысалы, миссионерлерге берілген нұсқаулар немесе басшылық мәселелері? Мысалы, Петір – Исаның шіркеуін салған «тас» (Маттай 16:17–19). Теологиялық бағыт: Аяттар тек Ізгі хабарға тән пікірді немесе көзқарасты қолдай ма, мүмкін редактордың ықпалынан туындаған? Мысалы, қойлар мен ешкілер туралы болжам (Маттай 25:31–46) «қара» түспен белгіленді, себебі мүшелер оны Маттайдың христиан қауымының лайықсыз мүшелеріне қарсы сөйлеу ниетін көрсетеді деп есептеді.
Framing material: Are the verses used to introduce, explain, or frame other material, which might itself be authentic? For example, in Luke, the "red" parable of the good samaritan is framed by scenes about Jesus telling the parable, and the seminar deemed Jesus' framing words in these scenes to be "black". Community issues: Do the verses refer to the concerns of the early Christian community, such as instructions for missionaries or issues of leadership? For example, Peter as "the rock" on which Jesus builds his church (Matthew 16:17–19). Theological agenda: Do the verses support an opinion or outlook that is unique to the gospel, possibly indicating redactor bias? For example, the prophecy of the sheep and the goats (Matthew 25:31–46) received the color black because the fellows saw it as representing Matthew's agenda of speaking out against unworthy members of the Christian community.
Мысал: құттықтаулар
Иса семинары әр түрлі бақыттылықтарды қызыл, қызғылт, сұр және қара деп бағалады. Борг, Маркус Дж.; Исамен бірінші рет кездесу: тарихи Иса және қазіргі заманғы сенімнің жүрегі; HarperOne Imprints, HarperCollins; Нью-Йорк, Нью-Йорк: 1995. 978 0060609177
Кроссан, Джон Доминик; Иса: революциялық өмірбаян; HarperOne Imprints, HarperCollins; Нью-Йорк, Нью-Йорк: 2009. 978 0061800351
Фанк, Роберт Уолтер; Баттс, Джеймс Р.; Скотт, Бернард Брэндон; Исаның теңеулері (Иса семинары сериясы); Polebridge Press; Салем, Орегон: 1988. 978 0944344071
Фанк, Роберт Уолтер және басқалар. ; Бес Ізгі хабар: Иса не деді? Исаның нағыз сөздерін іздеу; HarperOne Imprints, HarperCollins; Нью-Йорк, Нью-Йорк: 1996. 978 0060630409
Фанк, Роберт Уолтер және басқалар. ; Исаның істері: Иса не істеді? ; Polebridge Press; Салем, Орегон: 1998. 978 0060629786
Фанк, Роберт Уолтер және басқалар. ; Исаның Ізгі хабары: Иса семинары бойынша; Polebridge Press; Салем, Орегон: 1999. 978 0944344743
Миллер, Роберт Дж.; және басқалар. ; Иса семинары және оның сыншылары; Polebridge Press; Салем, Орегон: 1999. 978 0944344781
Миллер, Роберт Дж.; Толық Ізгі хабарлар; Polebridge Press; Салем, Орегон: 2010. 978 1598150186
Татум, В. Барнс; Жақындықта шомылдыру рәсімін жасаған Иоанн және Иса: Иса семинарының есебі; Polebridge Press; Салем, Орегон: 1994. 978 0944344422
Crossan, John Dominic; Jesus: A Revolutionary Biography; HarperOne Imprints, HarperCollins; New York, New York: 2009. 978 0061800351
Funk, Robert Walter; Butts, James R.; Scott, Bernard Brandon; The Parables of Jesus (Jesus Seminar Series); Polebridge Press; Salem, Oregon: 1988. 978 0944344071
Funk, Robert Walter; et al. ; The Five Gospels: What Did Jesus Really Say? The Search for the Authentic Words of Jesus; HarperOne Imprints, HarperCollins; New York, New York: 1996. 978 0060630409
Funk, Robert Walter; et al. ; The Acts of Jesus: What Did Jesus Really Do? ; Polebridge Press; Salem, Oregon: 1998. 978 0060629786
Funk, Robert Walter; et al. ; The Gospel of Jesus: According to the Jesus Seminar; Polebridge Press; Salem, Oregon: 1999. 978 0944344743
Miller, Robert J.; et al. ; The Jesus Seminar and Its Critics; Polebridge Press; Salem, Oregon: 1999. 978 0944344781
Miller, Robert J.; The Complete Gospels; Polebridge Press; Salem, Oregon: 2010. 978 1598150186
Tatum, W. Barnes; John the Baptist and Jesus: A Report of the Jesus Seminar; Polebridge Press; Salem, Oregon: 1994. 978 0944344422
Исаның іс-әрекеттері
1998 жылы Иса семинары "Исаның іс-әрекеттері: Исаның нағыз істерін іздеу" атты кітап жариялады. Осы кітап үшін материал дайындау барысында олар Евангелияда тіркелген Исаның әрбір ісіне, сондай-ақ оған айтылған сөздерге жеке-жеке дауыс берді. Бен Уизерингтон, Грег Бойд, Н. Т. Райт, Уильям Лэйн Крейг, Люк Тимоти Джонсон, Крейг А. Эванс, Майкл Ф. Берд, Крейг Бломберг, Маркус Бокмуэлл, Реймонд Браун, Джеймс Д. Г. Данн, Говард Кларк Ки, Джон П. Мейер, Грэм Стэнтон, Даррел Бок, лютерандық теолог Карл Братен: "Иса семинары – негізгі христиандық догмаларға 'догматикалық' тұрғыдан қарсы келетін, ғылыми емес тәсілдің бір мысалы. Ол қоғамдық санада Харнактың Иса мен шіркеу арасындағы еңбегімен еңсерілмейтін айырмашылық бар деген пікірін қалыптастыруда" деді.
Lutheran theologian Carl Braaten has been sharply critical, saying "The Jesus Seminar is the latest example of a pseudo scientific approach that is 'dogmatically' opposed to basic Christian dogmas, popularizing in the public mind Harnack's view that an unbridgeable gulf exists between Jesus and the church."
Семинардың құрамы және мүшелерінің біліктілігі
Люк Тимоти Джонсон, христиандық дінінің пайда болу тарихын зерттеуші, семинардың бір мүшесі Пол Верховен философия ғылымының докторы емес, бірақ математика мен физикадан ғылым магистрі, Киелі кітапты емес, кинорежиссер ретінде танымал. Джонсон семинарды 2000 жылы ABC News бағдарламасының "Исаны іздеу" бағдарламасын жүргізуші Питер Дженнингстің назарын аударуға тырысқаны үшін де сынға алды. Семинар сыншысы Уильям Лэйн Крейг бұл топтың өздері таңдаған мүшелері Жаңа өсиет ғалымдарының пікір білдіруін білдірмейді деп дәлелдеді. Ол былай деп жазады: "Бес Ізгі хабар" басылымында аталған 74 [ғалымның] тек 14-і ғана Жаңа өсиетті зерттеу саласында жетекші орынға ие. Олардың жартысынан көбі - екі-үш мақала жариялаған белгісіз адамдар. Олардың он сегізі Жаңа өсиетті зерттеуде ешқандай еңбек жасамаған. Көпшілігі салыстырмалы түрде ерекшеленбеген академиялық лауазымдарда, мысалы, қоғамдық колледжде оқытумен айналысады. Басқалар да осыны айтып, осы ғалымдардың 36-сы, яғни жартысы, Гарвард, Клермонт немесе Вандербильт университеттерінде білім алған немесе сол мектептерде сабақ беретінін көрсетті. Бұл университеттер Жаңа өсиетті "либералды" тұрғысынан түсіндіруді ұнатады деп есептеледі. Белгілі евангелистік пастор және теолог Грег Бойдтың сөзін бастау үшін: "Иса семинары Жаңа өсиетті түсінудің сол жақ қанатында жүрген өте аз сандағы радикалды шеттік ғалымдарды білдіреді. Ол негізгі ағымның білімін білдірмейді". Жаңа өсиет ғалымы Марк Аллан Пауэлл былай деп мәлімдеді: "Иса туралы семинар қазіргі Жаңа өсиеттің тарихын зерттеуші ғалымдар тобының өкілі емес. Керісінше, бұл - сол гильдияның ішіндегі бір дауыстың өкілі, кейбір негізгі мәселелерде азшылық ұстанымын қолдайтын дауыстың өкілі". 2010 жылы жарық көрген "Назареттік Иса: тәуелсіз тарихшының оның өмірі мен ілімі туралы есебі" атты кітабының бірінші тарауында Морис Кейси, дінге сенбейтін британдық Жаңа өсиет ғалымы, Семинарға "АҚШ-тағы ең үздік ғалымдардың кейбіреулерін, мысалы, Э. П. Сандерс, Дж. А. Фитцмайер және Дейл Эллисон" кіргізбегені үшін сын айтты. Оның айтуынша, бұл айқын кемшіліктер семинардағы "сарапшылар" деп аталатын көптеген жас, белгісіз ғалымдардың докторлық дәрежесін жаңа ғана аяқтағанынан туындаған. Кейси дауыс беру процесін былай деп түйіндеді: "Шындығында, бұл ешқандай ақылға қонымды билікке ие емес адамдардың орташа көпшілік дауысын білдірді". Эмори университетінің Кэндлер теология мектебінің профессоры Люк Тимоти Джонсон 1996 жылы жазған "Нағыз Иса" атты кітабында семинардың жұмысына қатысты алаңдаушылық білдірді. Ол семинардың әдістерін сынға алды, олардың семинар мүшелері сенгеннен гөрі тарихи қайта құру үшін әлдеқайда шектеулі екеніне сенді. Олардың тұжырымдары "бұрыннан белгілі болды", - дейді Джонсон, ол "жауапты емес, тіпті сыншыл зерттеуші емес. Бұл - өзін-өзі қанағаттандырудың әзіл-қалжыңы". Уильям Лэйн Крейг ғылыми натурализмнің негізгі болжамдары, апокрифтік ізгі хабарлардың басымдығы және саяси дұрыс Исаның қажеттілігі негізсіз және тарихи Исаның бұрмаланған портретіне әкеледі деп айтады. Реймонд Браун семинары "априорилік принциптер бойынша ерекше дәрежеде жұмыс істеді, олардың кейбіреулері табиғаттан тыс нәрселерге қарсы бейімділікті көрсетеді. Мысалы, тәннің қайта тірілуі болған деп қабылдауға ешқандай мүмкіндік жоқ еді. Тағы да, Исаның қызметінің эскатологиялық сипаты негізінен жоққа шығарылды". Питтсбург теологиялық семинариясының Дейл Эллисон өзінің 1998 жылғы "Назареттік Иса: мыңжылдық пайғамбар" кітабында Джон Доминик Кроссан мен Маркус Боргтың (әсіресе) жұмысындағы проблемалар туралы айтып, олардың тұжырымдары, кем дегенде, ішінара теологиялық ұстанымдарымен алдын ала анықталды деп дәлелдеді. Сондай-ақ, олардың болжамы мен әдістемесі шектеулі екендігін атап өтті. Аллисон семинардың қорытындысына қарамастан, Иса пайғамбарлық тұлға болып табылады деп дәлелдеді, ол көбінесе апокалиптикалық ойлауға негізделген. Бірнеше ғалымдар (мысалы, Барт Д. Эрман, агностик және Паула Фредриксен, яһуди) Альберт Швейцердің Иса туралы эскатологиялық көзқарасын қайталап айтты. Кейси Иса семинарының негізгі әлеуметтік мақсаты тарихи Исаның дәл суретін жасау емес, "семинар мүшелері қуанатын тұлғаны" құру деп айтады. Реймонд Браун былай деп мәлімдеді: "Осындай критерийлерді қатаң қолдану бізді бір ғажап нәрсемен қалдырады: басқа яһудилер айтқан, ойлаған немесе істеген ештеңе айтпаған, ойламаған немесе істемеген Иса және оның өлгеннен кейін оның ізбасарлары айтқан, ойлаған немесе істеген нәрселермен ешқандай байланысы жоқ немесе қатысы жоқ Иса". Дж. Эд Комошевски және авторлары Иса семинарының "Асылы мен шындығы критерийлері" "өзінің мәдениетінен ештеңе үйренбеген және өзінің ізбасарларына ешқандай әсер етпеген ерекше Исаны" жасайды дейді. Осы сынды Крейг Эванс та айтқан.
Of the 74 [scholars] listed in their publication The Five Gospels, only 14 would be leading figures in the field of New Testament studies. More than half are basically unknowns, who have published only two or three articles. Eighteen of the fellows have published nothing at all in New Testament studies. Most have relatively undistinguished academic positions, for example, teaching at a community college. Others have made the same point and have further indicated that thirty six of those scholars, almost half, have a degree from or currently teach at one of three schools: Harvard, Claremont, or Vanderbilt University, all of which are considered to favor "liberal" interpretations of the New Testament. To open theist Greg Boyd, a prominent evangelical pastor and theologian, "The Jesus Seminar represents an extremely small number of radical fringe scholars who are on the far, far left wing of New Testament thinking. It does not represent mainstream scholarship." New Testament scholar Mark Allan Powell has stated: "The Jesus Seminar is not representative of the guild of New Testament historical scholarship today. Rather, it is representative of one voice within that guild, a voice that actually espouses a minority position on some key issues." In the first chapter of his 2010 book Jesus of Nazareth: An Independent Historian's Account of his Life and Teaching, Maurice Casey, an irreligious British scholar of the New Testament, criticizes the Seminar for having not included "some of the best scholars in the USA, such as E. P. Sanders, J. A. Fitzmyer, and Dale Allison." He states that these glaring omissions were compounded by the fact that many of the supposed "experts" at the Seminar were young, obscure scholars who had only just completed their doctorates. Casey sums up the voting process stating, "In practice, this meant an averaged majority vote by people who were not in any reasonable sense authorities at all." Luke Timothy Johnson of the Candler School of Theology at Emory University, in his 1996 book The Real Jesus, voiced concerns with the seminar's work. He criticized the techniques of the Seminar, believing them to be far more limited for historical reconstruction than seminar members believe. Their conclusions were "already determined ahead of time," Johnson says, which "is not responsible, or even critical scholarship. It is a self indulgent charade." William Lane Craig argues that the principal presuppositions of scientific naturalism, the primacy of the apocryphal gospels, and the necessity of a politically correct Jesus are unjustified and issue in a distorted portrait of the historical Jesus. Raymond Brown likewise avers that the Seminar "operated to a remarkable degree on a priori principles, some of them reflecting antisupernatural bias. For instance, the bodily resurrection had no real chance of being accepted as having taken place. Again, almost as a principle, the eschatological character of Jesus' ministry has been dismissed "
Dale Allison of Pittsburgh Theological Seminary, in his 1998 book Jesus of Nazareth: Millenarian Prophet, cited what he felt were problems with the work of (particularly) John Dominic Crossan and Marcus Borg, arguing that their conclusions were at least in part predetermined by their theological positions. He also pointed out the limitations of their presumptions and methodology. Allison argued that despite the conclusions of the seminar, Jesus was a prophetic figure focused to a large extent on apocalyptic thinking. Several Bible scholars (for example Bart D. Ehrman, an agnostic, and Paula Fredriksen, a Jew) have reasserted Albert Schweitzer's eschatological view of Jesus. Casey argues that the Jesus Seminar's fundamental social goal was not to construct an accurate portrait of the historical Jesus, but rather to create "a figure whom [the Fellows of the Seminar] are happy with". Raymond Brown has stated that "a rigorous application of such criteria would leave us with a monstrosity: a Jesus who never said, thought, or did anything that other Jews said, thought, or did, and a Jesus who had no connection or relationship to what his followers said, thought, or did in reference to him after he died." J. Ed Komoszewski and co authors state that the Jesus Seminar's "Criteria for In/Authenticity" creates "an eccentric Jesus who learned nothing from his own culture and made no impact on his followers". The same criticism has been made by Craig Evans.
Басқа
Гарри Уиллс, либералды католицизмнің белсенді жақтаушысы, семинарды қатаң сынап: «Бұл – жаңа фундаментализм. Олар Киелі кітаптың әдеби мағынасына сенеді, бірақ тек Иса айтқан сөздерді ғана нақты цитата ретінде қабылдайды. Кейбір адамдар Иса семинарының қатысушыларын радикал деп атағанымен, шындығында олар өте консервативті. Олар нағыз, радикалды Исаны бағындырып, өз өлшемдеріне келтіріп кесіп тастады. Семинардың бекітуіне ие болған сөздерді христиан қауымдастықтары сақтап қалған. Исаның тұлғасы Інжілдерден тысқары жерде болмайды, ал оның онда болуының жалғыз себебі – авторларының Қайта тірілуге сенімі. «Тарихи Исаны» табу – қоқыс үйіндісінен алмасты табу емес, Тынық мұхитының түбінен Нью-Йорк қаласын табуға ұқсайды.
Консервативті қарсылық
Ғылыми сын-тегеуріндерден басқа, Иса семинарын бірқатар консервативті христиан ұйымдары сынға алды. Коралл Ридж пресвитериан шіркеуінің аға пасторы Д. Джеймс Кеннеди Иса семинары мен Джон Доминик Кроссанды сынға алды. Ол 1996 жылы жазған "Тұзақ қақпалары жеңе алмайды" кітабында: "Бұл күндері христиандарға және тіпті Мәсіхке де ашық шабуыл жасалып жатқан сияқты емес пе?" деп жазды. Адамзат тарихындағы жалғыз кемелді адамның бейнесі, есімі артында ғылыми дәреже барлардың арқасында лайға тасталды. Либералды Киелі кітап ғалымдарының кейбіреуі сенімнің кейбір немесе көптеген қағидаларын жоққа шығарса, олардан гөрі кем емес, тіпті көп ғалымдар әлдеқайда консервативті ұстанымды ұстанады. 2000 жылы маусым айында ABC News телеарнасы "Исаны іздеу" атты екі сағаттық деректі фильмін көрсетті, онда Маркус Борг пен Джон Доминик Кроссан сияқты Иса семинарының ғалымдары болды. Оған жауап ретінде Coral Ridge Ministries "Бұл Иса кім?" атты бір сағаттық деректі фильмін жасады. Актер Дин Джонс пен Д. Джеймс Кеннедидің қатысуымен өткен фильмде ежелгі тарих ғалымы Пол Л. Майер, сондай-ақ Киелі кітап ғалымдары Д. А. Карсон, Н. Т. Райт, Гэри Хабермас және Брюс Метцгер қатысты. Сондай-ақ, евангелистік апологет Джош Макдауэлл де қатысты. Кеннеди кейінірек былай деп еске алды: "Біз ғалымдардың әртүрлі көзқарастарын ұсындық. Біз Ізгі хабарлардың сенімді екенін, Жаңа Келісімнің қолжазбаларының саны мен сапасы жағынан ежелгі дәуірдегі ең жақсы куәландырылған кітап екенін, Исаның Өзі айтқандай болғанын және өлгеннен қайта тірілгенін көрсетуге тырыстық". Фильм 2000 жылы Рождество күні PAX телеарнасында және CBS телеарнасының бірқатар филиалдарында көрсетілді. Фильмнің кеңейтілген нұсқасы "Бұл Иса кім: Ол қайта тірілді ме?" атты бағдарламасы 2001 жылдың Пасхасында көрсетілді. Фильм 2005 жылы Palm Sunday күнінде "The Coral Ridge Hour" бағдарламасында қайтадан көрсетілді. Сол сияқты, 2001 жылы Джон Анкерберг, баптист апологеті, теолог және "The John Ankerberg Show" бағдарламасының жүргізушісі, "Исаны іздеу: Иса туралы ABC, NBC, CNN арнайы бағдарламаларына жауап" бағдарламасымен жауап берді. Бағдарламада Киелі кітап зерттеушілері Крейг Бломберг, Гэри Хабермас және Н. Т. Райт, сондай-ақ философ-теолог Уильям Лэйн Крейг және израильдік археолог Габриэль Баркай сөз сөйледі. The Watchman Expositor және The Christian Arsenal екеуі де Иса семинарын Шайтанның Киелі жазбалардың мағынасын бұрмалау әрекеті деп атайды, ол либерализмге, модернизмге және академиялық және негізгі семинарияларда кең тараған неоортодоксияға негізделген. Морис Кейси былай дейді: "Америкалық Иса семинарының консервативті американдық мәсіхшілерге тигізген әсері семинардың өзінің жұмысымен бірдей апатты болды. Олардың кейбіреулері Иса семинарының қате екенін дәлелдесе, протестанттық фундаментализмнің немесе католиктік ортодоксияның абсолютті шындығын дәлелдейтінін, автордың қай жағынан жазғанына қарамастан кітаптар жазады". Семинар мүшесі; "Апокалиптикалық Иса: Талқылау", Эллисон, Борг, Кроссан және Стивен Паттерсонмен диалог; "Исаның дау-дамай: Конфликттегі көзқарастар", Кроссан, Джонсон және Вернер Х. Келбер арасындағы диалог. Борг пен белгілі Жаңа Келісім тарихшысы және Паулиндік ғалым Н. Т. Райттың "Исаның мағынасы: екі көрініс" еңбегі екі түрлі теологиялық ұстанымдағы ғалымдардың қалай бірге жұмыс істей алатынын көрсетті. Иса семинары 1980-1990 жылдары белсенді болды. ХХІ ғасырдың басында кейбір бұрынғы мүшелер "Ақтас семинары" деп аталатын басқа топты құрды. Роберт Фанк 2005 жылы, Маркус Борг 2015 жылы, Стивен Л. Харрис 2019 жылы, Бертон Мак 2022 жылы қайтыс болды, бірақ Иса семинарының елеулі аман қалған мүшелері Джон Доминик Кроссан мен Роберт М. Прайс. Борг Исаның қайта тірілуін түсіндіру үшін аян гипотезасын ұсынған либералды христиан болды. Кейбіреулер Кроссанды қазіргі тарихи Исаны зерттеудегі маңызды дауыс ретінде қарастырады, ол сапиенциалдық эсхатологияны уағыздайтын апокалиптикалық емес Иса туралы идеяны насихаттайды. Харрис дін туралы бірнеше кітаптың, соның ішінде университет деңгейіндегі оқулықтардың авторы болды. Мак Исаны ғалилеялық циник деп сипаттады, ол Q құжатының элементтеріне негізделген, ол ең ерте деп санайды.
Doesn't it seem like its open season on Christians—and even Christ—these days? The character of the only perfect human being to ever live is being dragged through the mud by those with the respectability of a degree behind their names While there are liberal Bible scholars who deny some or many tenets of the faith, there are just as many—if not more—scholars who hold to a much more conservative position. In response to the airing of a two hour ABC News documentary titled "The Search for Jesus" in June 2000, which featured Jesus Seminar scholars including Marcus Borg and John Dominic Crossan, Coral Ridge Ministries produced the one hour documentary "Who Is This Jesus". Hosted by actor Dean Jones and D. James Kennedy, the film features ancient history scholar Paul L. Maier, and biblical scholars D. A. Carson, N. T. Wright, Gary Habermas, and Bruce Metzger. Also featured is evangelical apologist Josh McDowell. As Kennedy recalled later, "We featured a wide variety of scholarly viewpoints We set out to show the ample historical evidence that the Gospels are reliable, that the New Testament is the best attested book in antiquity in quantity and quality of manuscripts, that Jesus is who He said He is, and that He rose from the dead." The film aired on Christmas Day 2000 on the PAX TV network and a number of CBS affiliates. An expanded version of the film, titled "Who Is This Jesus: Is He Risen? ", aired at Easter 2001. The film aired again on "The Coral Ridge Hour" on Palm Sunday, 2005. Similarly, in 2001 John Ankerberg, a Baptist apologist theologian, host of The John Ankerberg Show, responded with "The Search for Jesus: A Response to the ABC, NBC, CNN Specials about Jesus". The program featured biblical scholars Craig Blomberg, Gary Habermas, and N. T. Wright as well as philosopher theologian William Lane Craig and Israeli archaeologist Gabriel Barkay. Both The Watchman Expositor and The Christian Arsenal identify the Jesus Seminar as an attempt by Satan to twist the meaning of Scripture, founded in the liberalism, modernism, and neo orthodoxy that are current in academia and mainline seminaries. Maurice Casey states:
blockquote|The effect of the American Jesus Seminar on conservative American Christians has been just as disastrous as the work of the Seminar itself. Some of them write books which appear to assume that, if they can demonstrate that the Jesus Seminar is wrong, they thereby demonstrate the absolute truth of Protestant fundamentalism or Catholic orthodoxy, whichever the perspective from which the author is writing. a member of the Seminar; The Apocalyptic Jesus: A Debate, a dialogue with Allison, Borg, Crossan, and Stephen Patterson; The Jesus Controversy: Perspectives in Conflict, a dialogue between Crossan, Johnson, and Werner H. Kelber. The Meaning of Jesus: Two Visions, by Borg and noted New Testament historian and Pauline scholar N. T. Wright demonstrated how two scholars with divergent theological positions can work together to creatively share and discuss their thoughts. The Jesus seminar was active in the 1980s and 1990s. Early in the 21st century, another group called the "Acts Seminar" was formed by some previous members to follow similar approaches to biblical research. Robert Funk died in 2005, Marcus Borg in 2015, Stephen L. Harris in 2019, and Burton Mack in 2022, but notable surviving fellows of the Jesus Seminar include John Dominic Crossan and Robert M. Price. Borg was a liberal Christian who articulated the vision hypothesis to explain Jesus' resurrection. Some view Crossan as an important voice in contemporary historical Jesus research, promoting the idea of a non apocalyptic Jesus who preaches a sapiential eschatology. Harris was the author of several books on religion, including university level textbooks. Mack described Jesus as a Galilean Cynic, based on the elements of the Q document that he considers to be earliest.