Кіріспе
1869 жылдан 1873 жылға дейін АҚШ вице-президенті
Шуйлер Колфакс (Schuyler Colfax; 23 наурыз 1823 – 13 қаңтар 1885) – американдық журналист, кәсіпкер және саясаткер, 1869 жылдан 1873 жылға дейін АҚШ-тың 17-ші вице-президенті, ал одан бұрын 1863 жылдан 1869 жылға дейін Өкілдер палатасының 25-ші спикері болды. Бастапқыда виг, содан кейін Индиана штатының қысқа ғұмырлы Халық партиясының мүшесі, кейін республикашыл болған ол 1855 жылдан 1869 жылға дейін АҚШ Өкілі болып қызмет етті. Колфакс Конгресте қызмет еткен кезінде құлдыққа қарсы күрескенімен белгілі болды және Республикалық партияның негізін қалаушылардың бірі еді. Спикер ретіндегі алғашқы мерзімінде ол құлдықты жойған АҚШ Конституциясының он үшінші түзетуін қабылдау жөніндегі күш-жігерді жетектеді. 1865 жылғы қаңтарда бұл түзету Өкілдер палатасында соңғы дауысқа салынғанда, ол қолдауын білдіріп, дауыс берді – спикер әдетте дауыс беруге тек дауыс тең болған жағдайда ғана қатысады. 1868 жылғы сайлауда Улисс С. Гранттың кандидаттығын қолдаған ол, демократтардан Горацио Сеймур мен Фрэнсис Престон Блэрды оңай жеңіп шықты. 19-шы ғасырдағы дәстүр бойынша, Колфакс Грант әкімшілігінің жұмысына көп араласпады. АҚШ Сенатының төрағасы ретіндегі міндеттерімен қатар, ол қызмет еткен кезеңде лекция оқып, баспасөзге мақалалар жазуын жалғастырды. Гранттың тек бір мерзімге ғана сайланатынына сенген Колфакс 1870 жылы 1872 жылғы республикалық президенттік сайлауға қолдау табуға тырысты, сонымен қатар достары мен жақтастарына екінші вице-президенттік мерзімге түспейтінін айтты. Бірақ Грант тағы да сайлауға қатысатынын жариялағаннан кейін, Колфакс өз шешімін кері қайтарып, вице-президенттікке үміткер болуға тырысты, алайда бұл мүмкіндік Генри Уилсонға берілді. 1872-73 жылдардағы Конгресс жүргізген тергеу нәтижесінде «Crédit Mobilier» жанжалына қатыстылығы анықталды. Тергеу барысында Колфакстың 1868 жылы «Union Pacific Railroad» компаниясынан трансконтиненталдық теміржол құрылысы кезінде жағдайды жақсарту үшін ақша және жеңілдікпен акциялар алған бірнеше федералдық шенеуніктердің бірі екені анықталды. Ол өзін қырағылықпен қорғағанына қарамастан, оның беделіне нұқсан келді. Колфакс 1873 жылғы наурыз айында вице-президенттік өкілеттігі аяқталғаннан кейін қайтадан мемлекеттік қызметке түспеді. Кейін ол бизнесмен болып жұмыс істеді және танымал лектор мен шешен болды. Колфакс жүрек талмасынан қайтыс болды және 1885 жылғы 13 қаңтарда Айова штатындағы сөздік кештес кезінде Миннесота штатының Манкато қаласындағы теміржол станциясында көз жұмды. Ол Өкілдер палатасының спикері және вице-президент болып қызмет атқарған екі адамның бірі, екіншісі – Джон Нэнс Гарнер.
Ерте өмір
Скайлер Колфакс 1823 жылғы 23 наурызда Нью-Йорк қаласында дүниеге келді. Ол Schuyler Colfax Sr. (1792–1822), банк кассирі, және Ханна Стрикердің (1805–1872) ұлы. Оның атасы Уильям Колфакс Джордж Вашингтонның жеке күзетінде қызмет еткен және американдық революция кезінде Филип Питерс Шойлердің екінші ұрпағы Хестер Шойлерге үйленген. Ол сондай-ақ генерал Филип Шойлердің туысы болған. Уильям Колфакс революциядан кейін Нью-Джерси милициясында генерал болды және 1812 жылғы соғыс кезінде бригадаға қолбасшылық етті. Оның қарындасы Мэри ол дүниеге келгеннен кейін төрт ай өткен соң 1823 жылғы шілдеде қайтыс болды. Ағасы Колфакс қайтыс болғаннан кейін, оның анасы мен әжесі негізгі табыс көзі ретінде пансионат ашты. Колфакстың анасы 1836 жылы Джордж Мэтьюсқа үйленді, ал отбасы Нью-Карлайл, Индиана штатына көшіп барды, онда Мэтьюс ауылдық пошта бөлімі қызметін атқаратын дүкенді басқарды. Сол жерде Колфакс газеттер мен кітаптарды жаратылысынан оқуға құштар болды. 1845 жылы Колфакс «Саут-Бенд еркін баспасын» сатып алып, оның атын «Сент-Джозеф аймағының тізілімі» деп өзгертті. Ол тізілімді тоғыз жыл бойы иеленді, бастапқыда Уигтерді қолдады, кейін жаңа құрылған Республикалық партияға өтті.
Виг партиясының саясаткері
Индиана Сенатын журналист ретінде жамылған кезде Колфакс 1842-1844 жылдар аралығында Виг партиясының тіркеу кеңсесінің көмекшісі қызметін атқарды. 1843 жылы бірнеше Саут-Бенд тұрғыны пікірсайыс қоғамын құрды, онда мүшелер ағымдағы оқиғаларды және басқа да қызығушылық тудыратын тақырыптарды зерттеп, талқылады, ал Колфакс көрнекті мүше болды. Ұйымның табысы оны штаттық заң шығару органының имитациялық моделін құруға жеткізді, онда мүшелер Индиана Бас Ассамблеясының ережелеріне сәйкес заң жобаларын ұсынды, талқылады және дауыс берді. Пікірсайыс қоғамы сияқты, Колфакс Саут-Бендтің имитациялық заң шығару органының да көрнекті мүшесі болды. Колфакстың пікірсайыс қоғамындағы және имитациялық заң шығару органындағы жетістіктері оны саясатқа қатысуға жететіндей танымал етті, сондай-ақ ол 1848 жылғы Виг Ұлттық конвенциясына делегат ретінде сайланды, онда ол жиналыстың хатшыларының бірі болып таңдалды және президенттікке Закари Тейлорды қолдады. Содан кейін ол Индиананың 1849-1850 жылғы мемлекеттік конституциялық конвенциясына делегат болып сайланды. Колфакс 1851 жылы Оңтүстік Бендті қамтитын округте Конгресске Виг партиясынан кандидат болды, бірақ демократиялық қарсыласына шамалы айырмамен жеңілді, себебі ол конституциялық конвенцияда еркін африкалық американдықтардың Индианаға көшіп келуіне тыйым салатын шараға қарсы дауыс берді. 1852 жылы Колфакс Виг Ұлттық конвенциясына делегат болды және конвенция хатшысы болып сайланды. Ол президенттікке Винфилд Скотты қолдады, ал Скотт ұсынылғаннан кейін Колфакс науқанға белсенді қатысып, сөздер айтты, газет мақалалары мен редакциялық мақалалар жазып, таратып жүрді. 1852 жылы Колфакстың саяси жақтастары оны АҚШ Өкілдер палатасына екінші рет сайлануға шақырды, бірақ ол бас тартты.
АҚШ өкілі (18551869)
1854 жылы Колфакс тағы да Конгресске үміткер болды, бұл жолы Канзас-Небраска заңына қарсылық көрсеткен, қысқа ғұмырлы Индиана Халық партиясының кандидаттығымен. Колфакс жеңіске жетіп, алты рет қайта сайланды, 1855 жылдың 4 наурызынан 1869 жылдың 3 наурызына дейін Индиана штатының 9-шы округін өкілдік етті. Өкілдер палатасындағы қызметі барысында Колфакс басшылық құрамына еніп, Пошта істері және пошта жолдары жөніндегі комитеттің төрағасы болды, бұл қызметті ол 1859 жылдан 1863 жылға дейін атқарды.
Білмейтін партияның мүшелігі
1855 жылы Колфакс Know Nothing партиясына қосылуды қарастырды, себебі оның бағдарламасында құлдыққа қарсы тұру жазылған еді. Ол партияның маусым айындағы съезіне өзінің білместен делегат ретінде таңдалды. Оның партияға қатысты көңілі шашыраңқы болды және кейіннен ол партия мүшесі болғанын жоққа шығарды. Ол партияның көптеген саясатын қолдағанмен, оның құпия серт пен азаматтыққа қабылдау тестін жақтырмады. 1856 жылғы қайта сайлау науқанына қарай, жаңа Республикалық партия құлдыққа қарсы күрестің басты күшіне айналды, ал Колфакс оның ерте мүшелерінің бірі болды.
Құлшылыққа қарсылық
Колфакс Конгресстегі радикалды республикашылдармен бірікті және құлдыққа қарсы белсенді күресті. 1856 жылғы 21 маусымда Канзаста құлдық жақтастары қабылдаған заңдарды сынаған «Канзас кодексі» сөзі ең көп сұралған республикалық науқан құжаты болды. Азамат соғысының басында генерал-майор Джон С. Фремонт Миссури штатының Сент-Луис қаласындағы Одақ әскерлеріне қолбасшылық етті. 1861 жылғы 3 қыркүйекте Конфедерация генералы Стерлинг Прайс Вильсон-Крик шайқасында Одақтың бригадир генералы Натаниел Лионды жеңді. Шайқас кезінде Прайстің Конфедерация әскерлері Леонидас Полк басшылығымен Кентукки штатындағы Колумбус қаласын басып алды. Фремонт соғыста қаза тапқан Лионды күшейтпегені үшін кінәланды. 6 қыркүйекте бригадир генерал Улисс С. Грант Фремонттың басшылығымен Падуканы қырсыздан басып алып, Кентуккиде Одақпен жабдықтау базасын құрды. Сент-Луиске келгеннен кейін Колфакс 1861 жылғы 14 қыркүйекте Фремонтпен кездесіп, Прайстың Лексингтонды басып алуына жол бермеу үшін әскер жіберуін өтінді. Колфакс Фремонттың Сент-Луисте 20 000 әскері бар деп есептеді. Фремонт Колфаксқа Сент-Луисте 8 000 әскері бар екенін және олардан ешқайсысын бөле алмайтынын айтты. Сонымен қатар, Фремонт Колфаксқа Линкольн мен Вашингтондағы федералды билік оны басқа жерге 5 000 әскерін жіберуді сұрағанын хабарлады. Прайс 20 қыркүйекте Лексингтонды басып алып, бүкіл Миссури штатын басып алумен қорқытты. Прайс Лексингтоннан шығып, көп ұзамай штатты тастап, Арканзасқа, содан кейін Миссисипиге бет бұрды. Скайлер Колфакс (R–IN) – 101 (55.50%) Сэмюэл С. Кокс (D–OH) – 42 (23.08%) Басқалар – 39 (21.42%) 39-шы Конгресс Скайлер Колфакс (R–IN) – 139 (79.43%) Джеймс Брукс (D–NY) – 36 (20.57%) 40-шы Конгресс Скайлер Колфакс (R–IN) – 127 (80.89%) Сэмюэл С. Маршалл (D–IL) – 30 (19.11%)
39th Congress Schuyler Colfax (R–IN) – 139 (79.43%) James Brooks (D–NY) – 36 (20.57%)
40th Congress Schuyler Colfax (R–IN) – 127 (80.89%) Samuel S. Marshall (D–IL) – 30 (19.11%)
Спикер ретінде алғашқы мерзімінде Колфакс Бостандықтар бюросының құрылуына төрағалық етті және Конгрестің он үшінші түзетуді қабылдауына көмектесті, ол штаттар бекіткеннен кейін құлдықты жойды. Спикердің дауыс беруі қалыпты жағдай емес болғандықтан, Колфакс хатшыға тізім бойынша дауыс беру аяқталғаннан кейін оның атын атауды бұйырды. Ол содан кейін түзетутің жақтастарының ықыласымен соңғы дауысын берді.
Қайта құру
1865 жылы Колфакс, жазушы Сэмюэл Боулз және Иллинойс штатының вице-губернаторы Уильям Бросспен бірге Миссисипиден Калифорния жағалауына дейінгі батыс аймақтарды аралап, өз тәжірибелерін жазуға шықты. Олар өз бақылауларын 1869 жылы "Біздің жаңа батысымыз" деген кітапта жинақтады. Кітаптарында Лос-Анджелестің кең көрінісіндегі зор цитрус ағаштары мен бау-бақшалары, сондай-ақ Бригам Янгпен болған әңгімелері туралы толық мәліметтер келтірілген. 1867 жылдың 17 қыркүйегінде Колфакс, сенатор Джон Шерманмен бірге Огайо штатының Либан қаласындағы республикалық жиынға Вашингтондағы саяси ахуал туралы сөз сөйледі. Колфакс Конфедерация көтерілісіне қатысқандардың қайтадан лауазымға оралуына және Республикалық қайта құру саясатын бақылауына қатысты түрғысынан қарсы екенін айтты. Колфакс Конфедерация көтерілісінен туған қарызды мойндамауға да қарсы екенін мәлімдеді. Колфакс вице-президенттікке бесінші дауыспен сайланды. Колфакс республикашылар арасында адал мінезі, партияға берілгендігі және Қайта құру мәселесіндегі радикалдық көзқарастары үшін танымал болды.
Вице-президенттік (1869-1873)
Колфакс 1869 жылдың 4 наурызында қызметке кірісіп, 1873 жылдың 4 наурызына дейін қызмет етті. Грант пен Колфакс, олардың қызметке кірген кезде тиісінше 46 және 45 жаста болды, 1993 жылы Билл Клинтон мен Аль Гордың қызметке кіргеніне дейін ең жас президенттік және вице-президенттік жұп болды. Колфакс және Франклин Рузвельт басшылығымен алғашқы вице-президент болған Джон Нэнс Гарнер – вице-президент болуға дейін Өкілдер палатасының спикері болған жалғыз екі вице-президент. Вице-президент Сенаттың төрағасы болғандықтан, олар Конгрестің екі палатасының да төрағалық етуші лауазымдарында қызмет атқарған жалғыз екі адам.
Италияның бірлігі
1871 жылы 6 қаңтарда, жұма күні, Вашингтоннан жазған хатында Колфакс король Виктор Эммануэль II-нің Италияны біріктіргеніне және Римде жаңа үкімет құрғанына ризашылық білдірді және қуанды. Колфакс Италияны діни сеніміне қарамастан, барлық адамдардың, оның ішінде кедейлікте өмір сүретіндердің азаматтық құқықтарын қорғайтын республикалық үкімет құруға үлкен үміт арта білдірді. Колфакс: "Осы азаматтық және діни бостандықтың жаңа өмірінен, тазалық көздерінен ағып шыққандай, бейбітшілік пен бақыт, прогресс және гүлдену, материалдық және ұлттық даму, сондай-ақ өркендеу келеді", - деді.
1872 жылғы сайлау
1872 жылғы президенттік сайлауға дейін Колфакс Грант президенттік лауазымда бір ғана мерзім қызмет етеді деп ойлаған. Сол қатты суық наурыз күні оның жалғыз құрметі Улисс Гранттан келген қолмен жазылған хат болды. Онда президент былай деп жазды:
Лектор және бизнес жетекшісі
1873 жылы наурыз айында қызметтен кеткеннен кейін Колфакс өзінің беделін қайта жаңартты, түрлі тақырыптарда лекциялар оқып, табысты мансапқа қадам басты. Оның ең көп сұранысқа ие болған лекциясы – елдің құрмет тұта бастаған Авраам Линкольннің өміріне арналған лекция еді. Линкольннің өмірі мен қызметі туралы толыққанды мәліметтерді және контексті білуге ниеттенген халықтың қатары арта түскенде, оны жеке таныған адамның сөздерін тыңдау үшін көрермендер ақша төлеуге дайын болды, ал Колфакс Линкольн лекциясын жүздеген рет оқып, жағымды пікірлерге ие болды. 1875 жылы ол Индиана Reaper және Iron компаниясының вице-президенті болды. 1875 жылғы 12 ақпанда Вашингтон қаласына лекция оқуға келген ол, Конгресстегі достарына, амалдың баяу жылдамдығына наразы болғанда: "Иә! саясаттан шығудың жолы – саясаттан кету" деді.
Өлім және жерлеу
1885 жылы 13 қаңтарда Колфакс Миннесота штатының Манкато қаласындағы Фронт-стрит депосынан Омаха депосына дейін, шамамен үш төрттен бір шақырым (бір километр) қашықтықты нашар ауа-райында жүріп өтті, Рок Рапидс, Айоваға сөз сөйлеу үшін пойыз ауыстыру ниетімен. Омахаға келгеннен бес минут өткен соң, Колфакс қатты суық пен шаршаудан туған жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол Оңтүстік Бенд қалалық зиратында жерленген. Манкатоның Вашингтон паркінде, бұрынғы депо орнында, оның қайтыс болған жерін көрсететін тарихи белгі орнатылған.
Тарихи беделі
Колфакстың 20 жылдық мемлекеттік қызметі 1873 жылы «Crédit Mobilier» скандалына қатысы бар екендігі анықталғаннан кейін дауға ұшырады. Ол қайтадан саяси лауазым іздемеді, себебі кеңседен кеткеннен кейін саясаттан шет қалудың дұрыс екеніне сенді, сондай-ақ жеке өмірге қанағаттанды. Лекция оқудағы табысы оның беделін қалпына келтіруге көмектесті. 1871 жылы «Revenue Cutter Service» қызметі Колфакстың құрметіне темір қаңқалы, екі дөңгелекті бу кемесін жасап, оған осы есімді берді. Кеме Атлант мұхитының жағалауында жүріп, 1899 жылы қызметтен шығарылар алдында президент Маккинлиді қабылдады. АҚШ-тың Калифорния, Солтүстік Каролина, Иллинойс, Вашингтон, Висконсин, Индиана, Айова, Техас және Луизиана штаттарындағы қалалар оның есімімен аталады. Шкайлер, Небраска, Колфакс атымен аталып, Небраска штатының Колфакс округінің орталығы болып табылады. Колорадо штатындағы Колфакс қаласы және Нью-Мексико штатындағы Колфакс округі де оның құрметіне аталған. Оның құрметіне Саут-Бендтегі Колфакс даңғылы аталған. Колфакстың ересек өмірін өткізген үйі 601 W. Market St. мекенжайында орналасқан. Кейін қала оның құрметіне көшені қайта атады. Колфакс үйі бұзылып, 2019 жылдан бері сол жерде жетінші күндік адвентистер шіркеуі тұр. Саут-Бендтен шығысқа қарай орналасқан Индиана штатының Мишавака қаласында тағы бір Колфакс даңғылы бар. Нью-Йорк қаласының Статен-Айленд ауданының Грант-Сити бөлігінде де Колфакс даңғылы бар. Аврора, Денвер және Лейквуд, Колорадо қалаларын кесіп өтетін және Колорадо штатының Капитолийіне жақын орналасқан негізгі шығыс-батыс көшесі саясаткердің құрметіне Колфакс даңғылы деп аталған; ол АҚШ-тағы ең ұзын үздіксіз сауда көшесі ретінде де танымал. Акрондағы Хайленд-сквер ауданында Колфакс-плейс, Миннеаполис, Миннесота, Розель-парк, Нью-Джерси және Чикагоның оңтүстік жағында Колфакс көшесі бар. Пенсильвания штатының Спрингдейл қаласындағы Колфакс көшесі Маунт-Кливерге дейін барады, сондай-ақ Иллинойс штатының Эванстон және Джеймстаун қалаларында да бар. Даллас, Техас, және оның маңындағы Ричардсон қалаларында Colfax Drive деп аталатын жеке тұрғын үй көшелері бар. Лос-Анджелестің Сан-Фернандо аңғарындағы, Калифорнияның Конкорд қаласындағы және Мичиган штатының Бентон-Харбор қаласындағы Колфакс даңғылы да осылай аталған. Колфакс мектебі Саут-Бендте салынды және 1898 жылы Скайлер Колфакс үйінен жақын жерде ашылды. 2019 жылға дейін мектеп ғимараты 914 Lincoln Way West мекенжайында сақталды, бірақ қазір ол мектеп емес, Колфакс мәдени орталығы болып табылады. 1950-1960 жылдары қаланың кинотеатрларының бірі «Колфакс» деп аталды. Пенсильвания штатының Питтсбург қаласында Колфакс бастауыш мектебі бар. Нью-Джерси штатының Уэйн қаласындағы Скайлер Колфакс үйі, Колфакстың ата-бабалары салған, 1973 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді. Калифорния штатының Колфакс қаласында Скайлер Колфаксқа ескерткіш орнатылған. Индианаполисте Колфакстың тағы бір мүсіні тұр.
БАҚ-тағы бейнелеулер
Актер Билл Реймонд 2012 жылы Стивен Спилбергтің "Линкольн" фильмінде Спикер қызметін атқару кезеңіндегі Колфаксты сомдады. Реймонд фильм түсірілген кезде ерте жетпіс жаста болса, ал Колфакс фильмде көрсетілген кезеңде ерте қырық жаста болған.