Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уильям Арчибальд Скотт Браун, Арчи (13 мамыр 1927 – 19 мамыр 1958) – Шотландиядан шыққан британдық Формула-1 және спорттық автокөлік жарыстарының жүргізушісі. Оң қолындағы саусақтарының жоқтығына және рульді басқару үшін алақанын пайдалануға қарамастан, ол өте қабілетті жарысшы болды. Ол Шотландияның Эдинбург қаласындағы Клифтон Холл мектебі мен Мерчистон Касл мектебінде білім алды. Ол автоспорттағы алғашқы мүгедек батыр ретінде танылды және өз отандасы Джим Кларктің ең үлкен жұлдызы болды. Ол көптеген қиындықтарға (лицензиясының жойылуы да соның ішінде) қарсы күресіп, өз заманының ең беделді жарыстарына қатысып, жеңіске жетті. Брайан Листер оны танып, қолдағаннан кейін, ол Листер автомобильдерінде жарысып, 1957 жылы Британ Империясы кубогын жеңіп, үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Өте қысқа мансабында ол барлығы 71 жарыста жеңіске жетті, оның 15-і халықаралық жарыстарда болды. 1956 жылдың 14 шілдесінде ол Формула-1 әлем чемпионатының Гран-присіне бір рет қатысып, чемпионат ұпайларын жинаған жоқ. Сол жылы ол Италия Гран-присіне де қатысуға тырысты, бірақ қажетті халықаралық лицензиясы болмағандықтан қатысуға рұқсат алмады, себебі сол кезде оның мүгедектігі осындай лицензия алуға кедергі келтірді.
William Archibald Scott Brown, known as Archie, (13 May 1927 – 19 May 1958) was a British Formula One and sports car racing driver from Scotland who had a prodigious racing ability despite having the fingers of his right hand missing and having to use his palm to drive. He was educated at Clifton Hall School and Merchiston Castle School, in Edinburgh, Scotland. He became known as motorsport's first disabled hero and battled considerable adversity (including having his licence revoked) to participate in, and win, some of the most prestigious races of his day, besides being the biggest idol of his compatriot Jim Clark. After being discovered and championed by Brian Lister, he enjoyed great success racing Lister Cars, winning the British Empire Trophy in 1957. In his short career, he scored a total of 71 race victories, 15 of which came from international competition. He participated in one Formula One World Championship Grand Prix on 14 July 1956, scoring no championship points. He also attempted to qualify for the Italian Grand Prix in the same year, but was excluded due to his lack of the required International Licence, his disability precluding the granting of such a licence at the time.
Мүгедекті жеңіп, бәсекеге қабілетті болу
Арчи Скотт Браун (көбінесе Скотт Браун ретінде көрсетілсе де, аты дефиспен жазылмауы керек) 1927 жылғы 13 мамырда Пейслиде дүниеге келді. Анасы жүкті кезінде қызылшаға шалдыққандықтан, ол аяқтарында ауыр кемістікпен (табандары дерлік кері бұрылған) және оң қолында саусақтары болмай дүниеге келді. Зор жігерінің, екі жыл ішінде жасалған 22 операцияның және айлар бойы гипсте болудың арқасында ол жүре алды, бірақ бойы 170 см-ден аспады. 1954 жылғы 3 сәуірде Скотт Браун Снеттертонде екі жарыста жеңіске жеткеннен кейін, Гилби Инжинирингтің Сид Грин оның оң қолының қалыптасқан жоқ екенін байқап, жарыс төрешілеріне хабарлады. Скотт Браунға бірден мотор спортынан тыйым салынды, бұл жаңағы талантты жарыс жүргізушісі үшін ауыр соққы болды. Бұл оның қарқынды дамып келе жатқан мансабын күрт тоқтатты және болашағы белгісіз болып көрінді. Алайда, Британдық жарыс жүргізушілер клубының президенті Эрл Хоу бұрын Скотт Браунды жарысқа қатысқанда көрген және оның кім екенін анықтау үшін жазба жасаған болатын. Ол Скотт Браунмен байланысқа шығып, кейін жарыстан шеттетілгенін білген соң, Скотт Браунның RAC-ке берген шағымын қолдады. Доктор Бенджафилд және "Автоспорттың" сол кездегі редакторы Грегор Грант та Скотт Браунның шағымын қолдады. 1954 жылдың маусым айында Скотт Браун жүргізуші куәлігін қайта алды.
Archie Scott Brown (although often shown as Scott Brown, the name should not be hyphenated) was born in Paisley on 13 May 1927. As a result of German Measles during his mother's pregnancy, he was born with severe disablement to his legs (with his feet twisted almost backwards) and without the fingers of his right hand. Tremendous determination, 22 operations over a two year period, and months spent in plaster meant that he was able to walk, although he never grew over 5'0" tall. After Scott Brown won two races at Snetterton on 3 April 1954, Sid Green of Gilby Engineering noticed that he had an unformed right hand and brought this to the attention of the race stewards. Scott Brown was forthwith banned from motor racing, a devastating blow to the up and coming racing driver. It brought his burgeoning career to a sudden halt and his future looked uncertain. However, Earl Howe, the president of the British Racing Drivers' Club, had previously seen Scott Brown driving and had made a note to find out who he was. When he made contact with Scott Brown and discovered that he had subsequently been banned from racing, he supported Scott Brown's appeal to the RAC. Dr Benjafield and Gregor Grant, the then editor of Autosport, also supported Scott Brown's appeal. By June 1954, Scott Brown had his licence back.
Ерте өмір
Скот Браун өмірінің басында әкесі оның қимыл-қозғалысын жеңілдету үшін кішкентай көлік жасап берген соң, автоспортпен айналыса бастады. Оның алғашқы жарысы 1951 жылы, өзінің жеке MG роудстерінде болды, оны шағын мұра ақшасына сатып алған. Оның абыройы артқан сайын, оның есімі Брайан Листердің есімімен тығыз байланысты болды – бастапқыда Листердің Tojeiro арнайы машинасымен, ал кейін Листердің өзі салған және оның атын иеленген спорттық жарыс машиналарын жүргізді. Скот Браун Lister Jaguars-ты жүргізуде үлкен жетістіктерге қол жеткізді – әйгілі Knobblys. Ол батыл жүргізу стилімен танымал болды, көбінесе бұрыштарда Листерін қатты сырғытып келе жатар еді. Листердің тежегіштері толығымен істен шығуы мүмкін екендігі туралы сұраққа ол: «оларсыз да жалғастыра беремін, дос», – деп жауап берді. Автоспорттағы бірнеше жыл ішінде ол өскелең американдық жүргізуші Мастен Грегоримен қатал, бірақ жақсы көңілмен бәсекелестікке түсті.
Scott Brown took up motor sport early in life after his father built him a small car to aid his mobility. His first competitive race was in 1951, in his own MG roadster, bought using a small legacy. As his reputation grew, his name became closely linked with that of Brian Lister, initially driving Lister's Tojeiro special, and later in sports racing cars built by Lister himself, and bearing his name. Scott Brown enjoyed much success driving Lister Jaguars – the famous Knobblys. Known for his courageous driving style, he was often to be seen in corners getting his Lister very sideways indeed. Asked about the possibility of the Lister's brakes failing completely, he responded that he would "carry on without them, old boy". Over the few years he was in the sport, he developed a fierce but good natured rivalry with rising American driving talent Masten Gregory.
Өлім
Скотт Браун 1958 жылғы 18 мамырда Spa Francorchamps трассасында өткен спорттық автомобиль жарысында Lister Knobbly көлігін тізгіндей келе, Ecurie Ecosse Lister Jaguar көлігін тізгіндей келе жатқан Мастен Грегоримен бірінші орын үшін күрескенде қаза тапты. Грегоримен қызу бәсекелесіп, екеуі де сантиметрдей қашықтықта көшбасшылықты алмастырып тұрды. Бәсеке сонша күшті болғандықтан, үшінші айналымда Скотт Браун көлігінің алдыңғы бөлігі Ecurie Ecosse көлігінің артқы жағына соғылып, мұрны бүлініп қалды. Алтыншы айналымда Скотт Браун жетекке шығып, олар Бланшимонтқа, содан кейін Клубхаус бұрылысына (Ричард Сейман 1939 жылы осы жерде қаза тапқан) келді, осы кезде трасса жаңбырдан сырғанап тұрды. Lister көлігінің оң жақ алдыңғы дөңгелегі жол белгісіне соғылып, руль тіреуі жыртылып, қатты апатқа ұшырады. Скотт Браун келесі күні (Хейси) ауруханасында қайтыс болды, ол 31 жасқа толып, бір аптадан аспаған еді.
Scott Brown was mortally injured on 18 May 1958 during an accident in a sports car race at Spa Francorchamps, driving a Lister Knobbly and duelling for the lead with Masten Gregory driving the Ecurie Ecosse Lister Jaguar. Battling hard with Gregory, they swapped the lead between them inches apart. The competition was so fierce that Scott Brown dented his car's nose on the rear of the Ecosse car on lap three. With Scott Brown leading on lap six, they arrived at Blanchimont, then in the Clubhouse bend (where Richard Seaman had died in 1939), to find the track slick with rain; the right hand front wheel of the Lister hit a road sign, snapping the track rod and causing a disastrous accident. Scott Brown died in hospital (Heusy) the following day, less than a week after his 31st birthday.