Дэвид Пурли: Формула-1 драйвері және қаһармандық әрекеті
David Purley
Дэвид Пурли – британдық автожарысшы (1945-1985). Формула-1 жүргізушісі, Роджер Уильямсонды құтқаруға батыл әрекет жасағандығымен танымал. Геройлық ісі үшін Жордж медалімен марапатталған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық жарыс жүргізушісі (1945–1985)
British racing driver (1945–1985)
Дэвид Чарльз Пурли, GM (26 қаңтар 1945 – 2 шілде 1985) – Батыс Суссекс штатының Богнор-Регис қаласында туған британдық жарыс жүргізушісі. Ол 11 Формула-1 әлем чемпионатының Гран-присіне қатысып, 1973 жылы Монакода дебют жасады. Пурли ең көп танымал болған оқиға – 1973 жылғы Голландия Гран-приі. Ол жарыстан бас тартып, қатысты ауыр апаттан кейін машинасы өртеніп, жанып кеткен Роджер Уильямсонның өмірін құтқаруға тырысты. Пурлиге өртте қаза тапқан Уильямсонды құтқаруға жасаған батылдығы үшін Джордж медалі табысталды. 1977 жылғы Ұлыбритания Гран-приіне іріктеу кезінде Пурлидің көптеген сүйектері сынды, себебі оның машинасының газ педалі істемей қалғандықтан қабырғаға соқтығысты. Оның 108 миль/сағ (173 км/сағ) жылдамдықтан 0-ге дейін 26 дюйм (66 см) қашықтықта тоқтауы – апат кезінде тірі қалған ең жоғары G күшінің (180 G) бірі болып табылады. Формула-1 мансабында ол ешқандай чемпиондық ұпай жинамады. 1985 жылы автоспорттан шығып, аэробатикамен айналысқаннан кейін ұшақ апатында қаза тапты.
David Charles Purley, GM (26 January 1945 – 2 July 1985) was a British racing driver born in Bognor Regis, West Sussex, who participated in 11 Formula One World Championship Grands Prix, debuting at Monaco in 1973. Purley is best known for his actions at the 1973 Dutch Grand Prix, where he abandoned his own race and attempted to save the life of fellow driver Roger Williamson, whose car was upside down and on fire following a serious accident. Purley was awarded the George Medal for his courage in trying to save Williamson, who suffocated in the blaze. During pre qualifying for the 1977 British Grand Prix Purley sustained multiple bone fractures after his car's throttle stuck open and he crashed into a wall. His deceleration from 108 mph (173 km/h) to 0 in a distance of 26 inches (66 cm) is one of the highest G loads survived in a crash (180 G). He scored no championship points during his Formula One career. He died in a plane crash, having retired from motorsport and taken up aerobatics, in 1985.
Ерте өмір
Пурлидің әкесі Чарльз Пурли, LEC Refrigeration компаниясын құрған адам. Туу және қайтыс туралы жазбалар оның әкесінің бастапқыда Паксли атымен тіркелгенін, бірақ ол Пурли есімін ұнатуын көрсетеді. Оның анасы Уэльске туған, ол Квмфелинфах деген шағын ауылда дүниеге келген. Дэвид Сифорд колледжінде, содан кейін Девон облысындағы Дартингтон Холл мектебінде білім алды.
Purley's father was Charles Purley, the founder of LEC Refrigeration. Birth and death records show that his father's name was originally Puxley but he preferred the name Purley. His mother was Welsh, having been born in the small village of Cwmfelinfach. David went to school at Seaford College and then Dartington Hall School in Devon.
Мансап
Пёрли британдық армияға қосылып, Сандхерсттегі 38-ші топта офицерлік кадет болды. Парашют полкіне жіберілген ол, жаттығу барысында парашюты ашылмағандықтан, тоғыз өмірінің біріншісінен айырылды. Керемет түрде ол өзінің взводының сержантының парашютына қонды және екеуі де қиын қонудан аман қалды. Адендегі батальонымен шайқасқа қатысқаннан кейін ол армияны тастап, мотор спортында мансап құруға кірісті. 1973 жылы Пёрли March көлігін жалдап, отбасылық тоңазытқыш компаниясының қолдауымен Формула-1-ге қатысуға тырысты. 1973 жылғы Голландия Гран-присінде, өзге британдық жүргізуші Роджер Уильямсонның аударылып, өртенген көлігінде қалып қойғанын көрген Пёрли өзінің жарысын тоқтатып, Формула-1 жарысына екінші рет қатысқан Уильямсонды құтқаруға ұмтылды. Пёрли кейіннен оқиға орнына келгенде, өрт басталғанда Уильямсонның көмек сұрап айқайлағанын есіне алды. Пёрлидің көлікті тіктеп, отты сөндіруге жасаған әрекеттері нәтижесіз болды, себебі жақын жердегі трасса маршалдары мен шұғыл қызметкерлерден көмек алмады, оларды және басқа да жүргізушілерді көмекке шақыруға тырысқанына қарамастан; Уильямсон уытып қайтыс болды. Маршалдар отқа төзімді киім кимеген, ал өтіп бара жатқан жүргізушілер Пёрли өзінің көлігін сөндіруге тырысып жатыр деп ойлады, өйткені ол өрттен зардап шекпеген сияқты көрінді. Фотограф Кор Муиж түсірген суреттер тізбегі сол жылы World Press Photo конкурсының «Суреттер тізбегі» номинациясында жеңіске жетті. Кейін Пёрли құтқару әрекеті үшін Джордж медалімен марапатталды. Оқиға және құтқару әрекетінің кадрлары 2010 жылғы BBC-нің «Grand Prix: The Killer Years» атты деректі фильмінде көрсетілді. 1974 жылы Token командасымен туған жеріндегі Гран-приде бір рет қатысқаннан басқа, Пёрли бірнеше жыл Формула-1-ден тыс қалды, Гонконгта тұратын миллионер Боб Харпер үшін Chevron және March көліктерін жүргізіп, Формула-2 және Формула-5000 чемпионаттарында бәсекелесті, сонда ол 1976 жылы Cosworth GA 3.4 литрлік V6 қозғалтқышымен жабдықталған Chevron көлігімен Британ чемпионатында жеңіске жетті. 1974 жылы Пёрли Trojan Chevrolet T101 көлігімен Брайтон жылдамдық сынағында жеңіске жетті, келесі жылы Chevron GA B30 көлігімен тағы да жеңіп алды. Ол 1977 жылы Майк Пилбим жобалаған және Майк Эрл басқарған өзінің LEC шассиімен Формула-1-ге оралды. Сол жылы Ұлыбритания Гран-присіне дайындық барысында осы көлікте ауыр жарақат алды. Газ педалі істен шығып, жылдамдығы 108 миль/сағ (173 км/сағ) болғаннан 0-ге дейін тез тоқтағанда ол шамамен 179,8 g күшін сезінді және қабырғаға соқты. Пёрли жарысқа оралып, бірақ өзінің қызметін Ұлыбританиядағы Формула-1 жарыстарының кішігірім Aurora AFX сериясымен шектеді. Бұрынғы апатынан кейін Пёрлидің сол аяғы оң аяғынан қысқа болды және ол Бельгияда инновациялық түзету операциясын жасады, одан кейін бірнеше ай бойы қалпына келді. Ол Чичестердің жанындағы Батыс Итченордағы Сент-Николас шіркеуінің зиратында жерленген.
Purley joined the British Army and was an Officer Cadet at Sandhurst on Intake 38. Commissioned into the Parachute Regiment, he lost the first of his nine lives when his parachute failed to open on a training jump. Miraculously, he landed on his Platoon Sergeant's 'chute and both survived the heavy landing. Having seen action with his Battalion in Aden, he left the Army to pursue a career in motor racing. In 1973 Purley hired a March and with backing from his family's refrigeration company he made an attempt at Formula One. At the 1973 Dutch Grand Prix, upon witnessing a crash which left fellow British driver Roger Williamson trapped in his overturned and burning car, Purley abandoned his own race and attempted to save Williamson, who was participating in only his second Formula One race. Purley later recalled that upon arriving at the scene, he heard Williamson crying for help as the fire began to take hold. Purley's efforts to right the car and extinguish the flames were in vain as he received no help from nearby track marshals or emergency workers, in spite of attempts to encourage them, and other passing drivers, to come to his aid; Williamson died from asphyxiation. The marshals were not wearing fire resistant clothing and the passing drivers assumed that Purley was attempting to extinguish his own car, having escaped a fiery crash unharmed. A sequence of pictures taken by photographer Cor Mooij of the accident won the Photo Sequences category of that year's World Press Photo. Later, Purley was awarded the George Medal for his rescue attempt. The story, and film footage of the rescue attempt, feature in a 2010 BBC documentary titled Grand Prix: The Killer Years. Apart from a one off participation with Token at his home Grand Prix in 1974, Purley stayed out of Formula One for a few years, preferring to compete in Formula Two driving Chevrons and Marches for Hong Kong based millionaire Bob Harper, and Formula 5000 where he won the British Championship in 1976 in a Chevron powered by the Cosworth GA 3.4 litre V6 engine. In 1974 Purley won the Brighton Speed Trials driving a Trojan Chevrolet T101, winning again the following year in a Chevron GA B30. He returned to Formula One in 1977 with his own LEC chassis designed by Mike Pilbeam and run by Mike Earle. It was this car in which he suffered serious injuries in an accident during practice for that year's British Grand Prix. He survived an estimated 179.8 g when he decelerated from 108 mph (173 km/h) to 0 after his throttle became stuck wide open and he hit a wall. Purley recovered to race again, although he confined his activities to the minor Aurora AFX series of Formula One races in Britain. As a result of his earlier accident, Purley's left leg was shorter than his right and he underwent innovative corrective surgery in Belgium, from which he again took several months to recover. He is buried in the churchyard of St. Nicholas Church, West Itchenor, near Chichester.
Мұра
Пурлидің апатқа ұшыраған LEC CRP1 машинасының қалдықтары және оның жаңасы 2011 жылға дейін Донингтон Гран-при көрмесінде қойылды. Екінші машина қазір қайта жаңартылып, жақында салынған көшірме машинамен бірге тарихи Formula One жарыстарында бақ сынап жатыр. 2017 жылы британдық суретші Гордон Янг жасаған мүсін түріндегі Дэвид Пурлидің ескерткіші Богнор Регистегі бұрынғы LEC зауытының жанына орнатылды. Онда оның Ітхенордағы қабірінің тас бағанасына жазылған сөздер ойылып жазылған: "Күлкіңнің шуағы, биік басың мен әскерлік қадамың енді жоқ, әсем әдісіңмен аспанды безендің, ал осы жерді мақтанышыңмен байыттың".
The remains of Purley's crashed LEC CRP1 and its replacement were displayed at the Donington Grand Prix Exhibition until 2011. The second car has since been restored and now competes in historic Formula One racing, alongside a replica car built more recently. A David Purley memorial, in the form of a sculpture by the British artist Gordon Young, was erected in 2017 close to the site of the former LEC factory in Bognor Regis. It is inscribed with the words that appear on the headstone of his grave at Itchenor: "Gone now your eager smile, high held head and soldier's stride, etched were skies by your elegant style, and this earth enriched by your pride".