Кіріспе

1929 жылы Альфред Хичкок түсірген фильм.

British International Pictures үнсіз фильм ретінде өндіріс басталғаннан кейін, «Шантаж» фильмін жеке дыбысты фильмге ауыстыруға шешім қабылдады. Ол Еуропадағы алғашқы табысты дыбысты фильм болды; дыбыс жабдығы жоқ кинотеатрлар үшін үнсіз нұсқасы (6740 фут) шығарылды, ал дыбысты нұсқасы (7136 фут) сол уақытта жарық көрді. Екі нұсқасы да Ұлыбритания кино институтының қорында сақтаулы. «Шантаж» жиі алғашқы британдық дыбысты көркем фильм деп аталады.

Сюжет

1929 жылы 26 сәуірде Скотленд-Ярд детективы Фрэнк Уэббер (Джон Лонгден) өзінің қыз жолдасы Элис Уайтты (Энни Ондра) шай үйіне ертіп барады. Олар айтысып, Франк қашып кетеді. Өз әрекетін қайта қарастыра отырып, ол Элистің бұрын кездесуге келіскен суретші мистер Крюмен (Сирил Ричард) бірге кетіп бара жатқанын көреді. Крю күмәнданатын Элисті студиясына келуіне көндіреді. Ол күліп тұрған клоунның суретіне таңғалады және оның палитрасы мен щеткаларын жүзіне карикатуралық сурет салу үшін қолданады; ол жалаңаш әйелдің кейіпкерін бірнеше штрихпен қосады және оның қолын жетелеп, суретті оның атымен қол қояды. Ол оған би киімін береді, ал Крю "Miss Up to Date" әнін жырлап, фортепианода ойнайды. Крю Алистің ренжігеніне қарай, бір құшақ ұрлайды, бірақ ол киімін ауыстырып, кетуге дайындалып жатқанда, ол киім ауыстыратын жерден оның киіміне ие болады. Ол оны зорлауға тырысады; оның көмекке шақырған дауыстары төменгі көшеде естілмейді. Асыраудан құтылып, Алиса жақын маңдағы нан пышағын алып, оны өлтіреді. Ол ашуланып клоунның суретіне тесік салады, содан кейін пәтерде болған кез-келген дәлелді алып тастауға тырысқаннан кейін кетеді, бірақ кездейсоқ қолғаптарын қалдырады. Ол түнде Лондон көшелерінде жүреді. Дене табылған кезде Фрэнк істі қарауға тағайындалады және Алистің қолғаптарының бірін табады. Ол да өлген адамды таниды, бірақ бұл туралы өзінің басшысынан жасырады. Қолғапты алып, ол Әлиске әкесінің темекі дүкенінде барады, бірақ ол сөйлесуге тым алаңдаулы. Олар дүкеннің телефон будкасында жеке сөйлесіп жатқанда, Трейси (Дональд Калтроп) келеді. Ол Алистің Крюдің пәтеріне барғанын көрді, ал екінші қолғап оның қолында. Фрэнкті екіншісімен бірге көрген соң, оларды шантажға тырысады. Алғашқы талаптары қарапайым, олар оған келіседі. Фрэнк Трейсиді тергеуге іздестіруде екенін телефон арқылы біледі: ол оқиға орнының жанында көрінді және қылмыстық тіркелімі бар. Фрэнк полиция қызметкерлерін шақырып, Трейсиге өлтіргені үшін ақы төлейтінін айтады. Әлиса қорқып тұр, бірақ әлі де үн қатпайды. Кернеулілік артады. Полиция келген кезде Трейсидің батылы түсіп, қашады. Оқиға Британ мұражайына апарады, онда ол оқу бөлмесінің күмбезді шатырына шығып, құлап түседі, шатырдың шырағын сындырып, оның ішінде өледі. Полиция оны кісі өлтіруші деп санайды. Бұл туралы білмей, Элис өзін ұстап беруге мәжбүр болып, Нью-Скотланд-Ярдтың бас инспекторына барады. Ол оған мойындау алдында инспекторға телефон соғылып, Фрэнктен Алиске қатысты іс-әрекетті шешуін сұрайды. Ақыры ол Франкке шындығын айтады, ол өзіне шабуыл жасалғанын, ол туралы сөйлесуге шыдай алмайтынын айтады, олар бірге кетеді. Олар осылай істеп жатқанда, полиция қызметкері күліп тұрған клоунның бүлінген суреті мен Алиса өз атын сырлаған мультфильмнің кенепін алып өтіп кетеді.

Өндіріс

Фильмнің түсірілімі үнсіз фильм ретінде басталды. «Тақырыпты фильмдердің» жаңа танымалдылығын пайдаланып, фильмнің продюсері Джон Максвелл (British International Pictures) Хичкокқа фильмнің бір бөлігін дыбыспен түсіруге рұқсат берді. Көптеген дереккөздер Хичкок бұл идеяны абсурдты деп ойлаған және жасырын түрде фильмнің дерлік барлық бөлігін дыбыспен түсіргенін айтады, бірақ шындығында, көп бөлігі аяқталған үнсіз нұсқа актерлердің беттері көрінбейтін кейбір сахналарда синхронды емес дыбыс пен диалогпен шеберлікпен қолданылды. Дыбыстық нұсқаның алғашқы 6,5 минуты үнсіз, тек музыкалық сүйемелдемемен, кейін де көптеген қысқа сахналар да солай болды. Ал соңғы қуғын-сүргін эпизоды үнсіз нұсқадан алынған, онда Дональд Калтроптың Британ музейінің оқу залының күмбезінен айтқан соңғы сөздері сияқты, кейде синхронды емес дауыстық тіркемелер естіледі. Осылайша, BIP-тің жарнамасына қарамастан, «Шантаж» дыбыстық нұсқасын «жартылай сөйлейтін» фильм деп санауға болады. Морис Элви режиссерлік еткен Gaumont British-тің «Жоғарғы сатқындығы» да түсірілім барысында дыбыстық фильмге айналды. «Шантажға» ұқсас, «Жоғарғы сатқындықтағы» үнсіз кадрлардың көп бөлігі сақталды және дыбыстық нұсқаға дубляж жасалды, тіпті Эльвидің өзі кейбір екінші дәрежелі кейіпкерлерге дауыс берді. Британияның ең алғашқы «толық сөйлейтін» көркем фильмдерінің бірі ретінде таныстырылған «Шантаж» RCA Photophone дыбыспен фильмге түсірілді. (АҚШ-тың алғашқы толық сөйлейтін фильмі «Нью-Йорк жарықтары» 1928 жылдың шілде айында Warner Brothers компаниясының Vitaphone дискідегі дыбыс процесімен шығарылды.) Фильм Борехамвудтағы British and Dominions Imperial Studios дыбыс студиясында түсірілді, ол Еуропадағы алғашқы мақсатты түрде салынған дыбыс студиясы еді. Басты рөлдегі актриса Анни Ондра Прагада өскен және фильмге сәйкес келмейтін айқын чех акцентіне ие болды. Сол кезде дыбыс технологиясы жаңа болғандықтан, оның даусын кейіннен дубляждау мүмкін болмады. Оны алмастырудың және сахналарын қайта түсірудің орнына, актриса Джоан Барри камерадан тыс диалогты оқу үшін шақырылды, ал Ондра оның ерін қозғалысына сәйкес ойнады. Бұл Ондраның ойнаған рөлін сәл өзгеше етеді. Халықтың пікір сауалында «Шантаж» 1929 жылдың ең жақсы британдық фильмі деп танылды, бұл негізінен жоғарыда айтылғандай, көбірек таралған үнсіз нұсқаға байланысты болды. Сол ұлттық сауалнамада сол жылдардағы ең жақсы фильмдер «Тұрақты нимфа» (1928), «Күкірейлі бұрыш» (1930), «Ортаңғы сағат» (1931) және «Күн шашыраған Сюзи» (1932) болып танылды.

Мұра

Blackmail кинотарихшылары үшін маңызды фильм ретінде жиі айтылады және ол алғашқы толыққанды британдық "тек сөйлейтін" көркем фильмі саналады. Бұл туындыда болашақ екі режиссер жұмыс істеді: Рональд Ним клаппер операторы болды, ал Майкл Пауэлл түсірілім алаңындағы жарнамалық суреттерді түсірді. 1929 жылдың наурыз айында «Жаңа тігін» және «Қызыл шеңбер» фильмдері Лондондағы кино көрсетушілерге бір көрсетілімде ұсынылды. Рональд Нимнің немересі Гарет Ним продюсерлік еткен «Даунтон Абби: Жаңа дәуір» (2022) фильмінің сюжеті шантажға негізделген.