Кіріспе

Мария Тереза де Филиппис (11 қараша 1926 - 8 қаңтар 2016) – итальяндық жарыс жүргізушісі және Формула-1-де жарысқа қатысқан алғашқы әйел. Ол 18 мамыр 1958 жылы тұңғыш рет жарысқа қатысып, бес Әлем Чемпионаты Гран-присіне қатысты, бірақ чемпионат ұпайларын жинақтаған жоқ. Формула-1-дегі жарыс мансабы қысқа болғанымен, ол басқа жарыстарда жеңіске жетіп, спорттағы пионер ретінде танылды.

Өмірбаян

Де Филиппис 1926 жылғы 11 қарашада Италияның Марильяно қаласында дүниеге келді. Ол итальяндық граф Серрино Франческо Де Филиппис пен испандық асыл әйел Нарциса Ансельми Балагер Рока де Тогорес и Руко и Перпиньянның бес баласының ең кішісі болды. Де Филиппистің әкесі Неапольдегі 16 ғасырда салынған Палаццо Марильяноға ие болды, және ол сол жерде өсті. Ол жасөспірім шағынан бастап спортқа қызығушылық танытып, атпен жүруді және теннис ойнауды ұнатты.

Формула бірінші

1958 жылы де Филипписке Формула-1 машинасын жүргізу мүмкіндігі берілді. «Мазерати» 1950-ші жылдары бірнеше команданы жабдықтап, көптеген жарыстарда жеңіске жеткен, Формула-1 шассиін табысты өндіруші болғанмен (1957 жылғы F1 маусымында Хуан Мануэль Фанхио «Мазерати» 250F-де жүргізушілер титулын жеңіп алды), 1958 жылы команда спорттан ресми түрде шығып, бірақ көптеген машиналар жеке тұлғаларға қолжетімді болды. 1958 жылдың 18 мамырында де Филипписке Монако Гран-приіне, 1958 жылғы Формула-1 маусымының екінші кезеңіне, 250F машинасымен қатысу мүмкіндігі берілді. 31 қатысушының жартысы ғана біліктілікке өтуге жеткілікті уақыт көрсетті, де Филиппис болашақ Формула-1 менеджменті мен Формула-1 басқаруының президенті Берни Экклстоунмен бірге қатыса алмады. Экклстоун мен де Филиппис осы оқиғада достық қарым-қатынас орнатып, келесі жылдары да жақсы қарым-қатынаста болды. Де Филиппистің 1:50.8 көрсеткен уақыты ең жылдам 16 жүргізушінің біліктілік уақытынан 5,8 секундқа қалып қойды, олардың арасында болашақ әлем чемпиондары Майк Хоторн, Джек Брэбхэм және Грэм Хилл (оның алғашқы жарысы) болды. Фанхио маусым бойы де Филипписке көптеген кеңес берді. 2006 жылғы сұхбатта ол Фанхионың өзіне: «Сен тым жылдам жүресің, тым көп тәуекелге барасың» дегенін еске алды. Бұл оның жарыстағы жалғыз аяқталуы болды. 1958 жылдың тамызында Португалия Гран-приінде де Филиппис соңғы орынға тұрып, алдындағы машинадан 15 секундтан астам қалып қойды. Оның жарысы қозғалтқышы бұзылғаннан кейін алты айналым ғана жалғасты. 1958 жылдың 7 қыркүйегінде Монцадағы Ұлттық автодромда ол өз үй Гран-приін соңғы орыннан бастады. 70 айналымның 57-сін аяқтағаннан кейін ол қозғалтқыш проблемаларына байланысты жарыстан шықты. 21 жүргізушінің арасында 14-ші және соңғы шығынға ұшыраған ретінде ол сегізінші орынға ие болды. 1959 жылғы F1 маусымында де Филиппис Behra Porsche RSK командасына қосылды. Ол Монако Гран-приіне қатысты, бірақ біліктілікке өте алмады, оның 1'47.8 көрсеткен уақыты ең төменгі біліктілік уақытынан үш секундқа және командаласы Вольфганг фон Трипстен бір секундқа қалып қойды. Бұл Гран-приге қатысуға жасаған соңғы әрекеті болды.

Зейнеткерлік

1959 жылғы 1 тамызда Porsche командасының басшысы Жан Бехра жарыс кезінде апатқа ұшырап қайтыс болғаннан кейін, 1959 жылғы Германия Гран-приіне арналған спорттық автомобильдердің қосымша жарысында AVUS трассасында жүргенде, де Филиппис оқиғаға қатты қайғырып, жарыс жолын тастап, кәсіби жарыстан шығып кетті.

Кейінгі мансабы және өлімі

1960 жылы де Филиппис австриялық химик Теодор Хушекке үйленіп, отбасын құрды.

Мұра

Де Филиппис мотор спортында, дәстүрлі түрде ерлер басымдық танытқан спорт түрінде, пионер болды. Одан кейін 15 жыл бойы ешбір әйел «Формула-1» жарысына қатыспады, тек италияндық Лелла Ломбарди 1974 және 1976 жылдар аралығында жарысқа қатысты. Ломбарди әлем чемпионатының «Формула-1» жарысын ұпай жинап аяқтаған бірінші және 2023 жылға дейін жалғыз әйел жүргізуші атанды. Одан кейін тағы үш әйел «Формула-1» жарысына қатысуға тырысты, бірақ бәрі де сәтсіз аяқталды – Джованна Амати, Дивина Галика және Дезире Уилсон.