Кіріспе
Англиядағы тарихи саябақтар мен бақтарды тізімдеу және жіктеу жүйесі
Англиядағы ерекше тарихи маңызы бар тарихи саябақтар мен бақтардың тізілімі, тізімделген ғимараттар үшін қолданылатын жүйеге ұқсас, тарихи саябақтар мен бақтарды тізімдеу және жіктеу жүйесін қамтамасыз етеді. Тізілім 1983 жылғы Ұлттық мұра заңының талаптарына сәйкес Historic England (Тарихи Англия) ұйымымен құрылған. 1600-нан астам нысан тізімге енген, олардың ішінде ірі сарайлардың аумақтарынан бастап шағын жеке бақшаларға дейін, сондай-ақ қала алаңдары, халыққа арналған саябақтар және зираттар сияқты жобаланған ландшафттар бар. Тізілім Англияның Ұлттық мұра тізілімінде басқа ұлттық мұра белгілемелерімен бірге жарияланады.
Мақсаты
Тіркелімнің мақсаты – "ерекше жобаланған ландшафттарды атап өту және олардың тиісті қорғалуын қамтамасыз ету". Тіркеу жоспарлау процесінде маңызды фактор болып табылады, сондықтан тіркелген саябақ немесе баққа әсер ететін дамуға қатысты жоспарлау өтінімі келіп түскен жағдайда, жергілікті жоспарлау органдары кез келген өзгеріске рұқсат беру туралы шешім қабылдағанда осы учаскенің тарихи маңызын ескеруі тиіс. Тізімге енгізу өзінен-өзі қосымша заңдық бақылау шараларын қарастырмаса да, Англияның жергілікті билік органдары үкімет тарапынан тарихи ортаны қорғауды өз саясатында және ресурстарды бөлуде ескеруге міндетті. Егер тіркелген саябақ немесе баққа бұрын жоспарлау рұқсаты алынбастан елеулі өзгерістер енгізілсе, жергілікті жоспарлау органдары осы өзгерістерді жоюды талап ете алады, ал ең ауыр жағдайларда қылмыстық жауапкершілікке тартылуы мүмкін. Тізім басқару шешімдеріне ықпал ету, маңызды саябақтар мен олардың құрамындағы элементтер туралы халықтың хабардарлығын арттыру және олардың иелерін оларды сақтауға және күтуге шақыру үшін де қолданылады. Бау-бақша және ландшафт дизайны британдықтар үшін әрдайым маңызды мәселе болған, және тарихи саябақтар мен бақтардың көптігіне қарамастан, олар – нәзік және шектеулі ресурс: олар оңалмайтын зақымдарға ұшырауы немесе мәңгілікке жоғалуы мүмкін. 1995 жылдан бері Garden History Society Historic England анықтаған ұлттық маңызы бар және Англияның ерекше тарихи қызығушылық тудыратын саябақтар мен бақтардың тізіміне енгізілген тарихи жобаланған ландшафттарға әсер ететін жоспарлау ұсыныстары бойынша міндетті түрде кеңес беруші болып табылады. Бұл, егер жоспарлау органы тізімге енгізілген учаскені немесе оның айналасын әсер ететін жоспарлау өтінімін алса, ол Garden History Society-мен кеңесуге міндетті дегенді білдіреді. Бұл барлық санаттағы тіркелген учаскелерге қатысты. Сонымен қатар, егер жоспарлау ұсынысы I немесе II* санатқа енгізілген тізімге енгізілген учаскеге әсер етсе, Historic England-пен де кеңесу қажет.
Тіркелім
Барлық тіркелген саябақтар мен бақтардың заңды түрде қорғалатын тізілімі, тағайындау жүйесі арқылы, Тарихи Англия веб-сайтында қолжетімді Англияның Ұлттық мұра тізіміне қосылды. Бұл саябақты немесе бақты сипаттайтын тізімдегі тиісті жазбаны және картада оның орналасқан жерін көрсетеді. Барлық тағайындалған саябақтар мен бақтар жұртшылыққа ашық емес. Тарихи саябақтар мен бақтар туралы ақпаратты Parks & Gardens UK (Бақтар туралы сенімдер қауымдастығы және Йорк университеті арасындағы серіктестік) арқылы онлайн іздеуге болады. Бұл сайттың ешқандай мемлекеттік құқықтық өкілеттігі жоқ және Ұлыбританиядағы кең ауқымды сайттарды қамтиды.
Құқықтық негіздеме
Тіркеуге жарамдылық құжаттамалық зерттеулер мен далалық сараптамаға негізделеді, олар әрбір паркті белгіленген критерийлерге сәйкес жіктеуге және мерзімдеуге бағытталған. Олар: 1750 жылға дейінгі дамудың басты кезеңіне жататын парктер мен бақтар, тіпті олардың аз ғана бөлігі сақталған болса да. 1750 мен 1820 жылдар аралығында дамудың басты кезеңіне жататын және парк немесе бақтың бастапқы дизайнын көрсететіндей ландшафтының жеткілікті бөлігі сақталған жерлер. 1820 мен 1880 жылдар аралығында дамудың басты кезеңіне жататын, маңызды деп есептеліп, салыстырмалы түрде толық сақталған жерлер. 1880 мен 1939 жылдар аралығында дамудың басты кезеңіне жататын, ерекше маңызды және толық сақталған жерлер. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін салынған, бірақ 30 жылдан астам уақыт өткен және ерекше маңызға ие парктер мен бақтар. Дәмнің қалыптасуына әсер еткен, беделімен немесе әдебиеттік сілтемелер арқылы танымал болған жерлер. Ландшафт сәулетшісінің ұлттық маңызы бар жұмысының немесе стильдің алғашқы немесе өкілдік үлгілері. Маңызды тұлғалармен немесе тарихи оқиғалармен байланысты жерлер. Кейбір тізімдегі ғимараттар сияқты, күшті топтық құндылыққа ие орындар. Тізімдегі ғимараттар сияқты, парктер мен бақтар да санаттар бойынша бағаланады. I санаттағы халықаралық маңызы бар объектілер ең маңызды болып табылады және олардың жалпы санының шамамен 10% құрайды. Тарихи маңызды бақтар II* санатта (жалпы санының шамамен 30%), ал қалғандары аймақтық немесе ұлттық маңызы бар және II санатта тіркелген.
Parks and gardens with a main phase of development prior to 1750 even when only a small part is still evident. Sites with a main phase of development dating to between 1750 and 1820 where enough of the park or garden's landscape survives to reflect the original design. Sites with a main phase of development between 1820 and 1880 which is deemed important and survives relatively intact. Sites with a main phase of development between 1880 and 1939 where this is of high importance and survives intact. Sites with a main phase of development laid out since the Second World War, but are more than 30 years old, where the park or garden is of exceptional importance. Sites influential in the development of taste whether through repute or literary references. Sites which are early or representative examples of a style of layout, or type, or the work of a landscape architect of national importance. Sites with an association with significant people or historical events. Sites with strong group value, as with some listed buildings. As with listed buildings, parks and gardens are graded on a scale, Grade I being internationally significant sites are therefore the most important and constitute around 10% of the total number. Historically important gardens are Grade II* (about 30% of the total) and the remainder are of regional or national importance and are Grade II registered.