Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Румынияның көмір өндіру аймағы
Romanian coal mining region
Жиу аңғары (Valea Jiului, Zsil völgy) – Румынияның оңтүстік-батысындағы Трансильваниядағы аймақ, Хунэдоара округінде, Ретезат таулары мен Параң тауларының арасында Жиу өзенінің аңғарында орналасқан. Аймақ жоғары деңгейде индустрияландырылған, негізгі қызметі көмір өндіру болған. Бірақ тиімділігінің төмендігіне байланысты, Румынияда коммунизм құлағаннан кейінгі жылдары көптеген шахталар жабылды. Бұл аймақ ұзақ жылдар бойы Румынияның ең ірі көмір кені деп танылды.
The Jiu Valley (Valea Jiului , Zsil völgy) is a region in southwestern Transylvania, Romania, in Hunedoara county, situated in a valley of the Jiu River between the Retezat Mountains and the Parâng Mountains. The region was heavily industrialised and the main activity was coal mining, but due to low efficiency, most of the mines were closed down in the years following the collapse of Communism in Romania. For a long time the place was called Romania's biggest coalfield.
19 ғасырдан бұрын
Бұл аймақ көне заманнан бері адамдармен қоныстандырылған, ол Дакияның бір бөлігі болған. Орта ғасырларда Жиу аңғарының тұрғындары таулар бойында, көбінесе өзенге жақын шатырларда өмір сүрген, ал негізгі қызмет – мал өсіру болған. 19 ғасырдың басына дейін аймақ географиялық жағдайына байланысты (таулармен қоршалғандықтан) сирек қоныстанған.
The region was populated since ancient times, being part of Dacia. During the Middle Ages, the inhabitants of the Jiu Valley lived in huts spread along the mountains, and often near the river, and the main activity was shepherding. Until the early 19th century the region remained sparsely populated due to its geographical isolation (being surrounded by mountains).
19 ғасыр және 20 ғасырдың басында
Көмiр өндiру өнеркәсiбiнiң дамуы осыдан 160 жыл бұрын, яғни XIX ғасырдың ортасында, Габсбург империясының барлық аймақтарынан мажар, неміс, чех және поляк жұмысшыларын көмiр кен орындарында жұмыс iстеу үшiн әкелгеннен бастап Жиу аңғарында басталды. Румыниялық кеншілер де басқа аймақтардан, мысалы Бая-Маре немесе Апусени тауларынан, Жиу аңғарына жұмыс iстеуге шақырылды. Трансильванияда орналасқан Жиу аңғары 1918 жылы Трансильванияның Румыниямен біріккенге дейін Австро-Венгрия империясының құрамында болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл аймақта румындық күштер бір жағынан, неміс және австро-венгерлік күштер екінші жағынан қатты шайқастар жүргізді. Алғашқы шайқас румындар үшін маңызды болғанымен, уақытша қорғаныс жеңісімен аяқталды, бірақ 1916 жылдың қарашасында Орталық державалар румындардың қорғанысын бұзып өте алды. 20-ғасырда экономикада тау-кен өндірісі үстемдік құрды, бірақ аймақта әлеуметтік толқулар да болды, әсіресе 1929 жылғы Лупень ереуілі. Кен орындары 1948 жылға дейін жеке меншікте болды, содан кейін коммунистік үкімет барлық жеке компанияларды мемлекеттендірді.
The development of coal mining started in the Jiu Valley about 160 years ago, around the middle of the 19th century, when Hungarian, German, Czech and Polish workers were brought from all parts of the Habsburg Empire to work in the coal mines. Romanian miners from other regions, such as Baia Mare or the Apuseni Mountains, were also brought to work in the Jiu Valley. The Jiu Valley, being situated in Transylvania, was part of the Austro Hungarian Empire until the 1918 Union of Transylvania with Romania. During World War I, the area was the site of heavy fighting between Romanian forces on one side and German and Austro Hungarian forces on the other side. The first battle ended in an important, albeit temporary defensive victory for the Romanians, nevertheless the Central Powers succeeded to break through the Romanian defences here in November 1916. Mining continued to dominate the economy in the 20th century, but the region also experienced social unrest, notably the Lupeni Strike of 1929. The mines were privately owned until 1948, when all private companies were nationalized by the Communist government.
Коммунистік режим кезінде Жиу аңғары
Румынияның Германиямен соғыс кезіндегі одақтастығы үшін Кеңес Одағына өтемақы ретінде румын көмір шахталары ұлттандырылып, бірлескен совет-румын компанияларына (SovRoms) айналдырылды. Бұл SovRom компаниялары шамамен он жыл бойы жұмыс істеді. Осы кезеңде Джиу аңғарына қайта инвестициялаудың болмауы, инфрақұрылымның нашарлауы, кен орындарының жабылуы және жаппай жұмыстан босатулар, экологиялық ахуалдың нашарлауы, сондай-ақ Румынияның қалған бөлігінен саяси және мәдени оқшаулану терең әсер етті.
As part of Romania's reparations to the Soviet Union for its wartime alliance with Germany, the Romanian coal mines were nationalized and converted into joint Soviet Romanian companies (SovRoms). These Sovroms continued for about ten years. During this same period the Jiu Valley has been profoundly influenced by lack of re investment, deteriorating infrastructure, mine closures and massive layoffs, environmental degradation, and political and cultural isolation from the rest of Romania.
Румыниядағы ұйымдасқан еңбек
Ұйымдастырылған еңбек 1989 жылдан бері Румыниядағы әрбір үкіметтің әрекеттеріне әсер ете отырып, маңызды рөл атқарды. Әртүрлі еңбек ұйымдарының ұзаққа созылған жұмыс тоқтатулары мен экономикалық құлдыраулары бір-бірінен кейін келе жатқан үкіметтердің құлауына көмектесті және жалпы экономикалық және саяси тұрақсыздыққа себеп болды. Румынияда кәсіподақтар XIX ғасырдың соңынан бері бар болғанымен, екінші дүниежүзілік соғыстан 1989 жылға дейінгі коммунистік кезеңде тәуелсіз кәсіподақтарға рұқсат берілмеді. Оның орнына, кәсіподақтардың кәсіподақтар одағынан тұратын және Румыния Кәсіподақтарының Бас Одағы басқаратын өнеркәсіптік федерациялардың ұлттық пирамидасы құрылды. Осы кезеңде тәуелсіз кәсіподақтарды құруға немесе жұмысшылардың наразылықтарын ұйымдастыруға жасалған аз ғана әрекеттер қатыгездікпен басылды, ал олардың басшылары қатаң жазаланды немесе өлімге кесілді. 1989 жылдың желтоқсан айындағы оқиғалардан кейін кәсіби ұйымдар дерлік бір түнде пайда болды. Батыс Еуропадағы кәсіподақтардың көптігі әдетте идеологиялық топтарды көрсететін болса, Румынияда еңбек қозғалысының фрагментациясы жоғары билікке сенімсіздік, жеке амбициялар және басшылардың билікті азайтуға немесе бөлісуге құлшынбауынан туындады. 1997 жылғы мәліметтер бойынша, еңбек сарапшылары 14 000 кәсіподақ ұйымы, 150 федерация және 18 конфедерация бар екенін, олар жұмыс күшінің шамамен үштен екі бөлігін құрайтынын есептеді. 1990 жылдары бірігу процесі орын алды.
Organized labor has played an important role in post revolution Romania, affecting the actions of every government since 1989. Chronic work stoppages and economic disruptions by various labor organizations helped bring down successive governments and contributed to general economic and political instability. While trade unions have existed in Romania since the late nineteenth century, during the communist period from World War II until 1989 independent trade unions were not allowed to exist. Instead, there was a national pyramid of industry federations consisting of enterprise trade unions and headed by the General Union of Romanian Trade Unions. The few attempts during this period to found independent trade unions or organize worker protests were ruthlessly suppressed, with their leaders severely punished or executed. Following the chaos of December 1989, trade organizations sprang up virtually overnight. Unlike in Western Europe where trade union pluralism typically reflects ideological groupings, in Romania labor movement fragmentation reflected distrust of higher authority, personal ambition and unwillingness of leaders to reduce or share power. As of 1997, labor analysts estimated that there were over 14,000 enterprise trade union organizations, 150 federations, and 18 confederations, representing approximately two thirds of the workforce. Some consolidation occurred in the 1990s.
Цзюй алқабындағы көмір өндірушілер одағы
Немесе, егер болған болса, румын кәсіподақтарының көптегенінің, Лига Синдикателлору Миньер дин Валеа Цзилуи (Жиу аңғарының кеншілер одағы, немесе Жиу аңғарының көміршілер одағы) сияқты ықпалы болған жоқ немесе ұлттық атаққа (немесе халықаралық назарға) ие болған жоқ. Румынияда жер бетіндегі кен өндіруге басымдық беретін тағы екі көмір өндіру аймағы және басқа кеншілер одақтары болғанымен, Жиу аңғарының көміршілер одағы ұзақ уақыттан бері ең тәуелсіз және белсенді болып келді. Бұл аймақтағы саяси және әлеуметтік толқу жаңалық емес. Кеншілер осы күні 1929 жылғы Лупени ереуілін (армия 23 жұмысшыны өлтіріп, кем дегенде 53-ін жарақаттады), 1933 жылғы ақпандағы үлкен ереуілдерді және Чаушеску жылдарындағы 1977 жылғы кеншілер наразылығын еске алады. 1977 жылдың 1 тамызында 35 000 Жиу кеншісі Лупени шахтасының басты ауласында жиналып, зейнеткерлік жасын 50 жастан 55 жасқа дейін көтеру және кеншілердің зейнетақысын азайту туралы жаңа жарлыққа наразылық білдірді. Кеншілердің өкілдері наразылықтың себебі елдегі нашарлаған жағдай және ұзақ жылдар бойына созылған төзімсіз саяси ахуал екенін мәлімдеді. Чаушеску кеншілердің талаптарымен келісіп, қозғалыс басылғаннан кейін басшыларға қарсы жаза шараларын бұйырды. Ол сондай-ақ олардың төрт мыңын ауданнан шығарып, оларды басқа адамдармен алмастырды, олардың көпшілігі Securitate, қауіпті құпия полиция үшін хабаршы ретінде жұмыс істеді. Бұл оқиғадан кейін туған қорқыныш сезімі 1989 жылғы революцияға дейін кеншілерді үнсіз қалдырды. Полиция Университет алаңындағы халықты тоқтатып тұра алмағанда, президент Илиеску жаңа сайланған билікке қарсы шабуылдарды болдырмау үшін Румыния халқына қаруға шақырды. Ұйымдастырушылардың шақыруына жауап бергендердің арасында Жиу аңғарының көміршілері болды, олар үкімет ұсынған көлікпен Бухарестке барып, наразылық білдірушілерге қарсы тұруға келісті. Арнайы пойызбен шамамен 10 000 кенші астанаға жеткізілді. Сонымен қатар, кеншілерге "кейіннен Securitate-нің бұрынғы офицерлері ретінде анықталған белсенділер қосылды". Осы 4000 адамның үштен бірі ғана кеншілер болды, ал қалған үштен екісі әкімшілік, инженерлік және техникалық қызметкерлер сияқты жер астындағы жұмыстармен айналысты. Үкіметтің бұл әрекеттері халықаралық несие берушілермен келісімге қол жеткізгенімен, еңбекпен қарым-қатынастағы керісіншелік күшейді. 1997 жылдың тамызында ел бойынша еңбекке қатысты сын күшейіп, ереуілдерге әкеліп соқты, нәтижесінде премьер-министр мен кабинет отставкаға кесіп, жаңасы тағайындалды. 1997 жылы үкімет Джиу аңғарындағы Дальжа және Барбатень шахталарын жабу туралы хабарлағаннан кейін, кеншілердің жағдайының нашарлауы көтеріліске және содан кейін жалпы ереуілге әкелді. Кеншілердің ықтимал реакциясына қарамастан, қарыздарды өтеу үшін ХВҚ-тан несие алу үшін үкіметке көбірек шахталарды жабуға тура келді (1997 жылдан бері 142 шахта жабылған), ал тағы 112 шахтаны жабу туралы шешім күтіп тұрды. Пайдасыз кен өндіру саласындағы шығындарды азайту үшін, сол кезде 370 миллион долларға жететін, үкімет 1998 жылдың Рождествосына дейін пайдасыз шахталарды жабу жоспарын жариялады. 1997 жылы 100 шахта жабылып, 90 000 жұмыс орыны жойылды, оның ішінде Жиу аңғарында 20 000 жұмыс орыны болды. Бұл жаңа жоспарды іске асыру тағы 6 500 кеншіні жұмыстан шығаруға әкелер еді. Жол бойында кеншілердің кербуы жанжалға ұшырап, көз жасы ағызғыш газдармен жандармиямен шайқасты, соның салдарынан көптеген қиындықтар туды. Әскер Бухарест қаласының шетінде күтіп тұрды. Алайда, кеншілер мен әскер арасындағы күтілген және қорқынышты қақтығыс болған жоқ. 22 қаңтарда кәсіподақ басшысы Козма мен премьер-министр Раду Василе арасында құпия келісімге қол жеткізілген кезде кеншілер Бухарестке жеткен жоқ. Кеншілер Жиу аңғарына қайта оралуға келіскеніне байланысты үкімет жалақыны 30 пайызға көтеруге, екі бұрын жабылған шахтаны қайта ашуға және Еуропалық Одақтың даму қорынан жүздеген миллион долларларды Жиу аңғарындағы жобаларға жұмсауға келісті. Кейбір сарапшылар бұл келісімнің басқа салалардағы наразы жұмысшылардың көтерілісін болдырмауы мүмкін деген қорытындыға келді. Көптеген адамдар үшін бұл келісім екі тарап үшін де Пирр жеңісі ретінде қарастырылды. Үкімет кеншілермен қақтығыстан аулақ болғанымен, келісім "базарға бағытталған реформаларды жүзеге асыруға бағытталған үкіметтің әлсіз күш-жігеріне" зиян келтірді, оның ішінде 140 шығынды көмір шахтасын жабу, 49 шығынды мемлекеттік кәсіпорын және 70 000 жұмыс орынының жойылуымен жүргізілетін бес жылдық жоспар бар еді. Кеншілер үшін болашақ бұрынғыдан да белгісіз болды. Келісім Козманы Жиу аңғарында батыр ретінде көрсетті, бірақ ол оралғаннан бір ай өткен соң, Жоғарғы Соттың шешімімен тұтқындалып, түрмеге қамалды, бұл кеншілердің көпшілігі үкіметтің саяси кек алуы ретінде қарады. 1991 жылғы минериададағы рөлі үшін Козма үш жылға сотталды, оның 18 айын түрмеде өткізіп, 1998 жылы босатылды. Қаңтардағы минериададан кейін, үкіметпен келісімге келгеніне қарамастан, Козма жаңа жеңілдіктерді талап етуді жалғастырды және тағы бір ереуіл жариялады. Өкімде Жоғарғы Сот Козманың 1991 жылғы минериададағы "мемлекеттік билікті әлсірету" үшін жазасын 18 жылға ұзартты, сонымен қатар заңсыз қару-жарақ иелігіне қатысты айып та қосылды. Козма оны тұтқындауға үкіметке қарсы шығып, тағы бір Бухарестке қарай шеруге шықты, бірақ көп ұзамай, мыңдаған кеншілерден құралған кортеждің қорғауымен Козма мен 500-ден астам кенші Стоенешти маңындағы Олт өзенінен өту кезінде полицияның арнайы күштерімен болған қақтығыста тұтқындалды. Бірнеше аптадан кейін, түрмеде отырған Козма басқа екі байланыссыз қылмыс жасағаны үшін сотталды. 2000 жылдың желтоқсанында сайлаушылар, елдің экономикалық және әлеуметтік жағдайы Константинеску үкіметінің басшылығымен нашарлағаннан кейін, "орталықтарды" үлкен үлесте жеңіске жеткізбеді. Бірінші сайлау раундында оңшылдардың барлығы жеңіліске ұшырағаннан кейін, сайлаушылар Илиеску мен экстремист Корнелиу Вадим Тудордың арасынан таңдау жасады, нәтижесінде Илиеску жеңіске жетті.
Few, if any, Romanian trade unions, though, have had as much influence or won as much national notoriety (or international attention) as the Liga Sindicatelor Miniere din Valea Jiului (League of Miners Unions of the Jiu Valley, or Jiu Valley Coal Miners Union). While there are two other coal mining regions (primarily surface mining) in Romania, and other miners unions, the Jiu Valley Coal Miners Union has long been the most independent and militant. Political and social unrest in this region is nothing new. To this day miners commemorate the Lupeni Strike of 1929 (when the army killed 23 workers and wounded at least 53), the big strikes of February 1933, and the miners’ protest in 1977 during the Ceaușescu years. On the latter occasion, on 1 August 1977, 35,000 Jiu miners gathered in the main yard of the Lupeni mine to protest against a new decree that raised the age of retirement from 50 to 55 and reduced the miners’ pensions. Spokesmen for the miners claimed that the protest was the culmination of many years of deteriorating conditions and the intolerable political situation in the country. Ceaușescu dealt with the miners by agreeing to their demands and then, as soon as the movement subsided, ordered reprisals against the leaders. He also transferred four thousand of them out of the area and replaced them, many of the replacements working as informants for the Securitate, the dreaded secret police. The subsequent climate of fear kept the miners silent until the 1989 revolution. When the police failed to contain the crowds in University Square, President Iliescu issued a call to arms to Romania's population to prevent further attacks on the newly elected authorities. Among those who responded to the call from organizers were coal miners from the Jiu Valley, who accepted the government offered transport to go to Bucharest to confront the demonstrators. An estimated 10,000 miners were transported to the capital in special trains. and that the miners had been "joined by vigilantes who were later credibly identified as former officers of the Securitate." Of these 4,000 only an estimated one third were actual miners, with the remaining two thirds aboveground jobs such as administrative, engineering, and technical staff. The government's actions, while winning concessions with the international lenders, led to growing antagonism with labor. By August 1997 the growing criticism of labor throughout the country translated into strikes and eventually led to the resignation and replacement of the prime minister and cabinet. In the Jiu Valley government's announcement in 1997 of the closures of the Dâlja and Barbateni mines and the generally deteriorating conditions of the miners sparked riots and then led to a general strike. Despite the probable and most likely reaction of the miners, in order to be eligible for an IMF loan to repay its debts the government was required to close more mines (142 which had been closed since 1997) and was pending decision on closing additional 112 mines. To limit losses in the unprofitable mining sector, then running at $370 million, the government made an announcement just before Christmas 1998 of its plan to close non profitable mines. After closing about 100 mines and getting rid of 90,000 mining jobs in the course of 1997, including 20,000 in the Jiu Valley, implementing this new plan would result in firing additional 6,500 miners. Along the way the caravan of miners fought pitched and bloody, tear gas choked battles with the Gendarmerie and wreaked havoc along the way. The army was mobilized and waited on the outskirts of Bucharest. The anticipated and dreaded showdown between the miners and army, however, never materialized. The miners had not reached Bucharest when a secret compromise was reached between union leader Cozma and Prime Minister Radu Vasile on 22 January. In return for the miners’ agreement to turn around and go back to the Jiu Valley, the government agreed to a 30 percent pay rise, re opening of two previously closed mines, and the spending of hundreds of millions of European Union development funds on projects in the Jiu Valley. Some analysts conclude that the agreement may well have averted an eruption by disaffected workers in other industries. To many the compromise agreement was seen as a Pyrrhic victory for both sides. While the government avoided a showdown with the miners, the compromise represented “a potentially devastating setback to the government’s flagging efforts to push through market oriented reforms – including the closure of 140 loss making coalmines, 49 loss making state enterprises and a five year plan to restructure the steel industry with the loss of 70,000 jobs.” As for the miners the future was no more certain than it was before the strike. The agreement made Cozma a hero in the Jiu Valley, but within a month of his return he was arrested and put in prison as a result of a decision of the Supreme Court of Justice, an action seen by most miners as political revenge by the government. For his role in the 1991 mineriad Cozma had been convicted and sentenced to prison for three years, of which he had served eighteen months before being released in 1998. After the January mineriad, despite his apparent agreement with the government Cozma continued to press for new concessions and announced another strike. In its decision the Supreme Court increased Cozma's sentence to 18 years for “undermining state power” in the 1991 mineriad, along with the charge of illegal possession of a firearm. Cozma defied the government to arrest him and led another march towards Bucharest, but soon thereafter, although protected by a convoy of several thousand miners, Cozma and over 500 miners were arrested in a bloody clash with the police special forces at the Olt River crossing near Stoenești. Several weeks later, already imprisoned, Cozma was convicted on two other unrelated charges. In December 2000, the electorate, which had seen the country's economic and social situation continue to degenerate under the Constantinescu government, overwhelmingly rejected the “centrists”. After the first election round saw a fragmented right lose on all fronts, the electorate came to choose between Iliescu and the extremist Corneliu Vadim Tudor in the runoff, securing Iliescu's victory.
Кен орындарын жабудың әсері
Кен орындарын жабудың салдарына басандау үшін 1999 жылы үкімет экономикалық тұрғыдан қиын жағдайдағы Джиу аңғарына көмек көрсету мақсатында бірнеше шаралар жариялады. Бұл шараларға мыналар кірді: 1) Джиу аймағын артықшылықтан айырылған аймақ деп белгілеу, осы аймаққа инвестиция жасайтын компаниялар белгілі бір салық жеңілдіктерінен пайда көретін мәртебе; 2) Campul lui Neag – Baile Herculane тас жолының құрылысы (1999 жылдың 15 тамызында басталды); және 3) Ұлттық туризм басқармасы Джиу аймағын туристік аймақ деп тану, осы арқылы жұмыстан босатылған жұмыскерлердің бір бөлігін жұмыспен қамтамасыз ету. Сонымен қатар, Әлемдік банк әлеуметтік жеңілдету жоспарын қаржыландыруға 12 миллион доллар бөлді. Дегенмен, көптеген кеншілер жұмыс орындарын ашуға немесе жаңа дағдыларды үйретуге қатысты нақты көмек пен іс-шараларды көре алмай отыр. Сондықтан, үкіметтің мәлімдемелері сайлаушыларды жібіткені үшін және кеншілердің наразылығын болдырмақ болған саясаткерлердің әрекетсіздігі ретінде күдікпен қарастырылады. Ақша жеткіліксіз болды, заңдар мен бағдарламаларды әзірлеу және іске асыру кешіктірілді, сондай-ақ туризм сияқты жаңа салалардың дамуын қолдау үшін тиісті инфрақұрылым құрылмады. Джиу аңғарында болашаққа қатысты түрлі пікірлер мен әңгімелер көп. Көптеген кеншілер Румыниядағы көмір өндіруші өнеркәсіптің құлдырап бара жатқан сала деп санайды және оның бұрынғы маңызды орнына оралуына үміттенбейді. Бірақ, кейбіреулер бұл саланың қайта жандануы мүмкін деп үміттенеді және Венгрия үкіметінің мысалын келтіреді, олар халықаралық қысыммен шахталарын жапқаннан кейін, кеншілердің күшті қарсылығынан кейін оларды қайта ашуға мәжбүр болды.
To mitigate the effects of the mine closures, in 1999 the government announced several measures to assist the economically depressed Jiu Valley. These measures included: 1) designating the Jiu Valley as a disadvantaged area, a status under which companies investing in the area would benefit from certain tax breaks; 2) construction on the Campul lui Neag Baile Herculane road (begun August 15, 1999); and 3) the National Tourism Authority designating the Jiu Valley as a tourist area in order to provide jobs for some of the laid off workers. In addition, the World Bank designated $12 million to fund a social mitigation plan. Most miners, however, continue to see no tangible assistance or implementation of job creation or new skills training. As such, government pronouncements are skeptically seen as mere lip service of politicians attempting to placate the electorate and prevent more miner unrest. The money was inadequate, they say, the development and implementation of laws and programs set up too late, and no infrastructure was ever established to support the development of new industries like tourism. Within the Jiu Valley opinions and rumors abound as to what the future potentially holds. Many miners feel that coal mining in Romania is a moribund industry that will never regain its position of significance. Some still hope that the industry will experience resurgence and point to the example of the Hungarian government, which, after closing their mines under international pressure, was compelled by the powerful reaction of the miners to reopen them.
Қалалар мен қалалар
Бұл аймақта бірнеше елді мекен бар, олардың ішіндегі ең ірісі – Петрошани қаласы. Ол 17 ғасырда негізделген және аймақтың маңызды мәдени орталығы болып табылады. Лупени – тарихи тұрғыдан маңызды тау-кен қаласы, себебі ол 1929 жылғы Лупени ереуілінің және 1977 жылғы Цзю алқабы тау-кеншілерінің ереуілінің ортасы болған.
There are several settlements in the area, the largest of which is the city of Petroșani, which was founded in the 17th century, and which is an important cultural centre of the region. Lupeni is a mining town which has played a major role historically in the area, as it was the site of the Lupeni Strike of 1929 and of the Jiu Valley miners' strike of 1977.
Қазіргі жағдай
2011 жылы Джиу аңғарының халқы 119 484 адамды құрады, олар негізінен аймақтың алты шағын қаласында – Петрошани, Лупени, Вулкан, Урикани, Петрила және Аниноасада шоғырланған, сонымен қатар Кампу-Луи-Нег, Лонеа және Баница сияқты кішкентай ауылдар да кірді. 1990 жылдардың соңында жұмыс күшінің көп бөлігі жұмыс пен табыс үшін шахталарға тәуелді болды, ал 2010 жылға қарай бұл көрсеткіш әлі де жоғары болды, бірақ соңғы жылдары аймақтың экономикалық жағдайы айтарлықтай өзгерді, әсіресе 2007 жылы Румынияның Еуропалық Одаққа қосылуы осы өзгерістерге ықпал етті. Аймақ шахталардың жабылуы мен жоғары жұмыссыздық деңгейі салдарынан ауыр экономикалық құлдырауды бастан өткерді, ал Аниноаса қаласы "Еуропаның Детройты" деп аталды. Дегенмен, Джиу аңғарының барлық бөліктері бірдей зардап шеккен жоқ; мысалы, аймақтың ең ірі қаласы болған Петрошани ұзақ жылдар бойы әртүрлі экономикалық салаға ие болды, ал Стража тау курорты ретінде туризмді дамытты.
By 2011, the population of the Jiu Valley was 119,484 inhabitants, largely concentrated in the region's six small towns – Petroşani, Lupeni, Vulcan, Uricani, Petrila, and Aninoasa, but also including small villages such as Câmpu lui Neag, Lonea and Bănița. In the late 1990s most of the workforce still depended upon the mines for work and income, and by 2010 this number was still high, although the economic demographics of the region had undergone significant changes in recent years, particularly with the admittance of Romania into the European Union in 2007. The region has experienced severe economic decline due to mines being closed and high unemployment, and the town of Aninoasa was called "the Detroit of Europe". Nevertheless, the Jiu Valley region was unevenly affected; for instance Petroşani, being the largest town of the region has long had a more diverse economy; while Straja has developed itself based on tourism as a mountain resort.
Белсенді және жабық шахталар
1990 жылы Джиу аңғарында 15 шахта жұмыс істеді. 2013 жылы жеті шахта белсенді болды; 2015 жылы Петрила шахтасы жабылды, ал 2017 жылдың соңында Урикани және Парошені шахталары жабылды. 2018 жылы тағы екі шахта (Лонеа және Лупени) жабылуға тиіс болған, бірақ қазіргі уақытта олардың жабылуы әлі қауіпсіз болмағандықтан, қызмет жалғасуда. Осылайша, қазіргі таңда төрт шахта жұмыс істеуде: Вулкан, Ливезен, Лонеа және Лупени. Үкімет 2031 жылға қарай Джиу аңғарындағы кен өндірісін тоқтатуды жоспарлап отыр. Lonea және Lupeni шахталары 2024 жылдың соңына дейін, ал Vulcan және Livezeni шахталары 2030 жылдың соңына дейін жабылады. Джиу аңғарындағы шахталар 1998 жылы Румыния үкіметі құрған «Ұлттық көмір компаниясы» (румынша: Compania Națională a Huilei) коммерциялық мекемесімен басқарылды. Компанияның бас кеңсесі Петрошани қаласында орналасқан. 2022 жылға қарай олардың саны 3000-ға дейін азайды. Румынияның басқа аймақтарында да жұмыс орындары шектеулі болғанымен, 2000 жылы Джиу аңғарында жұмыссыздық өршіп кетті. Көптеген адамдар бұл көрсеткіш одан да жоғары деп есептесе де, 1999 жылы Тау-кен аймақтарындағы қайта құру бағдарламаларын дамыту және қолдану жөніндегі Ұлттық агенттік (ANDIPRZM) жұмысқа қабілетті халықтың 25%-ы, яғни 16 мыңнан астам адамның жұмыссыз екенін бағалады, бұл ресми статистика бойынша ұлттық орташа көрсеткіштен (10%) жоғары. Ресми есептерде бұл көрсеткіш төмен болғанымен, Лупени қаласының (сол кезде шамамен 35 000 халқы бар және Румыниядағы ең ірі шахта орналасқан) бұрынғы мэрі 2000 жылы қаладағы нақты жұмыссыздықтың 60 пайызға жуық екенін айтты.
In 1990 there were 15 active mines in the Jiu Valley. In 2013, there were seven active mines; in 2015 the mine of Petrila was closed, and at the end of 2017, the mines of Uricani and Paroșeni were closed. Two other mines (Lonea and Lupeni) were set to be closed in 2018, but for the time being the activity will continue because their closing is not yet safe. As such, there are currently four active mines: Vulcan, Livezeni, Lonea and Lupeni. The government has announced plans to end mining in Jiu Valley by 2031. The mines from Lonea and Lupeni are to be closed by the end of 2024, and the mines from Vulcan and Livezeni are to be closed by the end of 2030. The Jiu Valley mines were managed by the National Hard Coal Company (Romanian: Compania Naționala a Huilei) a commercial society set up by the Government of Romania in 1998. The company's main headquarters was located in Petroșani. and by 2022 the number fell to less than 3,000. Although there were also few jobs elsewhere in Romania, by 2000 unemployment was rampant in the Jiu Valley. Although many felt that this number was much higher, in 1999 the National Agency for the Development and Application of Reconstruction Programs in the Mining Regions (ANDIPRZM) estimated that over 16,000, or 25% of the working population, are unemployed, compared with the official statistics of the national average of 10%. While official estimates were lower, the former mayor of Lupeni (a city of then approximately 35,000 and the location of the largest mine in Romania) estimated that real unemployment in the city was nearly sixty percent in the year 2000.
Қоршаған ортаның ластануы
Жиу аңғары индустрияландыру және географиялық ерекшеліктерге байланысты (төмендікте орналасқандықтан) айтарлықтай ластанудан зардап шегуде. Аймақ бір ғасырдан астам уақыт бойы экономикасы көмір өндіруге негізделген моноөнеркәсіптік аймақ болып келді, бұл қоршаған ортаға өте теріс әсер етті. 1990 жылдары көмір өнеркәсібінің құлдырауынан кейін аймақ ресми түрде қиын жағдайдағы аймақ деп жарияланды, бірақ қоршаған ортаны қорғауға жеткілікті қаражат болмады. Ластанудың басты салдары – жер асты суларының ластануы, ол жер беті суларына да әсер етеді, сондай-ақ ауаның ластануы. Бұл халық денсаулығына жағымсыз әсер етеді. Тағы бір салдары – Джиу өзенінің ластануы.
The Jiu Valley suffers from significant pollution due to industrialization and geographical factors (being situated in a depression). The region has been for more than a century a strongly mono industrial one, with the economy revolving around mining, and this has had a very negative impact upon the environment. After the collapse of the mining industry in the 1990s, the region was officially considered a disadvantaged area, but there were not sufficient resources to care for the environment. The main effects of pollution are the pollution of the underground waters which also affects the surface, and the air pollution. This negatively affects the health of the population. Another effect is the pollution of Jiu river.
Әлеуметтік мәселелер
Жиу аңғарының көптеген әлеуметтік проблемалары Румынияның басқа аймақтарындағыдай (мысалы, кедейлік және жұмыссыздық) болып табылады, бірақ бұл проблемалар 20 ғасырдағы өте күшті моноиндустрияландыру, аймақтың географиялық оқшаулануы және халықтың білім деңгейінің төмендігі сияқты факторлардың салдарынан аймақта күшейіп көрінеді. Аймақ қазіргі таңда өмір сүру үшін көбінесе бейресми экономикаға/қара нарыққа тәуелді болып отыр. Бұрын аймақтағы барлық қызметтер тікелей немесе жанама түрде кен өндіруге байланысты болғандықтан, кендер жабылғанда ауыр экономикалық және әлеуметтік дүмпуіл болды. Аймақ егіншілікпен айналыспағандықтан (бұл өзін-өзі қамтамасыз ету арқылы қорғауға мүмкіндік берген болар еді) кен өндіруден басқа мүмкіндіктер өте шектеулі. Сонымен қатар, халықтың көп бөлігі коммунистік режим кезінде елдің басқа аймақтарынан күштеп әкелінген жұмысшылардың арасында болғандықтан, тамырдан жұлынып, оқшауланған. 1970 және 1980 жылдары елдің кедей, ауылдық аймақтарынан жұмысшылар Жиу аңғарына әкелінді, бұл әлеуметтік байланыстарды құруды қиындататын әртүрлі құрамы бар халыққа алып келді.
Many of the social problems of Jiu Valley are common to other parts of Romania (such as poverty and unemployment), but these problems are affecting the region in an exacerbated way, due to factors such as the extreme mono industrialization during the 20th century, the geographical isolation of the region, and the low level of education of the population. Increasingly this region is relying on the informal economy/black market in order to survive. Almost all activities in the area used to rely directly or indirectly on the mines, so when the mines were closed an economic and social shock occurred. There are very few opportunities outside mining due to the fact that the region is not an agricultural one (which would have offered a safety net in the form of subsistence agriculture). Much of the population is also uprooted and isolated, due to the fact that many of the workers were forcefully brought from other parts of the country during the communist regime. During the 1970s and 1980s, workers from pauper, rural counties from all over the country were brought in the Jiu Valley, which led to a heterogeneous population that made social networking difficult.