Кіріспе

XVI ғасырдағы итальяндық гравёр және гравировщик Маркантонио Раймонди, көбінесе Маркантонио деп аталатын (шамамен 1470/82 – шамамен 1534), итальяндық гравёр, еңбектерінің көп бөлігі суреттерден көшірме принттерден тұратын алғашқы маңызды гравировщик ретінде танымал. Сондықтан ол репродуктивті гравюраның дамуындағы маңызды тұлға болып табылады. Ол сондай-ақ Италияда және басқа жерлерде кең таралған гравюра техникасын жүйелендірді. Рафаэльмен ынтымақтастығы оның мансабына үлкен көмек көрсетті, ал ол 1520 жылы суретшінің қайтысынан кейін де Рафаэльдің туындыларын пайдалануын жалғастырды, осы арқылы Еуропадағы Жоғары Ренессанс стилінің таралуына зор үлес қосты. Бізге белгілі өмірбаяндық ақпараттың көп бөлігі Вазаридің "Суретшілердің өмірінен" атты еңбегіндегі, гравировщиктің жалғыз өмірінен алынған. Оған шамамен 300 гравюра тиесілі. Көп жылдық сәттілікке жеткеннен кейін, оның мансабы 1520-ші жылдардың ортасында қиындыққа ұшырады; ол эротикалық принттер сериясындағы рөлі үшін Римде біраз уақыт түрмеге қамалған. Содан кейін Вазаридің сөзіне сүйенсек, 1527 жылы Римді тонау кезінде барлық ақшасын жоғалтты, содан кейін оның ешбір туындысын сенімді түрде мерзімдеу мүмкін болмады.

Алғашқы жылдар

Маркантонионың туған күні белгісіз, бірақ 1482 жылға дейін болған деп есептеледі. Ол Италияның Болонья қаласына жақын Аргинеде туған болуы мүмкін, және сол жерде өскен деп саналады. Ол Болоньядағы көрнекті алтын шебері және суретші Франческо Франсияның шеберханасында тәлім алды. Вазари Маркантонионың Франсиядан гөрі тез дағды көрсеткенін айтты және сәнді белдіктерді (басқа да заттармен қатар) ниэллодан (контрастты түсті қорытпамен толтырылған өрнекті металл) жасауды және жобалауды бастады. Алайда, Артур Мейджер Хинд бұған күмән келтіреді, өйткені ол оның алғашқы гравюраларында ниэлло техникасының іздерін таппады. Маркантонионың салған суреттерінің бірі де белгілі немесе құжатталмаған, бірақ бірнеше суреттері сақталған. Оның бірінші даталанған гравюрасы – «Пирам мен Тисбе», ол 1505 жылға жатады, бірақ одан бұрынғы жылдарға жатқан бірнеше жұмыстары да бар. 1505–11 жылдары Маркантонио 80-ге жуық гравюра жасады, олардың тақырыптары әртүрлі болды – жазыққыштар мифологиясынан бастап діни көріністерге дейін. Оның ерте туындыларында Франция және басқа Солтүстік Италия суретшілерінің элементтерін біріктіретін жеке композициялары қолданылды. Осы жылдары Италиядағы барлық гравюра шеберлері сияқты, ол Дюрердің Италияда кеңінен таралған, өте табысты гравюраларының күшті әсеріне ішкі түсті. Джулио Кампаньола сияқты басқа гравюра шеберлері де Дюрердің пейзаждарының элементтерін «кесіп-қою» әдісімен және оның техникасын пайдаланды. Дюрер 1506 жылы Микеланджеломен бірге Болоньяда болды, және Маркантонио олардың біреуімен немесе екеуімен де кездескен болуы мүмкін.

Көшірмелеулер

Осы шамада ол Дюрердің "Күңдіздік өмір" ағаш кескіндемелері сериясының көшірмелерін жасауға кірісті. Бұл кең таралған практика еді, бірақ әдетте гравюра шеберлері арзан ағаш кескіндерінен гөрі қымбат гравюраларды көшіретін. Алайда, Дюрердің ағаш кескіндері осы өнер түрінің деңгейін едәуір көтерді, және Маркантонио Дюрердің гравюралары мен ағаш кескіштерінің көптеген көшірмелерін жасағандықтан, ол бұл істі пайдалы деп санаған болуы керек. Оның ерте көшірмелерінің ішінде Дюрердің танымал AD монограммасы да болды, содан кейін Дюрер Венеция үкіметіне шағымданды, нәтижесінде ол өзінің монограммасына құқықтық қорғау алды, бірақ композицияларына емес. Бұл, Венеция аумағындағы интеллектуалдық меншік құқығының қалыптасу тарихындағы маңызды оқиға болды. Маркантонио онжылдықтың соңғы жартысын Венецияда өткізген сияқты, бірақ нақты мерзімдері белгісіз.

Рим

1510 жылы Маркантонио Римге барып, Рафаэльдің айналасындағы суретшілер тобына қосылды. Бұл ықпал "Көтерілушілер" атты гравюраларында көріне бастады (оның ішінде ол Микеланджелоның "Суға түсіп жатқан солдаттардың таңғалуы" (Касчина шайқасы деп те аталады) суретінің бір бөлігін көшірді). Рафаэльдің "Лукреция" атты туындысын көшіргеннен кейін, Рафаэль жеке өзі Маркантониоға оқыту және көмек көрсетті. Рафаэльден кейін 1515 немесе 1516 жылдары жасалған тағы бір танымал гравюра – "Париж сотталуы", Эдуард Мане "Шөп үстіндегі түсқайнау" картинасын салғанда композициялық бастау болды. Екеуі Il Baveria атты бояу ұнтақтаушымен бірлесіп, сәтті баспахана ашты, ол Маркантонио басқаратын гравюра мектебіне дейін тез кеңейді. Оның ең көрнекті шәкірттері Марко Денте (Марко да Равенна), Джованни Жакопо Караглио және Агостино де Музи (Агостино Венециано) болды.

Кейінгі жылдар

Маркантонио мен оның шәкірттері 1520 жылы Рафаэль қайтыс болғаннан кейін де Рафаэльдің туындылары негізінде гравюралар жасауды жалғастырды. Көп жағдайда Маркантонио аяқталған суретті көшірмей, ерте эскиздер мен дайындамалардан жұмыс істеді. Бұл тәсіл бір тақырыптағы әртүрлі нұсқаларды жасады және орташа сәттілікке ие болды. 1524 жыл шамасында Маркантонио Джулио Романоның суреттері бойынша эротикалық гравюралар жинағы – «I modi» жасағаны үшін Рим папасы Клемент VII-нің бұйрығымен қысқа мерзімге түрмеге қамалды, бұл гравюралар кейін Пьетро Аретиноның сонеттерімен толықтырылды. Кардинал Ипполито де Медичи, Баччо Бандинелли және Пьетро Аретиноның араласуы арқасында ол босатылып, Бандинеллидің суреті бойынша Әулие Лаврентийдің шейіттігінің гравюрасын жасауға кірісті. 1527 жылы Римді шабуылдаған кезде ол испандықтарға ауыр құн төлеуге мәжбүр болды және кедейлікте қашып кетті. Римнен кеткеннен кейін 1534 жылы қайтыс болғанға дейін ол қайда болғаны белгісіз.