Кіріспе

Флоренциядан шыққан итальяндық қайта өрлеу суретшісі (1448–1494)

Доменико ди Томмазо Куради ди Доффо Бигорди (2 маусым 1448 – 11 қаңтар 1494), кәсіби тұрғыда Доменико Гирландайо (кейде Гирландайо деп те жазылады) атымен танымал, Флоренцияда туған итальяндық қайта өрлеу суретшісі. Гирландайо Флоренция Ренессансының «үшінші буыны» деп аталатын топқа кірді, оған сонымен қатар Верроккьо, Поллайоло ағайындары және Сандро Боттичелли де кірген. Гирландайо үлкен әрі тиімді шеберхана басқарды, онда оның ағалары Давид Гирландайо мен Бенедетто Гирландайо, Сан-Джиминьянодан келген туысы Бастиано Майнарди және кейіннен оның ұлы Ридольфо Гирландайо жұмыс істеді.

Алғашқы жылдар

Гирландайо Доменико ди Томасо ди Курадо ди Доффо Бигорди болып дүниеге келді. Ол Томасо Бигордидің бірінші әйелі Антония ди сер Паоло Паолиден туған алты баланың ең үлкені болды; олардың ішінде тек Доменико және оның ағалары, сондай-ақ серіктестері Давид және Бенедетто Гирландайо ғана балалық шақты өткерді. Томасо екінші әйелі Антониядан тағы екі бала сүйді, олар 1464 жылы үйленді. Домениконың жарты қарындасы Алессандра (1475 ж. т.) 1494 жылы суретші Бастиано Майнардиге тұрмысқа шықты. Гирландайоның әкесі де, оның аралас туысы Антонио да *сетаиуоло а минуто* (жібек және оған ұқсас заттарды шағын көлемде сатушылар) болған. Джорджо Вазаридің мәлімдемесіне сәйкес, Доменико бастапқыда әкесінен тәлім алған, ол алтын шебер болған. "Il Ghirlandaio" ("гүлдесте жасаушы") деген лақап Доменикоға әкесінен келді, ол флоренциялық әйелдердің бас киімдеріне ұқсас металл гүлдестелер жасаумен танымал болған. Вазаридың сөзіне қарағанда, Доменико дүкенге келген және көшеден өткен адамдардың портреттерін салған: "оның шеберханасынан өткен шаруаларды немесе кез келген адамды суреттегенде, ол олардың келбетін дереу түсіріп алатын". Ол Флоренцияның басқа суретшілерімен, оның ішінде Боттичеллимен және Умбриялық суретші Перуджиномен тығыз байланыста болды. 1480 жылы Гирландайо Боттичеллидің "Оқудағы Августин" картинасына серіктес ретінде "Оқудағы Иероним" суретін салды, ол Флоренциядағы Огнассиенти шіркеуінде орналасқан. Гирландайо "Апостолдардың шақырылуы" картинасын жасады. Ол сондай-ақ қазір жоғалған "Христостың қайта тірілуі" суретін де салған. "Қызыл теңізден өту" картинасы да оған жатқызылған, бірақ ол комиссияның бір бөлігі болған Козимо Розелли стиліне көбірек сәйкес келеді. Гирландайоның Римде жасаған басқа да туындылары бар екені белгілі, бірақ олар қазір жоғалған. Оның болашақ жекжаттысы Себастьяно Майнарди оған осы тапсырмаларда және Сан-Джиминьянодағы ерте фрескаларда көмектесті, онда Майнарди кейде Гирландайоға жатқызылатын "Жариялану" суретін салған. 1484 жылы Людовико-иль-Мороның өкілі Флоренцияда көрген суретшілердің туындыларын сипаттап, әміршісіне былай деп хабарлады: "Доменико Гирландайо тақтаға жақсы сурет салады, бірақ қабырғалық фрескада одан да жақсы; оның стилі өте жақсы, ол белсенді және өте шығармашыл".

Тосканадағы кейінгі еңбектері

1482 және 1485 жылдар аралығында Гирландайо Санта-Тринита шіркеуіндегі Сассетти капелласы үшін банкир Франческо Сассеттиге фрескалар циклын салды. Бұл цикл Ассизилік Франциск әулиенің өмірінен алты көріністі қамтиды, соның ішінде Франциск папа Онорийден өзінің орденінің ережелерін бекітуі, әулиенің өлімі мен қоштасу рәсімі және терезеден құлап қайтыс болған Спини әулетінің баласын қайта тірілтуі. Сассетти капелласына жасалған тапсырыстан кейін, Гирландайодан Риччи әулетінің капелласын құрайтын Санта-Мария-Новелла шіркеуінің хорындағы фрескаларды жаңарту сұралады. Риччи әулетінен әлдеқайда беделді Торнабуони және Торнакинци әулеттері, белгілі бір шарттармен қалпына келтіру шығындарын өз мойнына алды. Торнабуони капелласының фрескалары 1485 және 1490 жылдар аралығында үш қабырға бойында төрт қабатқа бөлініп салынды, олардың тақырыбы – Құдай ана Мәриям мен Жақын Жақияның өмірі. Оның туған күні мен айы белгісіз, бірақ ол қырық бесінші жылының қаңтар айының басында қайтыс болғаны жазылған. Ол екі рет үйленген және алты бала қалдырған. Оның үш ұлының бірі – Ридольфо Гирландайо да суретші болды. Оның көптеген ұрпақтары болғанымен, отбасының аты он жетінші ғасырда, соңғы мүшелері монастырьға кірген кезде жойылды. Гирландайоны Вазари жоғары бағалады: "[Гирландайо] өзінің талантымен және ұлылығымен, сондай-ақ көптеген туындыларымен осы дәуірдегі ең маңызды және ең көрнекті шеберлердің бірі деп аталуға лайық". 19 ғасырда Якоб Буркхардт және басқалар оны композициялары, техникалық шеберлігі және бейнелерінің шынайылығы үшін мақтады. Архибальд Джозеф Кроу және Джованни Баттиста Кавалкаселл оның туындыларын Джиоттоның туындыларымен бірдей жаңашыл деп есептеді.