Мэнкс Лоахтан қойы – сирек кездесетін, Ұлыбританияның Мэн аралына тән қой тұқылы. Қоңыр жүні, 4-6 мүйізі болады. Бабалары – Шотландия, Гебрид аралдарының ежелгі қойлары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қой тұқымы
Breed of sheep
Манкс лоагтан (//'/l//ɒ//x//t//ə//n/ LOKHtən) – Ман аралына (Ovis aries) тән сирек кездесетін қой тұқымы. Оны Лоагтын немесе Логтан деп те жазады. Қойлардың жүні қара қоңыр түсті болып келеді және әдетте төрт, кейде алты мүйізі болады. Манкс лоагтан – Солтүстік Еуропаның қысқа құйрықты қой тұқымдарының бірі және бұрын Шотландия, Гебрид аралдары мен Шетланд аралдарында кездесетін ежелгі қойлардан тараған. Лоагтан сөзі Манкс тіліндегі "lugh dhoan" сөзінен шыққан, ол "тышқан қоңыр" дегенді білдіреді және қойдың түсін сипаттайды. Сирек кездесетін тұқымдарды сақтау қоры лоагтанды "қауіп төменде" деп сипаттаған. 1950 жылдары тірі қалғандарының саны тек 43 болған. Манкс ұлттық мұрасы екі сау мал тобын өсірді. Осыдан кейін Ман аралында, Ұлыбританияда және Джерсиде коммерциялық мал шаруашылықтары пайда болды. Дегенмен, бүгінде тіркелген аналықтардың саны 1500-ден аспайды.
The Manx Loaghtan (//'/l//ɒ//x//t//ə//n/ LOKHtən) is a rare breed of sheep (Ovis aries) native to the Isle of Man. It is sometimes spelled as Loaghtyn or Loghtan. The sheep have dark brown wool and usually four or occasionally six horns. The Manx Loaghtan is one of the Northern European short tailed sheep breeds, and descends from the primitive sheep once found throughout Scotland, the Hebrides, and Shetland Islands. The word Loaghtan comes from the Manx words lugh dhoan, which mean mouse brown and describe the colour of the sheep. The Rare Breeds Survival Trust has characterised the Loaghtan as "at risk". By the 1950s there were only 43 surviving specimens. Manx National Heritage developed two healthy flocks. These have given rise to commercial flocks on the Isle of Man, United Kingdom and Jersey. Even so, today there are still fewer than 1,500 registered breeding females.
Сыртқы келбеті
Манкс лоагтан - кішкентай қой, олардың қара қоңыр беттері мен аяқтарында жүн жоқ. Қойлардың құйрықтары қысқа және сүйектері нәзік болып келеді. Соңғы ғасырда қойдың түсі "морит" деп белгіленді, яғни құмырыстан қою қызғылт қоңырға дейінгі аралықтағы түстер, бірақ күнде түсі ағарады. Манкс лоагтан көбінесе төрт мүйізбен туады, бірақ екі немесе алты мүйізді қойлар да кездеседі. Ереше қойларда мүйіздер көбінесе кішкентай, ал екектерде үлкенірек және мықтырақ болады. Ересектің інесі шамамен 40 кг, ал ересек екектің салмағы шамамен 60 кг.
The Manx Loaghtan is a small sheep, with no wool on their dark brown faces and legs. The sheep have short tails and are fine boned. In the past century the sheep's colour has stabilised as "moorit", that is shades between fawn and dark reddish brown, though the colour bleaches in the sun. Manx Loaghtan usually have four horns, but individuals are also found with two or six horns. The horns are generally small on the ewes but larger and stronger on the males. An adult female weighs about 40 kg, and an adult male weighs around 60 kg.
Ет
Лоагтан Мэн аралында ет үшін өсіріледі, аралда оны өндіретін негізгі екі ферма ғана бар. Қазір Ұлыбритания материгінде де лоагтан тұқымын өсіретін көптеген шаруашылықтар пайда болды, олардың кейбіреулерінде 100-ден астам қой бар: мысалы, Девондағы Фоулскомб қой шаруашылығы. Бұл дәмді етке жоғары баға беріледі, көбінесе жақсы өсірілген жануарлардан алынған шошқа еті немесе қой еті ретінде сатылады. 15 айлық лоагтаннан 18 кг таза ет алынады. 2014 жылы екі шабандоз 20 малдан 231 малға дейін үйірді өсірді. Джерси аралындағы лоагтан үйірінің жүні жергілікті жерде сатылады.
The Loaghtan is farmed for its meat on the Isle of Man, with only two principal farms on the island producing it. There are now many holdings on the UK mainland that also breed Loaghtans, including some farms with over 100 ewes: for example the Fowlescombe Flock in Devon. This gourmet meat is highly prized, often being sold as hogget or mutton from well finished animals. A 15 month old will yield a carcass of 18 kg of lean meat. In 2014, two shepherds cared for a flock that had grown from 20 to 231 animals. The wool from Jersey's flock of Loaghtans is sold locally.
Экология
Лоагтан қойларының болуы мен қарақарақтың (chough) гүлденуі арасында байланыс бар сияқты. Рамси, Бардси және Мэн аралдарындағы зерттеулер көрсеткендей, жайылымдық қойлардың саны төмендегенде, қарақарақтың көбейіп өркендеуі де азайды; қойлардың жайылымы артқанда, қарақарақтың көбейіп өркендеуі де артты. Бұл жағдай Джерсиде де байқалып отыр. Лоагтан қойлары шөпті шауып, басып-жатып өсіреді. Бұл құстарға жер бетіндегі және топырақтағы жәндіктерге жеңілірек қол жеткізуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, қойлардың қалдырған тыңайтқыштары қоңыздар мен шыбыздың дернәсілдерін тартады. Бұл жәндіктер өз кезегінде, жер қатайғанда немесе басқа жәндіктер жетіспегенде құстар үшін қоректік ресурс болып табылады.
There appears to be a link between the presence of Loaghtan sheep and the ability of the chough to thrive. Studies on Ramsey Island, Bardsey Island, and the Isle of Man have found that as the number of grazing sheep fell, so did the number of breeding choughs; when sheep grazing increased, so did the number of breeding choughs. This appears to be happening on Jersey as well. As the Loaghtans graze, they crop and trample the grass. This enables the birds to reach surface active and soil insects. Also, the dung the sheep leave draws beetles and fly larvae. These insects in turn are a resource for the birds when the ground is hard or other insects are scarce.