Виктория көліндегі жол жүк және жолаушы тасымалы кемелері

Кіріспе

Виктория көлінде жолаушыларды тасымалдайтын паром қызметі

Виктория көлі паромдары – Уганда, Танзания және Кения арасында жүк, көлік құралдары және/немесе жолаушыларды тасымалдау үшін пайдаланылатын моторлы кемелер (алғашқы мысалдары бу кемелері). Виктория көліндегі паромдардың көпшілігі жолаушыларды, көлік құралдарын және жүктерді бір уақытта тасымалдауға арналған Ro Pax паромдары болып табылады. Сонымен қатар, арнайы теміржол паромдары, Ro Ro паромдары, жүк кемелері және жолаушыларды тасымалдауға арналған катамарандар да бар. 20 ғасырдың көп бөлігінде Виктория көлі паромдары көлдің айналасын сағат тілі бойынша немесе кері бағытта халықаралық рейстер жасаған. 21 ғасырда паромдар негізінен Кения, Уганда немесе Танзания шегінде, сондай-ақ материк портары мен Виктория көлі аралдары арасында ішкі рейстерді жүзеге асырады.

Порттар мен порттық инфрақұрылым

Көлдегі негізгі порттар Кениядағы Кисумуда; Танзаниядағы Мванза, Мусома, Букоба; Угандадағы Энтеббе, Порт Белл және Джинжа қалаларында орналасқан. Виктория көлінің көптеген кішкентай порттары да қолданылады, Танзаниядағы паромдармен қызмет көрсететін порттардың саны ғана 30-ға жетеді. Кисуму, Порт Белл, Мусома және Мванза порттарындағы төрт арнайы теміржол паромдары, паромдарға тікелей теміржол желісіне қосылатын жағажайлары бар теміржол паромдары жағажайларына тоқтауға мүмкіндік береді. Тасымалданатын теміржол вагондарының рельс ені 2018 жылы Порт Белл мен Мванзадағы екі теміржол айлағы қолданыста болды. Пойыз паромдары Порт Беллдегі Уганда теміржолын Мванзадағы Танзанияның орталық желісімен байланыстырады. Орталық желі әлемдік нарықтарға жүк тасымалдау үшін Танзанияның Үнді мұхитындағы Дар-эс-Салам портына қосылған. Кисуму мен Мусомадағы теміржол жағажайлары порт аймақтарындағы теміржолға жалғанады, бірақ олар сирек қолданылады, себебі олардың ішкі аймақтарында теміржол жоқ. Порт Белл мен Кисуму арасындағы сапар уақыты 13 сағат, ал Порт Белл мен Мванза арасындағы сапар уақыты 19 сағатты құрайды. Виктория көлінің ең маңызды порты – Мванза, себебі ол порттық инфрақұрылымға, Үнді мұхитына теміржол және автомобиль жолдарымен қолжетімділікке және паромдарды пайдалану, қызмет көрсету және құрылыс үшін маңызды жабдықтарға ие. Паромдарды жөндеуге арналған арнайы құрғақ доктар Мванзада, Кисумуда және Порт Беллде немесе оның жанында бар, бірақ олардың тек Мванзадағылары ғана тұрақты түрде қолданылады. Аймақтағы көптеген өнеркәсіп кәсіпорындары Мванзаға көшті. Бірінші дүниежүзілік соғыста ол канонерлік қайық ретінде қаруланды. "Винифред" кемесі 1902 жылы көлде суға түсірілді және 1907 жылдан 1935 жылға дейін көлде қызмет етті. "Винифред" 1912 жылы Bow, McLachlan & Co компаниясы салып, 1913 жылы Кисумуде суға түсірген буксир. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол канонерлік қайық ретінде қызмет етті. Олар Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Шығыс Африка кампаниясы кезінде әскер тасымалдау кемелері болды және соғыс аяқталғаннан кейін азаматтық қызметке өтті. EAR&H 1966 жылы "Русинга" кемесін металлға тапсыру үшін алып тастады, бірақ ол жеке меншікке өтті және 2005 жылы әлі де қолданыста болды. "Усога" кемесі 1975 жылы суға шығарылды, 1990 жылдары Кисумудегі кеме жағажайларына батты және 2006 жылға дейін оның қалдықтары сол жерде болды. 1980 жылдары "Бувума" кемесі өз кемежайында суға батты.

The main ports on the lake are in Kisumu in Kenya; Mwanza, Musoma, Bukoba in Tanzania; Entebbe, Port Bell and Jinja in Uganda. Many smaller Lake Victoria ports are also in use, the number of ports served by ferries in Tanzania alone reaches 30. The four ports of Kisumu, Port Bell, Musoma and Mwanza allow dedicated train ferries to dock at railway ferry wharves with jetties for direct rail track access to the ferries. The track gauge for the transported railway wagons is In 2018, two of the railway wharves, at Port Bell and Mwanza, were in use. The train ferries connect the Uganda Railway at Port Bell with the Tanzanian Central Line at Mwanza. The Central Line is linked to the Tanzanian Indian Ocean port of Dar es Salaam to transport freight to and from world markets. The rail jetties at Kisumu and Musoma connect to railyards in the port areas, but these are rarely used as there are no operational railways in their hinterlands. Typical journey times were 13 hours between Port Bell and Kisumu, and 19 hours between Port Bell and Mwanza. The most important Lake Victoria port is Mwanza not only because of the port infrastructure, rail and road access to the Indian Ocean but also because of major facilities for ferry operation, service and construction. Dedicated dry docks for ferry repairs exist in or near Mwanza, Kisumu and Port Bell, but only those in Mwanza are consistently used. Much industry in the region has moved to Mwanza. In the First World War, she was armed as a gunboat. Winifred was launched on the lake in 1902 She served on the lake from 1907 to 1935. She was reported to be laid up as of 2007.

is a tugboat built by Bow, McLachlan & Co in 1912 and launched at Kisumu in 1913. During the First World War, she served as a gunboat. They were troop ships during the First World War East African Campaign and passed into civilian service after the Armistice. EAR&H withdrew Rusinga for scrap in 1966, but she passed into private ownership and in 2005 was still in service. Usoga was laid up in 1975, sank at her moorings at Kisumu in the 1990s, and as of 2006 her remains were still there. In the 1980s, Buvuma was laid up and sank at her jetty.

Шығыс Африка темір жолдары және порттар моторлы кемелері

"Виктория" кемесі 1959 жылы "Ярроу" кеме құрылысшыларымен Скотстоунда салынды және 1961 жылы "Кысму" үшін қайта жинастырылды. Кеме пайдалануға берілген кезде Елизавета II оған "Royal Mail Ship" атағын берді: бұл құрметті алған жалғыз EAR&H кемесі. Кения "Ухуруды" пайдаланды, бірақ ол 2007 жылдан бері қызметтен шеттетілді. 1970 жылға қарай, Шығыс Африка темір жолдары мен порлары корпорациясы (EAR&H) Кисуму, Порт-Белл және Мванзадағы пирстердегі темір жол желілеріне тікелей жүктелген вагондарды тасымалдайтын темір жол паромдарын пайдалана отырып, көлді сағат тілі бойынша жүйелі түрде жүзіп өтті. Темір жол желісі Үнді мұхитының Момбаса және Дар-эс-Салам порттарымен байланысты, бұл Уганда және Руанда сияқты Африка ішкі елдеріне әлемдік нарыққа жүк тасымалдауға мүмкіндік берді. Әдеттегі сапар уақыты Угандадағы Порт-Белл мен Кениядағы Кисуму арасында 13 сағат, ал Порт-Белл мен Танзаниядағы Мванза арасында 19 сағатты құрады. 1977 жылы EARH таратылды және оның активтері Кения, Танзания және Уганда арасында бөлісті. "Ухуру" жаңа Кения темір жол корпорациясына (KRC) берілді, ал "Уможа" мен "Виктория" жаңа Танзания темір жол корпорациясына (TRC) берілді. 1978 жылы жаңа Уганда темір жол корпорациясы (URC) Бельгиядан "MV Pemba", "MV Kaawa" және "MV Kabalega" атты үш пойыз паромдарын сатып алды. Бірақ олардың құрастырылуы 1978 жылдың қазан айында басталып, 1979 жылдың сәуірінде аяқталған Уганда мен Танзания арасындағы соғыс салдарынан тоқтап қалды. Паромдар соғыс аяқталғаннан кейін Порт-Беллде жиналып, 1983 жылы суға жіберілді. TRC-нің теңіз бөлімі паромды шамамен 1979 жылы, ал жолаушылар мен жүк кемесін 1988 жылы пайдалануға енгізді. 1997 жылы TRC-нің теңіз бөлімі жеке компанияға айналды – Marine Services Company Limited, оның флотына Серенгети, Уможа және Виктория кірді.

ХХІ ғасыр кемелері мен операциялары

XXI ғасырдың басында Танзаниядағы Мванза портында, әсіресе, Танзаниядағы отбасылық және жергілікті Songoro Marine Transport Ltd компаниясы арқылы жаңа Виктория көлінің ро-ро паромдары салынды. Бұл Виктория көліндегі паромдық қызметтер саласына серпін берді және бірнеше жеке компанияларға жаңа паромдарды иеленуге және/немесе пайдалануға мүмкіндік берді, мысалы, Nyehunge IT Support Ltd иесі Мохаммед Сейфтің Nyehunge паромдары. 2005 жылы Танзанияда жаңа мемлекеттік кәсіпорын құрылды – Танзания электрлік, механикалық және электрондық қызметтер агенттігі (TEMESA), ол Виктория көліндегі оннан астам жаңа, жергілікті салынған және мемлекеттік меншіктегі ро-ро паромдарын пайдалану үшін алды. Сондай-ақ 2005 жылы жекеменшік Рифт-Вэлли теміржол консорциумы (RVR) Кенияның (KRC) және Уганданың (URC) екі жартылай мемлекеттік теміржол корпорациясымен 2006 жылдан бастап бірлескен теміржол желісін басқару үшін таңдалды. RVR сонымен қатар Виктория көлінде қалған үш пойыз паромдарын – Уганда мен Кенияның (Kabalega 2005 жылы суға батып кеткен), Пемба, Ухуру және Каава паромдарын иеленді. RVR 2007 жылы Уганда теміржолының Кисуму мен Накуру арасындағы теміржол тармағы ескірген теміржол инфрақұрылымына байланысты қызмет көрсетуді тоқтатқаннан кейін Пемба мен Каава паромдарын қызметтен уақытша тоқтатты, сондай-ақ Ухуру паромдарын барлық операциялардан тоқтатты. Порт Белл, Джинжа және Кисумудағы Виктория көлінің теміржол терминалдары, сол кезде RVR басқаратын, жұмыс істемеді. Қалған Танзанияның MV Umoja пойыз паромдары Танзанияның теміржол жағажайларына ғана қызмет көрсете алды және ол да тоқтатылды, тек арнайы мақсаттар үшін пайдаланылды. Жаңа паромдар салынып, пайдалануға берілгеннен кейін Танзанияның паром бизнесі гүлденсе, Виктория көліндегі Уганда мен Кенияның паром бизнесі қирап қалғандай көрінді. 2008 жылдың мамыр айында Daily Monitor газеті Уганда үкіметі сол жылғы бюджеттік мәлімдемесінде Кабалеганың орнына жаңа пойыз сатып алу үшін 14 миллиард АҚШ долларын бөлуді жариялайды деп күткенін мәлімдеді. Алайда, 2009 жылдың қыркүйегінде Уганда радио желісі Уганда үкіметі Кабалеганы жақын арада алмастырмайды деп хабарлады. Оның орнына, Министрлер кабинеті Джинжа және Порт Белл порттарын жақсартуды және жеке операторларға паромдарға қарағанда үлкен сыйымдылықпен теміржол вагондарын жүзіп жүруге мүмкіндік беруді ұсынды. Алайда, сөзден басқа, ешқандай іс-қимыл болған жоқ. 2010 жылы катамаранға негізделген жаңа халықаралық жолаушылар паромдық қызметтер іске қосылмақ еді. АҚШ-та орналасқан Earthwise Ventures компаниясы Виктория көлінің негізгі порттарын байланыстыру үшін жылдам паромдар флотын әкелетінін мәлімдеді. Кейіннен Танзания мен Угандада филиалдары бар Earthwise Ferries Ltd жеке компаниясы 2012 жылы Виктория көлінде алғашқы катамаран жолаушылар паромдарын, Угандадағы Порт Беллдегі MV Amani-ді, содан кейін 2018 жылы Танзаниядағы Мванза портындағы Bluebird-ті іске қосты. Сондай-ақ 2010 жылы шотланд инвесторы Малкольм Ормистон Кенияның Кисуму қаласында Globology Ltd компаниясын құрды, ол Кения мен Угандадағы Виктория көлінде жұмыс істеу үшін кішкентай катамаран жолаушылар паромдарын салу және басқару мақсатында құрылды, бұл Waterbus East Africa брендімен жүзеге асырылды. Алғашқы кішкентай және жергілікті салынған катамаран, Captain Dan 2010 жылы пайдалануға берілді. 2017 жылы Globology компаниясы жылына 120 жолаушыны тасымалдауға қабілетті 3-5 катамаран жолаушылар паромдарын салуды жоспарлап отырды. 2013 жылдың сәуір айында тек Танзания теміржолдарының Орталық желісі Мванзадан Табораға, Додомаға және Дар-эс-Саламға жүк тасымалын жүргізіп, Виктория көлінің жүк тасымалы қызметтерін әлемдік нарықпен байланыстырды. 2017 жылы қаржылық бұзушылықтарға байланысты RVR-мен келісімшарт Кения мен Угандада бұзылды, KRC және URC өздерінің теміржол желілерінде жұмысты қайта бастады. URC сонымен қатар Порт Беллдегі теміржол терминалында қызмет көрсетуді қайта бастады, Kaawa пойыз паромдары жөнделіп, жаңартылып, қайта іске қосылды. Сол сияқты Танзания тарапындағы Umoja пойыз паромдары да жөнделіп, жаңартылды. 2018 жылдың маусым айында EastAfrican 1180 тонналық Umoja Мванза мен Порт Белл арасында қайтадан тұрақты қызмет көрсетуді бастады, бұл бағыт бойынша айына 26 рет жүреді. Сондай-ақ, Ұгандада тіркелген Kaawa паромдары Umoja-ға қосылады деп күтілуде. 2018 жылдың маусым айына қарай Дар-эс-Саламнан Кампалаға тоннасына 65 АҚШ доллары, ал Момбасадан Кампалаға тоннасына 90 АҚШ доллары тұрады. The Citizen (Танзания) газеті де осыған ұқсас ақпаратты жариялады.

Early in the 21st century, new Lake Victoria ro ro ferries were constructed at Mwanza port in Tanzania, in particular through the family owned and local Songoro Marine Transport Ltd in Tanzania. This added some dynamics to the ferry services sector on Lake Victoria and allowed several private companies to own and/or to operate new ferries, for example the Nyehunge ferries by Mohammed Seif, the owner of Nyehunge IT Support Ltd. In 2005, Tanzania founded a new state owned enterprise, Tanzania Electrical, Mechanical and Electronics Services Agency (TEMESA), which received more than a dozen new and locally built and state owned ro ro ferries on Lake Victoria to operate them. Also in 2005, the private Rift Valley Railways Consortium (RVR) was selected by the two parastatal railway corporations in Kenya (KRC) and Uganda (URC) to operate their joint railway network from 2006 on. RVR also took over the three remaining Lake Victoria train ferries of Uganda and Kenya (Kabalega sank in 2005), Pemba, Uhuru and Kaawa. RVR suspended Pemba and Kaawa from service indefinitely and also stopped Uhuru from all operations in 2007 after the railway branch line of the Uganda Railway between Kisumu and Nakuru dropped out of operations due to an aging railway infrastructure. The Lake Victoria railheads in Port Bell, Jinja and Kisumu, then also operated by RVR, went out of operation. The remaining Tanzanian train ferry, MV Umoja could only serve Tanzanian rail jetties and became almost suspended as well and was used for special purposes only. Except from the Tanzanian ferry business, which started to flourish due to the new ferries built and put into operation, the Ugandan and Kenyan ferry business on Lake Victoria appeared to be dilapidated. In May 2008, the Daily Monitor stated that it expected the Ugandan government to announce in that year's budget speech a government allocation of USh 14 billion to buy a new train ferry to replace Kabalega. However, in September 2009, the Uganda Radio Network said the Ugandan government was unlikely to replace Kabalega soon. Instead, the Minister of Works proposed to improve port facilities at Jinja and Port Bell and let private operators run railway car floats with greater capacity than the ferries. However, except words, no activities followed the announcements. In 2010, new international passenger ferry services based on catamarans were to be launched. A US based company, Earthwise Ventures, announced that it would bring a fleet of fast ferries to Lake Victoria to connect major ports on the lake. Later on, the private Earthwise Ferries Ltd with branches in Tanzania and Uganda started to operate the first catamaran passenger ferry on Lake Victoria in 2012, the MV Amani at Port Bell in Uganda, followed by a sister ship in 2018, the Bluebird at Mwanza port in Tanzania. Also in 2010, a Scottish investor, Malcolm Ormiston, founded Globology Ltd in Kisumu, Kenya to build and to operate smaller catamaran passenger ferries to operate on Lake Victoria in Kenya and in Uganda under the brand name Waterbus East Africa. A first small and locally built catamaran, Captain Dan went into operation in 2010. In 2017, Globology intended to start to build 3 5 catamaran passenger ferries per year each with a capacity to transport 120 passengers. As of April 2013, only Tanzania Railways' Central Line was operating freight rail services from Mwanza to Tabora, Dodoma and Dar es Salaam and therefore connecting the Lake Victoria freight services with the world market. In 2017, the contract with RVR was cancelled in both Kenya and Uganda due to financial irregularities, both KRC and URC restarted the operations on their respective railway networks. URC also restarted the services at the railhead in Port Bell, the train ferry Kaawa was repaired and refurbished and put back into operation. In a similar manner, the train ferry Umoja on the Tanzanian side was repaired and refurbished. In June 2018, the EastAfrican reported that 1180 tonne Umoja began regular service again between Mwanza and Port Bell, plying the route 26 times every month. It is also expected that Kaawa, registered in Uganda, will join Umoja on the route. The Dar es Salaam to Kampala route costs US$65 per tonne, compared to US$90 per tonne on the Mombasa to Kampala route, as of June 2018. The Citizen (Tanzania), reported similar information.

Оқиғалар мен жазатайым оқиғалар

1996 жылдың 21 мамырында Мванзаның жанында батып кетті. Дәл соқтығысуға жақын болды. Кааваның мұрты зақымдалды, ал Кабалеганың мұрты зақымдалып, екі иілімдік бак суға толды. Каава портқа оралуға үлкерді, бірақ соқтығысқаннан кейін бірнеше сағат өткен соң Кабалега Ссесе аралдарының оңтүстік-шығысында батып кетті. 2013 жылдың ақпан айында MV Victoria кемесі Мванза портында тоқтағанда өрт шықты. Бұл төменгі палубадағы бір бөлмеде жүргізілген дәнекерлеу жұмыстарынан болған деп есептеледі, содан кейін оттың ұшқындары жақын орналасқан қоймаға тарады. Жағдай екі сағат ішінде бақылауға алынды. Су және жер үсті көлігін реттеу органы (SUMATRA) басшылықты кәсіби немқұрайлылық жасағаны үшін кінәлады. 2014 жылдың 10 қазанында MV Victoria Букобадан Мванзаға бағытталған сапарының ортасында қозғалтқышы бұзылды. 2018 жылдың 20 қыркүйегінде "270-ке жуық жолаушыны" тасымалдаған MV Nyerere мотор қайығы Укаре аралының жағалауынан Укаре және Укара аралдары арасындағы Виктория көлінде аударылып, кем дегенде 228 адам қаза тапты. 41 адам құтқарылды, ал 32 адам ауыр жарақат алды.