Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландия саясаткері (1935–2018)
New Zealand politician (1935–2018)
Жас шағы мен отбасы
1935 жылғы 22 маусымда Те Куитиге жақын Опаруреде дүниеге келген Ветере, Вэо Маруатара Ветере мен Те Аоранги Ветеренің (қыз есімі Экетоне) ұлы болды және ол Нгати Маниапото іруімен байланысты болды. Ол Те Куити орта мектебінде және Масси университетінде оқыды. Үш жыл өткен соң оған Маори істері және жерлер министрлігінің портфелі тапсырылды.
Born at Oparure, near Te Kūiti, on 22 June 1935, Wētere was the son of Weo Maruatara Wētere and Te Aorangi Wētere (née Eketone), and affiliated to the Ngāti Maniapoto iwi. He was educated at Te Kūiti High School and Massey University, Three years later he was given the Maori Affairs and Lands portfolios instead.
Министрлер кабинеті
1984 жылы Еңбек партиясы сайлауда жеңіске жеткенде, Ветере маори істері министрі болды және 1990 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Ол сондай-ақ 1984-1987 жылдары жерді басқару, орман шаруашылығы министрі және Бағалау департаментіне жауапты министр, ал 1989-1990 жылдары Іви ауысу агенттігіне жауапты министр болды. 1990 жылғы сайлауда Еңбек партиясы билікті жоғалтқаннан кейін Ветере саясаттан зейнетке шығуға дейін екі мерзімге оппозицияға қайта оралды. 1990-1996 жылдары Майк Мур және кейін Хелен Кларк үкіметтерінде маори істерінің көлеңкелік министрі қызметін атқарды. Кларктың жақтасы болмаған Ветере 1996 жылы оның кеңсесінде өткен кездесуге қатысқан топтың бір бөлігі болды. Бұл кездесуде олар Кларкқа қаулы қабылдау алдында оның басшылықтан кетуін сұрады және бас тартса, оны Филлип Гоффтың пайдасына қызметтен шеттетуге дайын екендерін (алдап) мәлімдеді. Кларк Гофф пен оның қолдаушыларына тойтарыс берді және ақырында басшылық лауазымын сақтап қалды.
Wētere became Minister of Māori Affairs when the Labour Party won the 1984 election, serving in that role until 1990. He also served as Minister of Lands, Minister of Forestry, and the Minister in charge of the Valuation Department between 1984 and 1987, and the Minister in charge of the Iwi Transition Agency between 1989 and 1990. When Labour lost power in the 1990 election, Wētere returned to opposition for two terms before retiring from politics. He was Shadow Minister of Maori Affairs from 1990 to 1996 under Mike Moore and later Helen Clark. Never a supporter of Clark, Wētere was one of several frontbenchers who was part of a delegation met with Clark in her office prior to a caucus meeting in 1996 persuading her to stand down and informing her (in a ruse) that they had the numbers to oust her as leader (in favour of Phil Goff) if she refused. Clark stared Goff and his supporters down and ultimately remained leader.
Өлім
2018 жылдың 23 маусымында Те Куитиде 83 жасқа толып, бір күннен кейін қайтыс болды.
Wētere died in Te Kūiti on 23 June 2018, one day after his 83rd birthday.
Құрметтер
1977 жылы Ветереге Елизавета II-нің күміс юбилейлік медалі, ал 1990 жылы Жаңа Зеландияның естелік медалі табысталды. 1996 жылғы Жаңа жылдық құрметтеулерде ол маори халқына көрсеткен қызметтері үшін Британ империясы орденінің командирі дәрежесіне тағайындалды. 1999 жылы Уайкато университеті Ветереге Аотеароадағы маори мәселелерінің әл-ауқатын жақсарту мен дамуына қосқан үлесі үшін құрметті доктор ғылымының дәрежесін берді, ал 2008 жылы – Te Tohu Whakamaharatanga ki Te Arikinui Te Atairangikaahu өмір бойы жетістіктері үшін сыйлығымен марапатталды.
Wētere was awarded the Queen Elizabeth II Silver Jubilee Medal in 1977, and the New Zealand 1990 Commemoration Medal. In the 1996 New Year Honours, he was appointed a Commander of the Order of the British Empire, for services to the Māori people. The University of Waikato awarded Wētere an honorary doctorate for his contributions to the well being and the advancement of Māori affairs in Aotearoa in 1999, and a lifetime achievement award, Te Tohu Whakamaharatanga ki Te Arikinui Te Atairangikaahu, in 2008.
Жеке өмір
Ветере подаградан зардап шекті. 2001 жылы Ветере мас күйде көлік жүргізгені үшін сотталды.
Wētere suffered from gout. In 2001, Wētere was convicted of drink driving.