Кіріспе
1823 жылы Джеймс Фенимор Купердің "Пионерлер немесе Сускехананың бастаулары; Сипаттамалық әңгіме" атты тарихи романы – американдық жазушы Джеймс Фенимор Купердің тарихи романы. Бұл "Жыртықжаяу әңгімелері" деп белгілі болған бес романның біріншісі болды. 1823 жылы жарық көрген "Пионерлер" романы, сюжет бойынша төртінші роман болып табылады.
The Pioneers, or The Sources of the Susquehanna; a Descriptive Tale is a historical novel by American writer James Fenimore Cooper. It was the first of five novels published which became known as the Leatherstocking Tales. Published in 1823, The Pioneers is the fourth novel in terms of the chronology of the novels' plots.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Бұл оқиға Нью-Йорк штатының қарқынды дамып жатқан шекарасында өтеді және онда егде жастағы Ледерстокинг (Нэти Бэмппо), Темплтон судьясы Мармадук Темпл (оның өмірі автордың әкесі, судья Уильям Купердің өмірімен сабақтас) және Темплтонның ойдан шығарылған қызы, Элизабет Темпл (автордың әпкесі Ханна Купердің прототипі) бейнеленеді. Оқиға судья мен Ледерстокинг арасындағы бұғы өлтірген кім деген даудан басталады. Осы пікірталас барысында Купер Нью-Йорктің Отсего көлі мен оның төңірегіндегі көптеген өзгерістерді талқылайды: қоршаған ортаны сақтау, табиғатты қорғау және оны пайдалану мәселелері маңызды орын алады. Ледерстокинг пен оның жақын досы, мохикан үндісі Чингачгук, құпия жас келуші, "жас аңшы" деп танылатын Оливер Эдвардстың ықыласын жеңіп алу үшін Темплдермен бәсекелесе бастайды. Кейін Оливер Эдвардс Элизабет Темплге үйленеді. Чингачгук қайтыс болады, бұл еуропалық американдықтардың "өліп бара жатқан үндістер" тайпасының болашағына деген алаңдауын көрсетеді, олар қоныс аударушылармен ығыстырылып бара жатқандай көрінеді. Нэти күн батқанда ізсіз жоғалып кетеді.
Талдау
"Пионерлер" – Джеймс Фенимор Купердің "Жыртық жаяу әңгімелер" сериясының алғашқы романы, басты кейіпкері – Натти Бампо, орманды жерде өмір сүретін тапқыр америкалық. Оқиға еуропалық американдықтардың жіктеуінше, "жабайы" аймақтың еуропалық американдық қоғам ретінде дамуына тоқталады. Оқиға Купердің әкесі революциялық соғыстан кейін құрған Куперстаун, Нью-Йорк қаласының үлгісінде салынған Темплтон қалашығында өтеді. Табиғатқа қатысты идеялар: Бұл роман табиғаттанушылық роман ретінде жіктелмегенімен, Купер "Пионерлер" романында көптеген табиғаттанушылық идеяларды көрсетеді. Оның тілі, диалогтары мен сипаттамалары осы романның идеялық бағытын түсіндіруге көмектеседі. Ландшафт: "Пионерлер" романында Купер жаңа американдық шекарадағы ландшафттың күрделілігін тақырыптық тұрғыдан талқылайды. Табиғат пен өркениет арасындағы күрес кейіпкерлердің санасында және айналасындағы ортада үнемі болатын қақтығыс күштер болып табылады. Купер өз ландшафтын ысырапшылдық пен мақтанғақ мінезден құтыла алмайтын өркениет орнатқан жер ретінде бағалайды. Кейіпкерлер: Купер кейіпкерлері арқылы табиғат пен өркениет арасындағы қақтығысты кеңейтеді. Атап айтқанда, ол "Натти Бампо" үшін басқа кейіпкерлерге қарағанда әлдеқайда толыққанды диалог жазады. Натти жерді құрметтеудің маңыздылығын басады және адамзаттың ашкөздігі мен өзімшілдігін сынап, айыптайды. "Азаматтық қоғам" кейіпкерлері Наттидің батырлық табиғатына қарсы қойылады. Ол отарлаушылардың ысырапшылдығына қарсы тұратын бейне болып шығады. Купердің басты тақырыбы – жабайы табиғат пен қалыптасқан қоғам. Отарлаушылар жабайы табиғатты өздерінің болуларымен бағындыруға тырысса, Натти өркениетті өмірдің табиғатпен қатар өмір сүруіне ұмтылады. Ол осы кең, зерттелмеген жабайы табиғаттың Американың ерекшелігіне қосқан үлкен үлесін сақтап қалуды қалайды. "Құдайдың жаратылыстарын осындай зұлымдықпен өлтірудің орнына, қажетіңізді ғана өлтіргеніңіз дұрыс, ұнтақ пен оқпен ысырап етпеңіз" (Натти судья Мармедукке) – XXII тарау, Көгершіннің сойылуы. Сипаттама: Диалогтармен кезектесіп, Купер табиғи жабайы табиғатты бейнелеу үшін кең сипаттамалық абзацтар жазады. Ол үшін табиғат – бейбітшілік пен тыныштықтың символы. Диалог басталғанда, өркениеттің жабайы табиғатқа тигізген зияны көрінеді. Купер кеңпейіл, тыныш табиғатты менмен, ашкөз қоғаммен салыстырады. Стиль: Купердің "Пионерлер" романындағы стилі – дәстүрлі қоғамды, "қалыптасқан қоғамды" сынға алып, мазақтайды. Отарлаушылардың диалогы олардың табиғатқа деген бейжай қатынасын көрсетеді. II тараудағы (Сотшының қоныстану тарихы) көрініс отарлаушылардың құлаған ағаш пен дауылға деген реакциясын асыра сипаттайды. Олардың жаңа ортаға бейімделудегі тәжіріпсіздігі олардың шөл далаға саяхаттары туралы айтқан сөздерінде айқын көрінеді. Купердің мазақтау және сынау стилі романның барлық жерінде байқалады.
Description: Alternating between dialogues, Cooper writes extensive descriptive paragraphs to portray the natural wilderness. To him, the natural landscape exemplifies a peaceful wilderness. When the dialogue begins, it shows the disruption that civilization wreaks on the natural abundance of the wilderness. Cooper contrasts the giving, natural and serene wilderness versus the arrogant and greedy society. Tone: Cooper's tone in The Pioneers is critical and mocking of traditional society, “established society”. The dialogue of the settlers displays the carelessness of their society towards the wilderness. The scene in Chapter II (The Judge's History of Settlement) is an exaggerated depiction of the reactions of the settlers to a falling tree and storm. The naivety of the settlers is portrayed in their responses to their journey into the wilderness. Cooper's mocking and critical tone is seen throughout the novel.