Кіріспе
Хиндуизмде Кришна мен Рукминидің ұлы Прадьюмна – индуист құдайлары Кришна мен оның басты жұбайы Рукминидің үлкен ұлы. Ол Вишнудың төрт вухуа аватарының бірі саналады. "Бхагавата Пурана" бойынша, Прадьюмна махаббат құдайы Камадеваның қайта тууы болған. "Махабхарата" Прадьюмнаның Санат Кумараның бір бөлігі болғанын айтады. "Харивамса" шатурвюханы сипаттайды, ол Вришни батырлары Васудева, Самкарсана, Прадьюмна және Анируддхадан тұрады, бұл кейінірек Вайшнавалық негізгі төрт еселенген кеңею, яки аватара тұжырымдамасының негізіне айналады. Прадьюмна – индуист құдайы Вишнудың тағы бір аты, ол 24 Кешава Намасының (аты) бірі ретінде еске алынады.
Pradyumna is the eldest son of the Hindu deities Krishna and his chief consort, Rukmini. He is considered to be one of the four vyuha avatars of Vishnu. According to the Bhagavata Purana, Pradyumna was the reincarnation of Kamadeva, the god of love. The Mahabharata states that Pradyumna was a portion of Sanat Kumara. The Harivamsa describes the chaturvyuha, consisisting of the Vrishni heroes Vāsudeva, Samkarsana, Pradyumna, and Aniruddha, that would later be the basis for the Vaishnava concept of primary quadrupled expansion, or avatara. Pradyumna is also another name of the Hindu god Vishnu, mentioned to be one of the 24 Keshava Namas (names).
Туу және ерте өмір
Прадьюмна – Кришнаның ұлы, Адинараянаның алпыс бірінші немересі еді. Оның анасы Рукмини болды, Кришна оны Видарбхадан свайамвара кезінде, оның тілегі бойынша қашырып әкепті. Прадьюмна Дваракада дүниеге келді және Шиваның ашуынан күлге айналған қамадеваның жаңадан туған нұры еді. Бхагавата Пуранаға сәйкес, Прадьюмна туылғаннан кейін 10 күн өткен соң, оны Шамбара асура ұрлап кетті. Оны өзінің жауы деп білген асура оны теңізге лақтырып жіберді. Сәбиді алып балық жұтып қойды, оны балықшылар ұстап, Шамбараға сыйға тартып берді. Шамбараның аспаздары балықты кесіп ашқанда осы баланы тапты. Бала Ратидің жердегі бейнесі болған Маяватиге берілді. Рати Кришнаның ұлын өзінің құдайлық серігі деп танып, оған қайтадан ғашық болды. Жылдар өтіп, Прадьюмна Маяватимен бірге өсіп, жасөспірім шаққа жетті. Ол құдайлыққа оның махаббат сезімі үшін жазаланғанда, оған жаңа туған шағының жағдайын түсіндірді. Ол Прадьюмнаға барлық сиқырды жоятын махамая өнерін сыйлады. Жас жігіт асураны шайқасқа шақырды, онда асура бірінші кезекте оған дулығамен шабуыл жасады, содан кейін дайтья сиқырымен күшін көрсетті. Оған қарсы күресу үшін гухьякалар, гандхарвалар, писакалар және ургалардың (аспан жыландарының) жүздеген қарулары жиналды, бірақ барлығы Кришнаның ұлының алдында жеңіліске ұшырады. Ол өткір қылышын тартып, асураның басын кесіп тастады. Әйелімен бірге Дваракадағы сарайға найзағайлы бұлттай түсті, ақсүйек әйелдер оның әдемі келбетін және көкшіл-қара, иілген шашын Кришнаның өзі деп жаңылысты. Алайда Рукмини оны өз ұлы деп таныды. Кришна Васудева мен Девакимен бірге осы оқиғаға келді, Дварака тұрғындарымен бірге олар жұпты құшақтап, қуанышқа бөленді.
Некелер
Прадьюмнаның алғашқы әйелі Маявати болды, ол Камадеваның әйелі Ратидің жаңа өмірге келген түрі. Басында Прадьюмна қарсылық танытты, бірақ түсіндіргеннен кейін ол оның шын мәнінде мәңгілік серігі екенін түсінді. Ол сондай-ақ анасының інісі Рукмидің қызы Рукмаватиға да үйленді. Айтуынша, Рукмавати ханшайымы оның батырлығын, сұлулығын және тартымдылығын сөзбен жеткізе алмайтынын сезініп, өз еркімен оған үйленуді талап етті. Одан Кришнаның немересі және сүйіктісі, сонымен қатар Вишнудың бір түрі саналатын Анируддха дүниеге келді. Прабхавати – асура ханшайымы, ол Прадьюмнаға ғашық болып, онымен қашып кетті.
Дваракадағы рөлі
Көп ұзамай Прадьюмна әкесі Кришнаның серігі болып, Дварака халқының құрметіне ие болды. Прадьюмна – зор күшті Махаратхи жауынгері еді. Ол өте сирек кездесетін Вайшнавастраға ие болды, ол ғаламдағы ең күшті қарулардың бірі болатын. Чакравуханың құпиясын білетін санаулы адамдардың қатарында болды. Махабхарата бойынша, Прадьюмна Пандавалар жер аударылған кезде Абиманью мен Упапандаваларды соғыс өнеріне баулыған. Бірақ Прадьюмна Курукшетра соғысына қатыспады, себебі ол ағасы Баларамамен және басқа Ядавалармен бірге қажылық сапарында болды. Дегенмен, ол кейін Юдхиштхира өткізген Ашвамедха-ягнаға белсенді қатысты.
Двараканы қорғау
Прадьюмна әкесі, інісі және бауырларымен бірге Шалва патшалығының патшасы Шалвадан Двараканы қорғады. "Харивамса" бойынша, Прадьюмна жалғыз өзі Жарсандханың шабуылын тойтарды.
Өлім
Прадюмна кейіннен Ядава тайпасының барлық басқа мүшелерімен бірге мас күйде туысқандық дау кезінде қаза тапты. Оның немересі Ваджра осы оқиғадан кейін Яду әулетінің жалғыз тірі қалғаны болды.
Эпитеттер
[[Файл:Беснагар Макара бағаналық капитал. Макара, Гелиодор бағанасының орнындағы бағана басшағында табылғандай, Прадьюмнамен байланысты. Б.з.б. 2 ғасыр. Гвалиор мұражайы. Васудеваға арналған Гелиодор бағанасының жанындағы Беснагарда табылған Макара крокодилінің бейнесі бар бағана баспанасы да Прадьюмнаға жатқызылады. Кейін ол Уша (Бана асураның қызы және Махабалидің немересі) тарапынан ұрланып, оған үйлену ниеті болды. Бірақ Ушаның әкесі Банасура Анируддханы түрмеге қамап, Кришна мен Шива арасында шайқас тудырды. Бұл шайқаста Прадьюмна Шиваның ұлы Картикеяны жеңіп, ол пауығымен қашып кетті. Соғыс аяқталғанда Банасура жеңіліске ұшырады, ал Анируддха мен Уша үйленді. Анируддханың өзінің атасы Кришнаға өте ұқсас болғаны сонша, оны кейбіреулер Джана аватары, Вишнудың аватары деп есептейді. Анируддханың ұлы Ваджра болды. Ваджра жеңілмейтін батыр ретінде танымал болды және Ядулар шайқасынан кейін Яду әулетінен аман қалған жалғыз адам болды. Кейбір деректерге сәйкес, Ваджра Кришна мен басқа да құдайлардың 16 мүсінін сирек кездесетін, шірімейтін Браджа тасынан жасатып, Матура және оның төңірегінде осы мүсіндерді қою үшін ғибадатханалар салған, Кришнаның қасында екенін сезіну үшін. Прадьюмна мен Арджунаның шеберліктері тең деп айтылады.
Мәтіндер
Прадьюмна тарихының индуистік нұсқасы Бхагавата Пурана мен Хари Вамсада кездеседі. Прадьюмна оқиғасының джайнистік нұсқасы Раджчандраның 1878 жылы жазылған «Прадьюмна чаритра» (18 каноннан тұратын поэма) еңбегінде баяндалған.