Кіріспе

Американдық автор Эдвард Паккард (16 ақпан 1931 жылы туған) – американдық автор, «Өз таңдауың бойынша оқиға» кітап концепциясын жасаушы және осы сериядағы 50-ден астам кітаптың авторы. Паккард ойлап тапқан жанр, онда оқырман оқиғаның барысын өз қалауынша өзгерте алады, «интерактивті көркем әдебиет» деп аталады. Паккард көптеген балалар кітаптарын да жазды, сонымен қатар ол заңгер, эссеші және ақын. Ол кітап жазуын жалғастыруда және edwardpackard.com веб-сайтында блог жазады. Нью-Йорк штатының Хантингтон қаласында туған ол Принстон университеті мен Колумбия құқық мектебінің түлегі. Паккард интерактивті, екінші жақтағы көркем әдебиетті жазу идеясын балаларына ұйықтар алдында ертегі айтқанда ойлап тапты. Ол әңгіме айтып, оны құрастырып жатқанда, балаларынан «Одан кейін не болады деп ойлайсың?» деп сұрап, олардың пікірін білген. Әр бала әңгіменің қалай жалғасуын қалағаны туралы әртүрлі идеялар айтар еді. Осы форматтағы алғашқы үш кітабын, бастапқыда «Сенің оқиғаларың» деп аталғаннан кейін, Bantam Books оған және оның алғашқы баспасына серия үшін келісім-шарт ұсынды, нәтижесінде «Өз таңдауың бойынша оқиға» балалар кітаптары сериясы ретінде танымал болды. Паккард актер Дэвид Коренсветтің әкесі.

Ерте мансап

Пэккард 1969 жылы осы типтегі ең алғашқы кітапты – Sugarcane Island – жазды және оны 1976 жылы Констанс Каппель мен Реймонд А. Монтгомери, Jr. иеленген Vermont Crossroads Press баспасынан жариялады. Пэккард кітаптың алғы сөзінде өзінің үш баласына (Кэролин, Андреа және Уэллс) қызықты оқиғалар ойлап табуға тырысқанда бастапқыда "Сіздің басынан кешетініз" деп атаған көркем әдеби форматын қалай жасағанын түсіндіреді. Sugarcane Island кітабында кемеге апат келген оқырман сол аттас аралды аралап, әр бетте қалай әрекет ету керектігін таңдайды (мысалы, егер оқырман құмды жағажаймен жүруді таңдаса, 3-бетке көшу керек; егер тас төбеге көтерілуді таңдаса, 5-бетке көшуі тиіс). Кітаптағы мүмкін болатын оқиғалар ағаш сияқты тармақталады; оқырман таңдағандарына байланысты оқиғаның барысы әртүрлі болады. Оқырман әр қадамда әртүрлі қауіптермен немесе қазыналармен кездеседі, бұл олардың таңдауына байланысты. Мүмкін болатын соңдардың көптегені өкінішті аяқталса да, дұрыс шешімдер қабылданса, аралдан қашуға болады.

Өз таңдауыңды жаса

«Қант қамысы аралындағы сіздің оқиғаларыңыз» және Паккардтың осы жанрдағы келесі екі кітабы – «Deadwood City» және «The Third Planet From Altair» (1977 және 1978 жылдары Lippincott баспасында жарық көрген) – Паккардтың негізгі авторлардың бірі болған Bantam-ның классикалық «Choose Your Own Adventure» сериясындағы кітаптардың нақты прототиптері болды. 1969 және 1970 жылдары William Morris агенттігі Паккардтың атынан бірнеше ірі баспагерлерге кітапты ұсынды, бірақ олардың барлығы оны қабылдамады. Алайда 1976 жылы Паккард кітапты Vermont Crossroads Press баспасынан шығара алды. Publishers Weekly басылымы оны «жақсы орындалған, ерекше идея» деп бағалады. Lippincott Паккардтың келесі екі кітабын – «Deadwood City» және «The Third Planet from Altair» – сол жанрда жариялағанда, олардың мұқабалары «Жайлы батыста өз оқиғаңды өзің таңда» және «Көңілді ғарышта өз оқиғаңды өзің таңда» деген тақырыптармен оқырмандарға ерекше екенін ескертті. Ол кезде бұл форматтың өзіндігінен келетін ерекшелігіне байланысты, оқырмандарға кітапты басынан аяғына дейін оқымау, керісінше, өз таңдауларына сәйкес беттерге жүгіну ұсынылды. Паккардтың «интерактивті кітап» идеясының әлеуетін байқаған Bantam Books 1979 жылы «Choose Your Own Adventure» сериясын іске қосты. Bantam Books-пен бұл байланыс Constance Cappel Атлантадағы ABA конференциясына Bantam маркетинг бөлімінің басшысы Джек Романомен бірге ұшқан кезде орнатылды. (Vermont Crossroads Press бұрын серияның құқықтарын Pocket Books-қа сатқан болатын, енді оларды Bantam-ға берді.) Паккард Bantam сериясының бірінші кітабын – уақыт саяхаты туралы «Уақыт үңгірі» әңгімесін жазды, онда оқырман әртүрлі дәуірлерге қақпа болатын үңгірді зерттейді. Р. А. Монтгомери, Паккардтың Vermont Crossroads Press баспасындағы алғашқы баспагері, және Паккард серияда көптеген кітаптар жазды, Паккард 1998 жылы серия аяқталғанға дейін 60-тан астам атауға үлес қосты. Паккард әр кітапта жанрларды өзгертіп, «Choose Your Own Adventure» сериясын жаңартып тұрды. Уақыт саяхаты туралы әңгімелерден кейін ол тыңшылық, ғарыш операсы, вестерн, детектив, ғылыми фантастика және қиял туралы әңгімелер жазды. «Гиперкеңістік» кітабының бірінде Паккард өзі кейіпкер ретінде пайда болады (өзін-өзі енгізу). Паккард өзінің көптеген кітаптарында қайта-қайта келетін кейіпкерді енгізген жалғыз CYOA авторы болды: ғалым доктор Нера Вивальди оқырманның досы рөлінде жиі кездеседі. Ол әртүрлі кезеңдердегі оқиғаларда, тіпті оқырманды ғарышқа алып кететін оқиғаларда да кездеседі. «Гиперкеңістікте» доктор Вивальди төртінші қабырғаны бұзып, өзінің ойдан туған кейіпкер екенін мойындайды, оны оқырман басқа CYOA кітаптарынан тани алады. 2012 жылдан бастап Simon & Schuster таңдалған Packard CYOA оқиғаларының қайта қаралып, кеңейтілген басылған нұсқаларын «U Ventures» таңбасымен шығарды: «Қара тесік арқылы», «Уақыт үңгіріне оралу» және «Тыйым салынған қамал». Паккард үш интерактивті серияның идеясын ойлап тапты және кітаптардың прототиптерін жазды. Бұл сериялар – Bantam Books баспасынан жарық көрген «Space Hawks» және «Escape», сондай-ақ McGraw Hill баспасынан шыққан «Earth Inspectors». Ол сонымен қатар 1994 жылы Berkley баспасында жарық көрген кеңістік пен уақыттың өлшемдері туралы ғылыми-танымдық кітап – «Адамның ғаламды елестетуі» кітабын жазды. Scientific American журналы оны жас оқырмандар үшін ең жақсы ғылыми кітаптардың бірі деп атады, ал National Public Radio оны жылдың ең жақсы ғылыми кітаптарының бірі деп мойындады. Оның 2000 жылы Millbrook баспасында жарық көрген математикалық «Big Numbers» кітабы Newsweek журналымен жылдың ең жақсы балалар кітабы деп аталды. 2004 жылы Қытайдың алғашқы пилоттық ғарыш миссиясын күтіп, «Space Hawks» сериясының алты кітабы, Жерді ғарыштан келген жаулардан қорғауға бағытталған, Қытай құрлығында жарық көрді.

Кітапқа арналған қосымшалар

2010 жылы Паккард U Ventures деп аталатын жаңа компанияны құрды, ол Паккардтың кейбір кітаптары негізінде iPhone және iPad үшін «Өзіңнің бағыңды өзің таңда» стиліндегі қосымшаларды шығара бастады. Алғашқы «Return to the Cave of Time» атты қосымша тамыз айында жарық көрді, одан кейін көп ұзамай тағы да қосымшалар шығару жоспарланды.