Кіріспе

Ағылшын романисі (1729–1807)

Клара Рив (23 қаңтар 1729 – 3 желтоқсан 1807) – ағылшын романисі, ең белгілі туындысы – готикалық роман «Ескі ағылшын бароны» (1777). Ол сонымен қатар прозалық көркем әдебиет тарихына жаңа көзқарас ұсынған «Романтиканың дамуы» (1785) еңбегінің авторы. Оның алғашқы жұмысы латын тілінен жасалған аударма болды, сол кезде әйелдер үшін бұл тілді үйрену сирек кездесетін жағдай еді. Ол Элизабет Монтегюдің айналасындағы «көк шұлықты» әйелдермен бірге өмір сүрді.

Мансап

1755 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Рив бір уақыт бойы анасы мен әпке-қарындастарымен Колчестерде тұрды, содан кейін Ипсвичтегі өз үйіне көшіп барды. Ол жерде оның алғашқы туындысы Джон Барклейдің тарихи аллегориясы «Аргенис»тің латын тілінен аудармасы болды, оны ол «Феникс» (1772) деп атады. Рив 33 жылдық авторлық мансабында кем дегенде 24 томдық кітап жариялады. Ол Мэри Шеллинің «Франкенштейн» (1818) романына едәуір әсер етті. Рив сонымен қатар «Жесірлер мектебі» (1791) атты хаттар арқылы баяндалатын роман жазды, одан кейін «Білім беру жоспарлары» (1792) жарияланды, онда әйелдер білімі мәселелеріне баса назар аударылды. Оның прозалық көркем әдебиеттің жаңашыл тарихы «Романтиканың дамуы» (1785) романдар тарихының қазіргі заманғы зерттеулеріне арқау болды. Ол әсіресе Элизабет Роу (1674–1737) және Сюзанна Добсон (1795 жылы қайтыс болған) бастаған әйелдер әдеби тарихы дәстүрін қолдады. Осы еңбектің «Мысыр патшайымы Харобаның тарихы» атты бір бөлімі Уолтер Савидж Ландордың алғашқы маңызды туындысы «Гебир» (1798) романына шабыттандырды. Рив өзінің баспагерлік мансабын жеке басқарғанға ұқсайды, баспагерлермен келісімдер жасау үшін еркек туыстарына сүйенбеді. Генриетта Мосс осы оқиғаны 1808 жылы жарық көрген өзінің «Ескі ирланд бароны» романы үшін үлгі ретінде пайдаланды. Ғары Келли оны «көне заманнан бастап он сегізінші ғасырдың ортасына дейінгі «романтиканың» тарихи зерттеуі мен қорғанысының ғана емес, сонымен қатар әйелдің жасаған көрнекті әдебиеттанулық еңбегі» деп атады. Сонымен қатар, Рив көркем әдебиеттің сенімді және дәйекті болуын қамтамасыз ету үшін тиісті формула табуға тырысты. Ол Уолполдің стилінің кейбір ерекшеліктерін, мысалы, готикалық әңгіменің қорқыту қабілетін азайтатын юмор немесе комедияны араластыруға бейімділігін қабылдамады. 1777 жылы Рив Уолполдің артық әрекеттерін тізімдеді: жүз адамның күшімен көтерілуі керек болған қылыш; аула арқылы үңгірге өтуге мәжбүрлейтін салмағымен көзге түсетін қалқан; өзінен шығып кететін картина; ермектің киіміндегі қаңқа. Готикалық жазушылар Ривтің эмоционалды реализмін толығымен ескермесе де, ол готикалық көркем әдебиетті ықтималдық шеңберінде ұстап тұратын негізді ұсынды. Бұл «Ескі ағылшын бароны» жарық көргеннен кейін де авторлар үшін мәселе болып қала берді. Табиғаттан тыс құбылыстар көбінесе абсурдқа ұқсап кету қаупі бар еді.