Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландтық готика және құпия жанрдағы жазушы (1814–1873)
Irish Gothic and mystery writer (1814–1873)
Джозеф Томас Шеридан Ле Фану (28 тамыз 1814 – 7 ақпан 1873) – готикалық әңгімелер, құпия романдар және қорқынышты көркем әдебиеттердің ирланд жазушысы. Ол өз заманының көрнекті әуесқойлар туралы жазушысы және Виктория дәуірінде осы жанрдың дамуына үлкен үлес қосты. М. Р. Джеймс Ле Фануды "әуесқойлар туралы әңгімелер жазушыларының алдыңғы қатарында" деп сипаттады. Оның ең белгілі шығармаларының арасында – "Сайлас аға" құпия бөлмесі, "Кармила" лесбияндық вампирлік повесті және "Шіркеу қорымының жанындағы үй" тарихи романы бар.
Joseph Thomas Sheridan Le Fanu ('/l//ɛ//f//ən//.//j//uː/; 28 August 1814 – 7 February 1873) was an Irish writer of Gothic tales, mystery novels, and horror fiction. He was a leading ghost story writer of his time, central to the development of the genre in the Victorian era. M. R. James described Le Fanu as "absolutely in the first rank as a writer of ghost stories". Three of his best known works are the locked room mystery Uncle Silas, the lesbian vampire novella Carmilla, and the historical novel The House by the Churchyard.
Ерте өмір
Шеридан Ле Фану Дублиннің 45-ші Төменгі Доминик көшесінде гугенот, ирланд және ағылшын текті әдеби отбасында дүниеге келді. Оның үлкен әпкесі Кэтрин Фрэнсис, кіші інісі Уильям Ричард болды. Оның ата-анасы Томас Филип Ле Фану мен Эмма Лукреция Доббин еді. Оның әжесі Алисия Шеридан Ле Фану және үлкен ағасы Ричард Бринсли Шеридан драматургтар болды (оның немересі Рода Броутон сәтті романистке айналды), ал анасы да жазушы болды, Чарльз Орпеннің өмірбаянын жазды. Ол дүниеге келгеннен кейін бір жыл өткен соң, отбасы Финикс паркіндегі Корольдік Ирландия әскери мектебіне көшіп барды, онда оның әкесі Ирландия шіркеуінің дін қызметкері болып тағайындалды. Финикс паркі және оған іргелес Шапелизод ауылы мен приход шіркеуі Ле Фанудың кейінгі әңгімелерінде кездеседі. 1826 жылы отбасы Лимерик графтығының Абингтон қаласына көшіп барды, онда Ле Фанудың әкесі Томас Ирландиядағы екінші ректорлық қызметін атқарды. Оның оқытушысы болды, бірақ ағасы Уильямның айтуынша, ол оларға ештеңе үйретпеді және соңында ұятқа қалдырылып жұмыстан шығарылды, Ле Фану әкесінің кітапханасын пайдаланып өзін өзі білімді етті. Томас үкіметтік комиссияда жұмыс істеуге тиіс болды. Оның қолдауы 1852 жылы Карлоу округіне тори депутаты болып сайлану мүмкіндігінен айырды. 1856 жылы отбасы Уоррингтон Плейстен Сюзаннаның ата-анасының 18 Меррион скверіндегі үйіне (кейіннен 70-ші үй, Ирландия өнер кеңесінің кеңсесі) көшіп барды. Оның ата-анасы Англияға көшіп кетті. Ле Фану ешқашан үйдің иесі болған жоқ, бірақ оны күйеуінен жылына 22 фунт стерлингке жалға алды, 2023 жылы шамамен 2000 фунт стерлингке тең (ол оны толық төлемеді). Осы кезде оның жеке өмірі де қиын болды, өйткені әйелі невротикалық белгілердің күшеюінен зардап шекті. Ол сенім дағдарысына ұшырап, жақын маңдағы Сент-Стефан шіркеуіндегі діни қызметтерге қатысты. Ол сондай-ақ Ле Фанудың інісі Уильяммен дін туралы әңгімелесті, өйткені Ле Фану ғибадатқа баруды тоқтатқан еді. Ол екі жыл бұрын бірнеше жақын туыстарының, соның ішінде әкесінің қайтыс болуынан кейін үлкен уайымға батты, бұл некелік проблемаларға әкелген болуы мүмкін. 1858 жылдың сәуір айында ол «истериялық шабуылға» ұшырады және келесі күні түсініксіз жағдайда қайтыс болды. Ол өзінің әкесі мен ағаларының қасында Маунт Джером зиратындағы Беннеттер отбасының қабіріне жерленді. Ле Фанудың күнделіктеріндегі қайғысы оның кінәлі екенін және жоғалғандығын сезінгенін көрсетеді. Содан кейін ол 1861 жылы анасы қайтыс болғанға дейін ешқандай көркем шығарма жазбады. Ол кеңес және жігер алу үшін туысы Леди Гиффордқа жүгінді, ол онжылдықтың соңында қайтыс болғанға дейін жақын досы болып қалды. 1861 жылы ол Дублин университеті журналының редакторы және иесі болды, ол екі рет жариялаудан пайдаланды, бірінші рет Дублин университеті журналында сериялы түрде жариялады, содан кейін ағылшын нарығы үшін қайта жөндеді. Бүгінде оның балалық шағындағы үйінің жанындағы Балифермотта оның құрметіне аталған жол мен саябақ бар.
Sheridan Le Fanu was born at 45 Lower Dominick Street, Dublin, into a literary family of Huguenot, Irish and English descent. He had an elder sister, Catherine Frances, and a younger brother, William Richard. His parents were Thomas Philip Le Fanu and Emma Lucretia Dobbin. Both his grandmother Alicia Sheridan Le Fanu and his great uncle Richard Brinsley Sheridan were playwrights (his niece Rhoda Broughton would become a successful novelist), and his mother was also a writer, producing a biography of Charles Orpen. Within a year of his birth, his family moved to the Royal Hibernian Military School in the Phoenix Park, where his father, a Church of Ireland clergyman, was appointed to the chaplaincy of the establishment. The Phoenix Park and the adjacent village and parish church of Chapelizod would appear in Le Fanu's later stories. In 1826 the family moved to Abington, County Limerick, where Le Fanu's father Thomas took up his second rectorship in Ireland. Although he had a tutor, who, according to his brother William, taught them nothing and was finally dismissed in disgrace, Le Fanu used his father's library to educate himself. where Thomas was to work on a Government commission. His support cost him the nomination as Tory MP for County Carlow in 1852. In 1856 the family moved from Warrington Place to the house of Susanna's parents at 18 Merrion Square (later number 70, the office of the Irish Arts Council). Her parents retired to live in England. Le Fanu never owned the house, but rented it from his brother in law for £22 per annum, equivalent in 2023 to about £2,000 (which he failed to pay in full). His personal life also became difficult at this time, as his wife suffered from increasing neurotic symptoms. She had a crisis of faith and attended religious services at the nearby St. Stephen's Church. She also discussed religion with William, Le Fanu's younger brother, as Le Fanu had apparently stopped attending services. She suffered from anxiety after the deaths of several close relatives, including her father two years before, which may have led to marital problems. In April 1858 she suffered a "hysterical attack" and died the following day in unclear circumstances. She was buried in the Bennett family vault in Mount Jerome Cemetery beside her father and brothers. The anguish of Le Fanu's diaries suggests that he felt guilt as well as loss. From then on he did not write any fiction until the death of his mother in 1861. He turned to his cousin Lady Gifford for advice and encouragement, and she remained a close correspondent until her death at the end of the decade. In 1861 he became the editor and proprietor of the Dublin University Magazine, and he began to take advantage of double publication, first serialising in the Dublin University Magazine, then revising for the English market. Today there is a road and a park in Ballyfermot, near his childhood home in southwest Dublin, named after him.
Спалатро
1843 жылы Дублин университеті журналында жарияланған «Spalatro: Fra Giacomo-ның жазбаларынан» атты анонимді повесть 1980 жылы ғана Ле Фану туындыларының қатарына қосылды, оны сол жылғы өмірбаяндық еңбегінде В. Дж. Маккормак Ле Фанудың туындысы деп таныды. «Spalatro» әдеттегі готикалық итальяндық ортада өтеді, онда Энн Рэдклиффтің туындыларындағыдай (оның 1797 жылғы «Италиялық» романында сол аттас өкініш білдіретін екінші дәрежелі жаман кейіпкер бар) батыр ретінде қарақшы бейнеленген. Бірақ одан да мазасыз ететіні – батыр Спалатроның қайтыс адамға құштарлығы, ол Ле Фанудың кейінгі әйел вампирі Кармилланың алдастығын көріп тұрғандай. Кармилла сияқты, бұл өлмеген әйел де толығымен жағымсыз бейнеленбейді және батыр Спалатроны оның тағдырындай сезілетін мәңгілік құлдыраудан құтқаруға тырысады, бірақ сәтсіз аяқталады. Ле Фану осы әңгімені 1841 жылғы наурыз айында ағап әпкесі Кэтриннің қайтыс болғаннан кейін жазды. Ол шамамен он жыл бойы ауырып жүрді, бірақ оның өлімі оған үлкен соққы болды.
An anonymous novella Spalatro: From the Notes of Fra Giacomo, published in the Dublin University Magazine in 1843, was added to the Le Fanu canon as late as 1980, being recognised as Le Fanu's work by W. J. McCormack in his biography of that year. Spalatro has a typically Gothic Italian setting, featuring a bandit as the hero, as in Ann Radcliffe (whose 1797 novel The Italian includes a repentant minor villain of the same name). More disturbing, however, is the hero Spalatro's necrophiliac passion for an undead blood drinking beauty, who seems to be a predecessor of Le Fanu's later female vampire Carmilla. Like Carmilla, this undead femme fatale is not portrayed in an entirely negative way and attempts, but fails, to save the hero Spalatro from the eternal damnation that seems to be his destiny. Le Fanu wrote this story after the death of his elder sister Catherine in March 1841. She had been ailing for about ten years, but her death came as a great shock to him.
Мұрасы мен ықпалы
М.Р. Джеймстен басқа, тағы бірнеше жазушы Ле Фанудың көркем шығармаларына зор құрмет көрсетті. Э.Ф. Бенсон Ле Фанудың "Жасыл шай", "Таныс" және "Сотшы Харботтл мырза" атты әңгімелерінің "әдетке төздірмейтін қорқыныш сезіміне толы екенін" айтты, және бұл сапа, [Генри Джеймстің] "Бұрылыс" туындысындағыдай, Ле Фанудың көркемдік шеберлігі мен баяндау өнеріне байланысты. Бенсон былай қосты: "Ле Фанудың ең үздік туындылары жоғары деңгейде, ал қорқыныш тудырушы ретінде ол теңдессіз. Басқа ешкім де қорқыныштың құпиялы атмосферасын осылай шеберлікпен араластыра алмайды". Джек Салливан Ле Фанудың "ертегілердің дамуындағы ең маңызды және жаңашыл тұлғалардың бірі" екенін және Ле Фанудың шығармаларының "жанрға зор әсер еткенін; [оны] М.Р. Джеймс, Э.Ф. Блейлер және басқалар ағылшын тіліндегі мистикалық әдебиеттің ең шебер жазушысы деп санайды" деп мәлімдеді. М.Р. Джеймстің мистикалық туындыларына Ле Фанудың осы жанрдағы еңбектері әсер етті. Оливер Онионстың "Корнелиус Войттың қолы" (1939) атты мистикалық романы Ле Фанудың "Сайлас ағасы" романынан шабыттанды.
In addition to M. R. James, several other writers have expressed strong admiration for Le Fanu's fiction. E. F. Benson stated that Le Fanu's stories "Green Tea", "The Familiar", and "Mr. Justice Harbottle" "are instinct with an awfulness which custom cannot stale, and this quality is due, as in The Turn of the Screw [by Henry James], to Le Fanu's admirably artistic methods in setting and narration". Benson added, "[Le Fanu's] best work is of the first rank, while as a 'flesh creeper' he is unrivalled. No one else has so sure a touch in mixing the mysterious atmosphere in which horror darkly breeds". Jack Sullivan has asserted that Le Fanu is "one of the most important and innovative figures in the development of the ghost story" and that Le Fanu's work has had "an incredible influence on the genre; [he is] regarded by M. R. James, E. F. Bleiler, and others as the most skilful writer of supernatural fiction in English." M. R. James' ghost fiction was influenced by Le Fanu's work in the genre. Oliver Onions's supernatural novel The Hand of Kornelius Voyt (1939) was inspired by Le Fanu's Uncle Silas.