Джеймс Хатчисон Стирлинг: Шотланд философы және дәрігерінің өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Британдық философ

Джеймс Хатчисон Стирлинг (22 маусым 1820 – 19 наурыз 1909) – шотландтық идеалист философ және дәрігер. Оның "Гегельдің құпиясы" (1-басылым, 1865 ж., 2 томдық; қайта қаралып жаңартылған басылым, 1898, 1 том) еңбегі Ұлыбритания мен АҚШ-та Гегель философиясын зерттеуге үлкен түрткіс берді, сондай-ақ Германия мен Италияда Гегель философиясы жөніндегі авторитетті еңбек ретінде мойындалды. Бұл кітап британдық идеализм деп белгілі философиялық ағымның қалыптасуына көмектесті.

Өмірбаян

Джеймс Хатчисон Стирлинг Шотландияның Глазго қаласында Уильям Стирлингтің (1851 жылдың 14 наурызында қайтыс болған) және Элизабет Кристидің (1828 жылы қайтыс болған) бесінші ұлы (және алты баланың ең кішісі) ретінде дүниеге келді. Уильям – Глазгодағы «Джеймс Хатчисон және компания» фирмасының серігі болған бай тоқыма өндірушісі. Уильям діни көзқарастарымен белгілі болды, олардың көптегені ұлы Джеймске зор әсер етті. Стирлинг Глазгодағы Янг академиясында оқыды, содан кейін Глазго университетінде тоғыз жыл (1833–1842) білім алды, онда медицина, тарих және классиканы оқыды. Ол Эдинбургтағы Корольдік хирургтар колледжінің лицензиаты (1842, медициналық диплом) және мүшесі (1860) атанды. Стирлинг 1847 жылдың 28 сәуірінде Шотландияның Солтүстік Айршир қаласында Джейн Хантер Мейрге (1903 жылдың 5 шілдесінде қайтыс болған), ескі отбасылық досқа үйленді. Олардың жеті баласы болды (бес қызы мен екі ұлы): Джесси Джейн Стирлинг (1850 жылдың 26 маусымында туған) (Глазголық пастор Роберт Армстронгқа үйленген), Элизабет Маргарет Стирлинг (1852 жылдың 11 ақпаны – 1871), Амелия Хатчисон Стирлинг, Флоренс Хатчисон Стирлинг (1858 – 1948 жылдың 6 мамыры), Люси Стирлинг, Уильям Стирлинг және Дэвид Стирлинг. Стирлингтің қызы Амелия тарихи тақырыптар бойынша көптеген кітаптар жазды және Уильям Хейл Уайтпен (1831–1913) бірлесіп Спинозаның «Этика» (1883) еңбегін аударды. Ол сондай-ақ әкесі Джеймстің өмірбаянын жазды: «Джеймс Хатчисон Стирлинг: Оның өмірі мен еңбегі» (Лондон және Лейпциг: T. Fisher Unwin, 1912). Стирлингтің қызы Флоренс шахматтан бес рет Шотландия әйелдер чемпионатында жеңіске жетті (1905, 1906, 1907, 1912 және 1913 жылдары). 1851 жылы әкесінен алған үлкен мұрадан кейін Стирлинг медициналық тәжірибасын тастады. Содан кейін ол континенттік философиялық ағымдарды жақсырақ түсіну үшін француз және неміс тілдерін үйренуге кірісті. Осы мақсатқа жету үшін ол отбасымен бірге Франциядағы Булонь-сюр-Мер қаласына (қазіргі Францияның О-де-Франс аймағындағы Па-де-Кале департаменті), содан кейін 18 ай бойы Парижге, сосын төрт жарым жылға Сент-Серванға (Францияның Бретань аймағындағы Иль-э-Вилен департаменті, Сент-Мало портынан екі шақырым қашықтықта орналасқан), ал соңында Германияның Гейдельберг қаласына көшті. 1857 жылдың қарашасында Стирлинг отбасымен бірге Лондонға (Уилтон Террас, 3, Кенсингтон) көшіп келді, онда олар шамамен үш жыл өмір сүрді. Осыдан кейін, 1860 жылы Стирлинг Эдинбургке оралды, оның мекенжайы 4 Laverockbank Road, Trinity, Edinburgh болды, ол өмірінің соңына дейін тұрақты мекенжайы болды және ол Георг Вильгельм Фридрих Гегельдің (1770–1831) философиясы және тағы басқа көптеген тақырыптар туралы жазды. Оның Гегельді жан-жақты зерттеуінің басты нәтижесі – оның ықпалды еңбегі «Гегельдің құпиясы» (2 том, 1865). Стирлингтің тағы бір маңызды философиялық еңбегі – «Философия және теология» (1890) (1889–1890 жылдары Эдинбург университетінде оқыған 20 Гиффорд лекциясынан тұрады) Гегельдік философиялық тақырыптарға емес, Чарльз Дарвиннің эволюциялық теорияларына назар аударады. Фредерик Коплстон («Философия тарихы», VII том, 12 бет) былай жазды: «Бізге Ж.Х. Стирлингтің Гегельді христиан дінінің ұлы қорғаушысы ретінде бейнелеуі күлкілі көрінеді». Стирлинг Эдинбургте қайтыс болды және қаланың солтүстік жағындағы Уорристон зиратында жерленді. Оның қабірі қақпақтардың солтүстік жағындағы ұзын жоғарғы бөлігінің ортасында, шығыс-батысқа қарай созылған жолға қарап, оңтүстікке қарай беттейді.

James Hutchison Stirling was born in Glasgow, Scotland, the fifth son (and the youngest of six children) of William Stirling (died 14 March 1851) and Elizabeth Christie (d. 1828). William was a wealthy textile manufacturer who was a partner in the Glasgow firm of James Hutchison & Co., which manufactured muslin (lightweight cotton cloth in a plain weave, used for making sheets and for a variety of other purposes). William was known for his deeply held religious views, many of which strongly influenced his son James. Stirling studied at Young's Academy in Glasgow, followed by nine years of education (1833–1842) at the University of Glasgow, where he studied medicine, history, and classics. He became a Licentiate (1842, medical diploma) and Fellow (1860) of the Royal College of Surgeons of Edinburgh. Stirling married Jane Hunter Mair (died 5 July 1903), an old family friend, on 28 April 1847 in Irvine, North Ayrshire, Scotland. The couple had seven children (five daughters and two sons), as follows: Jessie Jane Stirling (born 26 June 1850) (who married Rev. Robert Armstrong of Glasgow), Elizabeth Margaret Stirling (11 February 1852 – 1871), Amelia Hutchison Stirling, Florence Hutchison Stirling (1858 – 6 May 1948), Lucy Stirling, William Stirling, and David Stirling. Stirling's daughter Amelia wrote many books on historical subjects, and she was the joint translatorwith William Hale White (1831–1913)of Spinoza's Ethics (1883). She also wrote a biography of her father James titled James Hutchison Stirling: His Life and Work (London and Leipzig: T. Fisher Unwin, 1912). Stirling's daughter Florence won the Scottish Ladies' Championship in chess five times (in 1905, 1906, 1907, 1912, and 1913). After receiving a large inheritance from his father's estate in 1851, Stirling left his medical practice. He then set out to learn French and German, for the purpose of being able to better understand continental philosophical trends. In pursuit of this goal, he moved his family briefly to Boulogne sur Mer, France (located in the current Pas de Calais department of the Hauts de France region), then to Paris for 18 months, then to St. Servan (located two miles from the ferry port of St. Malo in the Ille et Vilaine department of the Brittany region of France) for four and a half years, and then finally to Heidelberg, Germany. In November 1857, Stirling and his family took up residence in London (at 3 Wilton Terrace, Kensington), where they lived for about three years. After this, in 1860 Stirling returned to Edinburghhis address there was 4 Laverockbank Road, Trinity, Edinburghwhich then became his permanent residence until the end of his life, and where he wrote on the philosophy of Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770–1831) and many other subjects. The primary result of his comprehensive Hegel studies was his influential work The Secret of Hegel (2 vols., 1865). One of Stirling's other major philosophical worksPhilosophy and Theology (1890) (consisting of his 20 Gifford Lectures, delivered at the University of Edinburgh in 1889–1890)focuses not on Hegelian philosophical topics, but on Charles Darwin's evolutionary theories. Frederick Copleston (A History of Philosophy vol. VII, p. 12) wrote: "we may be inclined to smile at J. H. Stirling's picture of Hegel as the great champion of Christianity". Stirling died in Edinburgh and is buried in Warriston Cemetery on the north side of the city. His grave lies in the centre of the long, upper section north of the vaults, facing south onto an east–west path.