Жасыл-көк түсті, мойнында жолақты, Солтүстік Американың кесірткесі – Crotaphytus collaris. Түрлері, сипаттамасы, және Vernon Bailey құрметіне аталған аталымы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бауырымен жорғалаушылардың түрі
Species of reptile
Жалпы мойынды кескел (Crotaphytus collaris), сондай-ақ, көбінесе шығыс мойынды кескел, Оклахома мойынды кескел, сары басты мойынды кескел және мойынды кескел деп аталады, – Солтүстік Америкада Crotaphytidae тұқымдасына жататын кескел түрі. "Мойынды кескел" деген жалпы атау кескелдің ерекше түсіне байланысты келген, оның мойны мен иықтарында қабықша тәрізді қара жолақтары бар. Еркектердің денесі көк-жасыл, құйрығы мен арқасы сары жолақты, ал тамағы сары-қызыл түсті болуы мүмкін. Бес танылған түршесі бар.
The common collared lizard (Crotaphytus collaris), also commonly called eastern collared lizard, Oklahoma collared lizard, yellow headed collared lizard, and collared lizard, is a North American species of lizard in the family Crotaphytidae. The common name "collared lizard" comes from the lizard's distinct coloration, which includes bands of black around the neck and shoulders that look like a collar. Males can be very colorful, with blue green bodies, yellow stripes on the tail and back, and yellow orange throats. There are five recognized subspecies.
Этимология
Бейли деген қосалқы түрдің атауы американдық сүтқоректерді зерттеуші Вернон Орландо Бейлидің құрметіне берілген.
The subspecific name, baileyi, is in honor of American mammalogist Vernon Orlando Bailey.
Кіші түрлер
Бес түрге, оның ішінде номинотипік түрге жарамды деп есептеледі. Олар – жыныстық дихроматизмге ие кесірткелердің бір түрі, ересек еркектерінің түсі аналықтарына қарағанда әлдеқайда жарқын әрі әртүрлі. Еркектердің арқасының және басының түсі сәйкесінше жасылдан қоңырға дейін, ал сарыдан қызғылт сарыға дейін өзгереді, ал аналықтарының дене пігментациясы жалпы алғанда күңгірт болып, қоңырдан сұрға дейін ауытқып жатады. Дегенмен, көбелек маусымында репродуктивті белсенділік кезінде аналықтардың түсі күрт өзгереді, олардың басындағы әлсіз қызғылт дақтар жарқындап, айқын болады; бұл қызғылт дақтар жұмыртқа пісіп жетілгенде ең жоғары шарына жетеді, бірақ аналық жұмыртқалағаннан кейін, жұмыртқа жолынан шыққан соң қайтадан бірте-бірте солғын тартады. Еркек және аналық екеуінің де мойнында екі қара жолақ болады, осы жолақтар олардың «жағалы кесіртке» деген атауына себепкер. Ересек аналықтар сияқты, жас кесірткелер де ересек еркектерге қарағанда дене түсінің солғын болуын көрсетеді, бірақ ерекшелік – жас кесірткелерде өсіп, жетілген сайын ақырындап жоғалатын қара қоңыр іздердің айқындығы. Осының салдарынан, жас жағалы кесірткелердегі бұл қабырғалы өрнек жоғалады, ал олардың сыртқы түрі ересек еркек немесе аналықтарға ұқсас болу үшін күрт өзгереді. Басқа көптеген кесірткелер сияқты, мысалы, жағалы және базилиск кесірткелері, жағалы кесіртке де артқы аяқтарымен жүгіре алады және салыстырмалы түрде жылдам. Рекордтық жылдамдық шамамен 20 км/сағ, бұл Коста-Риканың тікенді құйрықты игуанасы Ctenosaura similis-тің көрсеткен әлемдік рекордтан әлдеқайда төмен.
Five subspecies are recognized as being valid, including the nominotypical subspecies. They are a sexually dichromatic lizard species with the adult males being more vivid and colorful than the females. Male dorsal and head color tend to range from green to tan and yellow to orange respectively, while females, overall, possess more muted body pigmentations, varying from brown to gray. However, when reproductively active during breeding seasons, females undergo a rapid color change, in which faint orange spots on their heads increase in brightness; this orange spotting reaches a maximum during egg maturation but gradually fades again after expulsion from the female's oviduct as she lays her eggs. Both males and females have two distinct black bands around their neck, providing additional context to their name, the common collared lizards. Similar to adult females, juveniles also exhibit dull body colorations compared to adult males, but a key distinction is that the young have pronounced, dark brown markings that eventually fade as they grow and mature. Consequently, juvenile collared lizards lose this sharp cross band pattern, and their features drastically change to resemble those of either adult males or females. Like many other lizards, including the frilled lizard and basilisk, the collared lizard can run on its hind legs, and is a relatively fast sprinter. Record speeds have been around , much slower than the world record for lizards attained by the larger bodied Costa Rican spiny tailed iguana, Ctenosaura similis.
Географиялық таралу аймағы мен тіршілік ету ортасы
C. collaris негізінен Мексиканың құрғақ, ашық аймақтарында және АҚШ-тың оңтүстік-орталық бөлігінде, Аризона, Арканзас, Колорадо, Канзас, Миссури, Нью-Мексико, Оклахома және Техас штаттарында кездеседі. АҚШ-тағы оның табиғи ареалы Озарк тауларынан Батыс Аризонаға дейін созылады. C. collaris Оңтүстік-Батыс АҚШ-та кеңінен тараған және Солтүстік Мексикаға дейін жетеді. Жекелеген дарақтар тасты шөлдерден шөлейт далаларға дейінгі әртүрлі ортада тіршілік етеді, бірақ олар көбінесе жылуды дұрыс реттеу үшін жоғары температуралы таулы аймақтарды ұнатады. Бұған қоса, төбелі жер бедері осы епті және өте сезімтал кесірткелерге жарқын түсіне қарамастан, тастардың арасында жасырынуға және биік жерлерден мүмкін болатын жыртқыштарды немесе аумаққа енгісіп келгендерді байқауға мүмкіндік береді.
C. collaris is chiefly found in dry, open regions of Mexico and the south central United States including Arizona, Arkansas, Colorado, Kansas, Missouri, New Mexico, Oklahoma, and Texas. The full extent of its habitat in the United States ranges from the Ozark Mountains to Western Arizona. C. collaris is distributed across the Southwestern United States and extend to Northern Mexico as well. Individuals occupy a range of different habitats from rocky desert landscapes to grasslands, but they often prefer to inhabit mountainous regions with high environmental temperatures for optimal thermoregulation. In addition, the hilly topography allows these keen and highly alert lizards to stay hidden between rocks, despite their flamboyant features, and look out for potential predators or territory intruders from the top of elevated platforms.
Диета
Олар міндетті түрде ет жейтін жануарлар, сондықтан жәндіктер мен ұсақ омыртқалы жануарларды негізгі тамағы ретінде тұтынады. Олардың асқазаны гүлдер, бұталар, шөптер сияқтыларды қабылдауға тым кішкентай, себебі тұрақты дене салмағын сақтау үшін олардан көп мөлшерде қажет болар еді. Екінші жағынан, ересек еркектер мен әйелдердің дене мөлшері мен жеген тамақтың мөлшері жағынан ұқсастығы бар, бірақ жейтін тағам түрлерінде айқын айырмашылықтар байқалады. Олар күндіз белсенді және уақытының көп бөлігін биік тау-тастар мен жартастардың үстінде күнге күйіну арқылы өткізеді. Өте аумақтық түр болғандықтан, олар жоғары сезімталдықпен айналысады, жыртқыштарға немесе бөгет жасаушыларға қарайып, қажет болған жағдайда жүгіруге немесе күресуге дайын тұрады. Әдетте, еркектер әйелдерге қарағанда белсендірек болады, себебі олар көбірек қуалау, күресу, демонстрациялық және ұсыну мінез-құлқына ие, ал әйелдер күнге күйіну және азық іздеумен айналысады. Жабайы табиғаттағы мойынды кескіштер жыныстық таңдау туралы көптеген зерттеулердің нысаны болды; тұтқында екі еркекті бір қосқа орналастырса, олар өлімге дейін күреседі. Әйелдер, керісінше, еркектерге қарағанда жиі агрессивті мінез-құлық танытпайды және басқа әйелдермен түр ішіндегі бәсекелестікке аз ұшырайды. Бұл аумақтар мол ресурстармен қамтамасыз етеді және еркектердің иеленген және қорғалған әйелдерінің тобын қорғайды. Дегенмен, еркектер арасындағы бәсекелестік зорлыққа ұласқанда, екі кескіш те көп энергия жұмсауға және ауыр жарақат алу қаупіне тап болады. Сондықтан, еркектер басқа еркектерді аумақтан белсенді түрде қуғанмен, олар физикалық және тиімсіз қақтығыстарға бармайды. Олар өздерінің басымдығын көрсету үшін бәсекелестерінен қашықта немесе жақын жерде әлеуметтік демонстрациялар жасайды. Күтпегендей, еркектердің денелерін иіп, көтеріп, мойын терісін кеңейтетін әлеуметтік кездесулерінің екі түрі де бар. Осылайша, аумақтық шекараға жақын тұрғындар иесіне көрінгенде, иесі оны таниды және тек қана қауіп сезген жағдайда агрессивті мінез-құлыққа, әдетте қымбатқа түсетін күреске барады. Бас өлшемінің өзгеруі еркектерде жақ күшінің және тістеу күшінің әртүрлі болуына әкеледі, нәтижесінде кішкентай бас еркектерге қарсы түр ішіндегі таңдау жасалады. Ұсыну рәсімдері кезінде еркек немесе әйел кескіш қарсы жынысқа бір дене ұзындығына жақындап, содан кейін мүшелерін, денесін немесе құйрығын серіктесінің үстіне қою, басқа кескіштің арқасына отыру, еркектердің әйелдерді мұрынмен итеруі немесе жақтарымен ұстауы, және өзара демонстрациялар сияқты әртүрлі мінез-құлық үлгілерін көрсетеді. Бұл өзара демонстрациялар әр жынысқа тән қимылдар мен мінез-құлықтардың күрделі жиынтығын қамтиды. Еркектер қолдарын жоғары және төмен иіп, мойын терісін кеңейтеді, ал әйелдер де мойын терісін кеңейтіп, құйрықтарының түбін көтереді. Соңында, осы ұсыну процесінің соңында екі жыныс та бір-бірінен бір дене ұзындығы аралығында шеңберлеп жүреді.
As obligate carnivores, they consume insects and small vertebrates as their main diet. Their stomachs are too small to accommodate the amount of flowers, shrubs, herbs, etc. that would be needed to maintain a constant body weight. On the other hand, male and female adults are similar in terms of their sizes and the amounts of food ingested but exhibit drastic differences in the kinds of foods that they eat. they are active during the day, and spend most of their time basking on top of elevated rocks or boulders. As a highly territorial species, they remain hyper vigilant, scanning for predators or intruders, ready to sprint or fight when necessary. Generally, males are more active than females, as the former engage in more chase, fight, display, and courtship behaviors while the latter exhibit basking and foraging behaviors. The collared lizard in the wild has been the subject of a number of studies of sexual selection; in captivity if two males are placed in the same cage they will fight to the death. Females, on the other hand, do not demonstrate aggressive behaviors as frequently as males, experiencing less intra species competition with other females. These territories provide ample resources and shelter the harem of females claimed and protected by the male territory owners. However, when agonistic interactions between male rivals escalate to violent fights, both lizards must expend substantial amounts of energy and risk getting seriously injured. Thus, though males do actively exclude other males from territories, they do so without resorting to physical and unfavorable conflict. Instead, they partake in social displays, either at a distance or proximally from their competitors to advertise their superiority. Surprisingly, both types of social encounters, in which males perform push ups and compressions and elevations of the trunk with the dewlap extended, Thus, when nearby residents approach an owner's shared territorial boundaries, the owner will recognize this individual and only engage in aggressive behaviors, usually in the form of a costly fight, if a threat to its territory is perceived. The variability in head size gives rise to differential jaw strength and bite force in males, which ultimately results in intra species selection against smaller headed males. During courtship rituals, a male or a female lizard approaches the opposite sex within 1 body length and subsequently engages in various behavioral patterns, which include either individual superimposing its limbs, torso, or tail over its partner, mounting the dorsum of the other lizard, males nudging females with their snouts or grasping them with their jaws, and mutual displays. These mutual displays involve a complex set of movements and behaviors, unique to each sex. Males flex their forearms up and down and extend their dewlaps while females also extend their dewlaps and raise the base of their tails to signal receptivity. Ultimately, at the end of this courting process, both sexes walk in circles, making sure to remain within 1 body length of one another throughout.