Артур Шнитцлердің «Рапсодия» повесі — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Артур Шницлердің 1926 жылғы повесі «Рапсодия: Арман роман», сондай-ақ «Арман тарихы» (Traumnovelle) аталымымен белгілі, австриялық жазушы Артур Шницлердің 1926 жылғы туындысы. Повесте доктор Фридолиннің әйелі басқа бір ер адам туралы сексуалдық қиялдарын мойындағаннан кейін екі күн ішіндегі ойлары мен психологиялық өзгерістері суреттеледі. Осы қысқа мерзімде ол Шницлердің көркем әлеміне сілтеу жасайтын көптеген адамдармен кездеседі. Бұл маскарада кешінде, доктор Фридолин үшін жасырылған тұлғалар, сексуалдық құштарлық және қауіп-қатерге толы оқиғамен аяқталады. Алғаш рет 1925 жылдың желтоқсаны мен 1926 жылдың наурызы аралығында «Die Dame» журналында бөлім-бөлім жарияланды. Кітаптың алғашқы басылымы 1926 жылы S. Fischer Verlag баспасында жарық көрді. Экранизациялардың ең танымал нұсқасы – режиссер және сценарист Стэнли Кубрик пен сценарист Фредерик Рафаэльдің 1999 жылғы «Көздеріңді кең жап» фильмі, бірақ ол сюжеттік желіні айтарлықтай өзгертеді. Осы фильмге дейін 1969 жылы австриялық теледидар үшін және 1989 жылы төмен бюджетті итальяндық «Венециядағы қорқыныш» фильміне бейімделген. Бұл туынды 20 ғасырдың басындағы Венадағы декаденттік қозғалыс кезеңіне жатады.

Әңгіме

"Ұйқы тарихы" 20 ғасырдың басында Венада өтеді. Әңгіменің басты кейіпкері - Фридолин, әйелі Альбертина (алберт деп те аударылады) және кішкентай қызымен бірге тұратын табысты 35 жастағы дәрігер. Бір күні Альбертина өткен жазда Данияда демалыс кезінде жас даниялық әскери офицермен жыныстық қиялға түскенін мойындайды. Фридолин сол демалыста жағажайда бір қызға қызығатынын айтады. Сол түні Фридолинді маңызды науқастың өлім төсегіне шақырады. Ол жігітті өлі күйінде тауып, оның қызы Марианна оған махаббатын білдіргенде, ол шоққа ұшырайды. Фридолин алаңдай кетіп, көшеде жүруге кіріседі. Ол азғырылса да, Мизи есімді жас жезөкшеден бас тартады. Ол өзінің ескі досы Начтигаллмен кездеседі, ол Фридолинге сол түні құпия жоғары қоғамның оргиясында фортепиано ойнайтынын айтады. Фридолин таңғалып, маска мен костюм сатып алады және Начтигаллмен жеке тұрғын үйдегі тойға барады. Фридолин бірнеше еркекпен бетперде киіп, костюм киіп, жалаңаш әйелдерді түрлі жыныстық әрекеттермен айналысып жатқанын көріп, таңғалады. Бір жас әйел оны кетуге ескерткенде, Фридолин оның өтінішін елемей, көп ұзамай кіршікші ретінде әшкереленеді. Содан кейін әйел жиналғандарға өзін Фридолин үшін құрбан ететінін хабарлайды, оған кетуге рұқсат беріледі. Ол үйге оралғаннан кейін Альбертина оянып, көрген түсін баяндайды: Даниялық офицермен жыныстық қиялдан махаббат жасап жатып, Фридолинді көз алдында азаптап, айқышқа шегелеткенін жанашырлықсыз бақылады. Фридолин ашулы, өйткені бұл оның әйелі оған сатқындық жасағысы келетінін дәлелдейді деп санайды. Ол өзінің жыныстық құмарлықтарын қанағаттандыруды шешті. Келесі күні Фридолин Начтигаллдың екі құпия кісімен ұрланғандығын біледі. Кейін ол костюм дүкеніне барып, костюмін қайтарып береді. Ол өткен түні оргия болған жерге қайта оралады; ол кірер алдында оған есім-жөнімен жазылған ескерту қағазы беріледі. Кейіннен ол Марианнаға барады, бірақ ол енді оған қызығушылық танытпайды. Фридолин Mizzi, жезөкше іздеді, бірақ таба алмады. Ол жас әйелдің уланғанын оқиды. Ол өзін өзі үшін құрбан еткен әйел екенін сезініп, моргтағы әйелдің мәйітін қарайды, бірақ оны тани алмайды. Фридолин сол түні үйге оралғанда, Альбертина ұйықтап жатыр, ал оның бет-әлпеті алдыңғы түні төсектегі жаздыққа қойылған. Фридолин оянғаннан кейін барлық іс-әрекеттерін мойындайды. Ал Альбертина оны тыныш тыңдап, жұбатып қояды. Фридолин бұл қайталанбайтынын айтады, бірақ Альбертина болашаққа тым көп қарамауын және маңыздысы олар оқиғалардан аман қалғанын айтады. Әңгіме олардың жаңа күнді қыздарымен қарсы алуымен аяқталады.

Dream Story is set in early 20th century Vienna. The protagonist of the story is Fridolin, a successful 35 year old doctor who lives with his wife Albertina (also translated as Albertine), and their young daughter. One night, Albertina confesses that the previous summer while they were on vacation in Denmark, she had a sexual fantasy about a young Danish military officer. Fridolin then admits that during that same vacation he had been attracted to a young girl on the beach. Later that night, Fridolin is called to the deathbed of an important patient. Finding the man dead, he is shocked when the man's daughter Marianne professes her love to him. Restless, Fridolin leaves and begins to walk the streets. Although tempted, he refuses the offer of a young prostitute named Mizzi. He encounters his old friend Nachtigall, who tells Fridolin that he will be playing piano at a secret high society orgy that night. Intrigued, Fridolin procures a mask and costume and follows Nachtigall to the party at a private residence. Fridolin is shocked to find several men in masks and costumes and naked women with only masks engaged in various sexual activities. When a young woman warns him to leave, Fridolin ignores her plea and is soon exposed as an interloper. The woman then announces to the gathering that she will sacrifice herself for Fridolin, and he is allowed to leave. Upon his return home, Albertina awakens and describes a dream she has had: While making love to the Danish officer from her sexual fantasies, she had watched without sympathy as Fridolin was tortured and crucified before her eyes. Fridolin is outraged because he believes that this proves his wife wants to betray him. He resolves to pursue his own sexual temptations. The next day, Fridolin learns that Nachtigall has been taken away by two mysterious men. He then goes to the costume shop to return his costume and discovers that the shop owner is prostituting his teenage daughter to various men. He finds his way back to where the orgy had taken place the previous night; before he can enter, he is handed a note addressed to him by name that warns him not to pursue the matter. Later, he visits Marianne, but she no longer expresses any interest in him. Fridolin searches for Mizzi, the prostitute, but is unable to find her. He reads that a young woman has been poisoned. Suspecting that she is the woman who sacrificed herself for him, he views the woman's corpse in the morgue but cannot identify her. Fridolin returns home that night to find Albertina asleep, with his mask from the previous night set on the pillow on his side of the bed. When she wakes up, Fridolin confesses all of his activities. After listening quietly, Albertina comforts him. Fridolin says that it never will happen again, but Albertina tells him not to look too far into the future, and that the important thing is that they survived through their adventures. The story ends with them greeting the new day with their daughter.

Бейімделулер

Traumnovelle – 1969 жылы режиссер Вольфганг Глюк түсірген австриялық телефильм. Il cavaliere, la morte e il diavolo – 1983 жылы итальяндық киноадаптация. 1989 жылы Dream Story повесінен «Кошмар Венецияда» деген төмен бюджетті итальяндық фильм түсірілді. Оны көбінесе төмен бюджетті эротикалық триллерлермен танымал Марио Бьянки режиссерлік еткен. Стенли Кубриктің 1999 жылы түсірген, Том Круз, Николь Кидман және Сидней Поллак қатысқан «Eyes Wide Shut» фильмі ең белгілі адаптация болып табылады. Бұл фильм заманауи және американдық стильде бейімделген, оқиға 1900 жылғы Марди Гра мерекесіндегі Вена қаласының орнына 1999 жылғы Рождество маусымында Нью-Йорк қаласында өтеді. 2012 жылы Жакоб Хинрикс «Траумновеллдің» графикалық романына адаптация жасады. Пол Рис кітапты драматикалық оқып, BBC Radio 7 арнасында және 2021 жылы BBC Radio 4 Extra арнасында «Dream Story» ретінде көрсетті.

Ағылшын тіліндегі аудармалары

2004, АҚШ, Green Integer, 1 шілде 2004 ж. басылған, жұмсақ мұқаба (ағылш. аударма)
2004, Ұлыбритания, Penguin Books, 6 тамыз 2004 ж. басылған, жұмсақ мұқаба (Дж. М. К. Дэвис аударған ағылш. аударма)