Кіріспе

Музей

Мюттер мұражайы – Филадельфия қаласының орталық аймағында орналасқан медицина тарихы және ғылымы мұражайы. Онда анатомиялық және патологиялық үлгілер, балауыз модельдері және көне медициналық құралдар бар. Мұражай Филадельфия дәрігерлер колледжінің құрамына кіреді. 1858 жылдың 11 желтоқсанында доктор Томас Дент Мюттердің сыйлығымен құрылған мұражайдың бастапқы мақсаты – медицина мамандарын, медицина студенттерін және колледж мүшелерінің шақырылған қонақтарын біліммен қамту болды. 1970 жылдардың ортасына дейін мүше еместерге ашық болмады. Филадельфия дәрігерлер колледжінің өзі білім беру ұйымы емес, керісінше, ғылым мен медицинаны дамытуға арналған ғылыми органға жататын мүшелік ұйым. Мұражайда 37 000-нан астам экспонат бар, олардың шамамен 10%-ы 2023 жылға қарай көрмеге қойылған. Бұл Филадельфия дәрігерлер колледжінде орналасқан Тарихи медициналық кітапханадағы үлкен әдеби жинақты қамтымайды. Жиын-жинақтар, артефакттар мен үлгілер бүкіл әлемнен жиналған, ал куратор Элла Уэйдтің (1939-1957 жылдар аралығындағы қызметі) айтуынша, «Мюттер мұражайы комитеті, хаттамаларда көрсетілгендей, доктор Мюттердің ақшасын жағажайдағы теңізшілер сияқты ысыраппен жұмсады». Hyrtl бас сүйектері жинағы – австриялық анатомист Йозеф Hyrtl-ге тиесілі 139 бас сүйектен тұрады. Бұл жинақтың бастапқы мақсаты – еуропалықтардың бас сүйектері анатомиясының әртүрлілігін көрсету арқылы френологияның нәсілдік ғылымын жоққа шығару болды. 1856 жылы босану кезіндегі медициналық қателік салдарынан қайтыс болған ахондроплазиямен ауырған Мэри Эшберридің қаңқасы. Сифилис инфекциясының кең таралған белгілері бар 10 бас сүйек және 5 череп, олардың көпшілігі доктор Мюттердің алғашқы сыйлықтарынан алынған. 1849 жылғы холера эпидемиясы кезінде Филадельфия дәрігерлер колледжінің патологиялық кабинетінің кураторы доктор Джон Нилл жинаған ішек үлгілері. 19 және 20 ғасырдың басында татуировкаланған тері.

Сым үлгілері

Көрмедегі нақты адам үлгілерін толықтыратын, адам денесіндегі патологияның әртүрлі мысалдарымен көрсетілген көптеген балауыз модельдері бар. Бұл модельдердің көпшілігі Париждің Tramond және Лондонның Joseph Towne компанияларымен жасалған, олар мәйіттерді алу және сақтау қиын болған кезде білім беру мақсатында қолданылған. Кейбір муляждар құрылысының бір бөлігі ретінде қаңқа қалдықтарын пайдаланғандығы белгілі. Мюттер мұражайындағы ең әйгілі балауыз модельдерінің бірі – "адам мүйізі (тері мүйізі)" бар мадам Диманштің соңғы сақталған моделі. XIX ғасырдың басында париждік жесір мадам Диманштан алты жыл бойы өскеннен кейін сәтті алып тасталды. Бұл модель доктор Томас Дент Мюттердің (1811-1859) бастапқы жинағынан алынған.

Доктор Бенджамин Раш дәрілік өсімдіктер бақшасы

Д. Раш 1787 жылы Филадельфия дәрігерлер колледжін құруға көмектесті, қазір онда Мюттер мұражайы орналасқан. Д. Раш колледж мүшелеріне дәрілік қораптарын толықтыруға мүмкіндік беретін дәрілік бақтың күтілуін қадағалады. Бақ 1937 жылы құрылды. Онда 50-60-қа жуық дәрілік шөптер мен өсімдіктер өседі, олардың ішінде жеміс-жидектер, арпабас және көкбалдақ бар.

Арнайы көрмелер

Мұражайда әртүрлі уақытша көрмелер де ұйымдастырылады.

Доктор Джозеф Макфарленд

Доктор Джозеф Макфарланд 1937 жылдан 1945 жылға дейін Мюттер мұражайының кураторы болды. Ол мұражай коллекцияларының күмәнді тарихын зерттейтін бірнеше мақала жариялады, соның ішінде "Сабынды әйел" және "Америкалық алып адам". Макфарланд шалғай тарихи және мұрағаттық зерттеулер арқылы Лейдидің "Мюттер мұражайындағы "Тасқа айналған әйел" және "Вистар институтындағы "Тасқа айналған адам"" туралы әңгімелерінің мүлдем негізсіз екенін дәлелдеді. Макфарланд Филадельфия дәрігерлер колледжінің жылнамасын "Америкалық алып адам" мұражай залына алғаш келгеннен шамамен 70 жыл өткен соң оқып, бұрынғы иесі туралы ештеңе белгілі емес екенін анықтады.

Элла Н. Уэйд

Элла Уэйд (1892–1980), Филадельфия дәрігерлер колледжінде клерк қызметімен еңбек жолын бастады. Ол алғашқы әйел куратор және медицина докторы (MD) дәрежесі жоқ алғашқы куратор атанды.

Гретшен Ворден

Гретхен Уорден 1975 жылы музей қызметкерлеріне куратордың көмекшісі ретінде қосылды, 1982 жылы музейдің кураторы, ал 1988 жылы директоры болды. Уорден Дэвид Леттерменнің кешкі шоуына жиі қонақ болатын, «оны адам шашынан жасалған шаштармен және қатыгез викториялық хирургиялық құралдармен қорқытып, кейін әзілді күлкісімен қарусыздандыратын» еді. Сондай-ақ ол көптеген PBS, BBC және кабельдік теледидардағы деректі фильмдерде (Эррол Моррис шоуының «Бірінші тұлға» эпизоды да бар) және NPR-дің «Терри Гросспен таза ауа» бағдарламасында музей атынан қатысты. Ол сонымен қатар Мюттер музейінің көптеген жобаларын құруға белсенді түрде қатысты, оның ішінде танымал Мюттер музейінің күнтізбелері мен «Мюттер музейі: Филадельфия дәрігерлер колледжі» кітабы да бар. Уорденнің қызмет ету кезеңінде музейге келушілердің саны жыл сайын бірнеше жүзден, ол қайтыс болған кезде жылына 60 000-нан астам туристке дейін өсті. Оның өлімінен кейін Мюттер музейі оның есімімен галерея ашты. Галереяның 2005 жылғы 30 қыркүйектегі ашылуы туралы жазылған мақалада New York Times газеті «Гретхен Уорден бөлмесін» былай сипаттады:

Бұл жерде сақталған адамның бүйректері мен бауырлары бар, сондай-ақ үшіншілік сифилис салдарынан тозған адам бас сүйегі, ол ұрып-соғылған тасқа ұқсайды. Лакталған ағаштай жылтыраған, тамырлары жапырақтар сияқты көрінетін кептірілген қолдар бар; футбол добынан үлкенге жеткен кеңейген жұмыртқалық; рахиттен қиылысқан тікен мен аяқ сүйектері, оларды көруге тіпті қиын; 1 метрлік бойы бар ергежейгіш пен 2,5 метрлік алыптың қаңқасы. Әрі «Джим мен Джо» – формальдегид ваннасында ұйықтап жатқан екі басты сәбинің жасыл түсті денесі.

Подкаст

2020 жылдың қыркүйегінде Мюттер мұражайы «Менің сүйікті ауруым» деген медицина тарихы подкастын іске қосты.

Басқа да байланысты жобалар

Blast Books компаниясы Мюттер мұражайымен байланысты екі үлкен фотосуреттер жинағын жариялады. Бірінші кітап, 2002 жылғы «The Mütter Museum: Of the College of Physicians of Philadelphia», заманауи бейнелеу өнері фотографтары түсірген музей экспонаттарының суреттерін қамтиды. Уильям Вегман, Джоэл Питер Виткин және Шелби Ли Адамстың туындылары кітапта кездеседі. Екінші кітап 2007 жылғы «Мюттер мұражайының тарихи медициналық фотосуреттері» болды. Мюттер мұражайының негізін қалаушы Томас Дент Мюттердің өміріне арналған «Мюттер» сценарийі 2003 жылы Филадельфия кинофестивалінде «Филадельфияда түсірілген» сценарийі үшін сыйлықты және 2004 жылы Хэмптон халықаралық кинофестивалінде Слоан қорының стипендиясын жеңіп алды. Филадельфиялық ақын және жергілікті тұрғын Кристин О’Киф Аптович жазған сценарий әлі де өндірілмеген, бірақ ұзақметражды сценарий негізіндегі қысқа фильм Филадельфия кинофестивалі жүлдесінің бір бөлігі ретінде жасалды. 2010 жылы Аптович Пенсильвания университетінің 2010–2011 жылдарғы ArtsEdge Writer in Residence атағын алды және ол бұл резиденцияны Томас Дент Мюттердің өмірбаянын жазу үшін пайдаланатынын мәлімдеді. Музей Аптовичке резиденция кезеңінде музейіне, кітапханасына және мұрағаттарына толық қолжетімділік берді, осылайша ол кітап үшін зерттеу жұмыстарын жүргізе алады. Мюттер мұражайының Фрэнсис К. Вуд медицина тарихы институты Аптовичке осы жобадағы жұмысын қаржыландыру және қолдау үшін Вуд институтының саяхат грантын берді. 2014 жылдың 4 қыркүйегінде «Доктор Мюттердің кереметтері: Қазіргі медицинаның күллі таңындағы интрига мен инновацияның шын оқиғасы» атты кітап жарық көрді және сыншылардың жоғары бағасын алды, Publishers Weekly, Library Journal, School Library Journal және Kirkus Reviews журналдарындағы жұлдызды рецензиялармен қатар, The Wall Street Journal, The Onion's AV Club және NPR-дегі ұзақ, жағымды пікірлер де болды. Кітап денсаулық туралы кітаптар тізіміндегі The New York Times бестселлер тізімінде 7-орында дебют жасады. 2016 жылы Гарвард университетінің баспасында «Сүйек бөлмелері: Музейлердегі ғылыми расизмнен адамзаттың ежелгі тарихына дейін» кітабы жарық көрді. Авторы, Сэмюэл Дж. Редман, 2010 және 2015 жылдары Фрэнсис К. Вуд медицина тарихы институты бағдарламасы арқылы екі резиденцияны аяқтады. Кітаптың бір бөлімі Мюттер мұражайындағы жинақтар тарихын зерттейді.