Кіріспе

Дромихатес (Δρομιχαίτης) шамамен б.з.д. 300 жылы Дунайдың төменгі ағысындағы (қазіргі Румыния және Болгария) гетерлердің патшасы болған.

Өмірбаян

Геттер б.з.б. V ғасырында Одрисия патшалығы құрамына біріктірілді. Геттер мен Одристер арасындағы қарым-қатынастың қалай дамығаны белгісіз. 352 және 340 жылдар аралығында Македонияның Филипп II жүргізген Балқан жорықтары Одрисия билігін күйретіп, геттер осы жағдайды өз пайдасына қолданды. IV ғасырдың екінші жартысына қарай геттер Төменгі Дунайдың екі жағалауында да қоныстанды және бұл аймақ бұрынғыдан гөрі гүлденді. Македонияның зор әскери күшпен жүзеге асырған жаңа жаулаулары көршілес территорияларда алаңдаушылық тудырып, гет тайпаларының саяси бірігуіне серпін берді.

Билік

Дромихетестің билігі, оның сарайы және патшалығы туралы көп мәлімет белгілі емес. Осы туралы ең толық мәліметтерді Диодор Сицилий тарихынан алынған екі фрагмент береді. Бірақ бұл дереккөзді сақтықпен қарастыру керек, себебі көркем әдеби мотивтердің араласуы оның тарихи куәлік ретіндегі маңызын азайтады.

Гелистер

Диодордың сөзіне сәйкес, Дромихеттің негізгі орны Хелис деп аталған. Дәстүр бойынша, Хелис және Дромихеттің патшалығы Дунай өзенінен соң, Румыния жазығында орналасқан. Осылайша, Хелис Иаломица өзеніндегі Пискул Кресани, Аргеш өзеніндегі Попешти, Дунайдың сол жағасындағы Зимницеяда орналасқандығы айтылған, немесе Александрия Рошиори де Веде кешеніндегі бірнеше топырақ қоршаулы бекіністердің бірімен теңестірілген. Сондай-ақ, Хелис Молдавия үстіртінде б.з.д. 6-3 ғасырлар аралығында салынған бекітілген елді мекендер шоғырында орналасқан деген болжам бар, мұнда Кукутени Бэйчени және Стенчештиде екі патшалық қазына да табылған. Болгарияның батыс Людогорье аймағындағы Свештаридегі (1982 жылы ашылған) геттік мазар да Хелис орнының жанында болған деп есептеледі. Мавзолей маңынан көптеген геттік дөңгелек қабірлермен бірге ежелгі үлкен қаланың қиратындары табылды. Елді мекен табиғи бекіністе, яғни Крапинец өзенінің шатқаларымен жарты арал тәрізді қоршалған үстіртте орналасқан. Сыртқы тас қабырғасы 4 метрге дейін жуық қалыңдықпен жарты аралдың жиегін бойлай өтеді және шамамен 10 гектар аумақты қорғайды. Ішкі қабырға, ұқсас құрылыспен, шамамен 5 гектарлық төртбұрышты аумақты қамтиды. Қоршалған аумақ салыстырмалы түрде тығыз салынған, ал үйлер көлік желісі арқылы байланысқан. Амфора мөрлері мен монеталар сияқты мерзімдік табылған заттар бұл елді мекеннің б.з.д. 335 және 250 жылдар аралығында болғанын көрсетеді. Елді мекен экономикалық өркендеуге ие болды және Эгей және Қара теңіз аймағындағы грек колонияларымен белсенді сауда қатынастарын жүзеге асырды. Импортталған тауарлар көптеп табылған: аттикалық қара жылтыр керамика, Тасос, Синопе және Гераклея Понтикадан әкелінген амфоралар, сондай-ақ батыс Понт колониялық шығу тегінің ықтимал керамикалық бұйымдары. Бұл орталық металл өңдеу, сүйек және керамика шеберханалары бар маңызды өндіріс орталығы болды.

Лисимахпен соғыс

313 жылы Диадохилердің үшінші соғысы кезінде Батыс Қара теңіз жағалауындағы грек колониялары Ұлы Александрдың бұрынғы генералы Лисимахқа қарсы көтеріліп, оның орнатқан әскери гарнизондарын қуды. Лисимах Одесс пен Истрияны тікелей қоршап, капитуляцияға мәжбүр етті. 311 жылы бейбіт келісімге қол қойылды, бірақ Каллатис қамалы 310 немесе 309 жылға дейін жалғасты. Лисимахтың Хемустан солтүстікке қарайғы басқа әрекеттері туралы 290-шы жылдардағы Дромихетпен болған шайқасқа дейін мәлімет жоқ. Конфликттің куәліктері толық емес және қайшылықты, бірақ көптеген ежелгі авторлар растаған. Бұл, әдетте, Лисимахтың аумақты кеңейтуіне және грек колонияларын бақылауға байланысты болды. Диодор тарихынан алынған екі үзінді екі жеке жорыққа нұсқау береді. Бірінші жорықта геттер Лисимахтың ұлы Агатоклді тұтқынға алды, бірақ кейін Лисимахтан жоғалған жерлерін қайтарып алу үмітімен босатты. Екінші жорықта Лисимах өзі тұтқынға алынып, содан кейін ұқсас жағдайларда босатылды. Алайда, Паузания осы екі эпизодты айта келіп, олардың бір оқиғаның параллель нұсқалары екенін көрсетеді. Ғалымдар Лисимахтың геттерге тұтқынға түскен жорығын б.з.б. 294 және 291 жылдар аралығында деп санайды. Лисимах маңызды күштермен шабуыл жасады және оның шабуылы апатқа ұшырағанға дейін бастапқыда сәтті болды. Полиэннің айтуынша, Дромихеттың генералы Сеут дезертир болып көрсетіп, Лисимахты алдап, қиын жерге жетеледі. Дромихеттың шабуылымен Лисимахтың әскері жеңіліске ұшырады және патша бағынуға мәжбүр болды. Диодор Лисимахтың тұтқындалуы мен босатылуы туралы жалғыз куәлік береді. Дромихет өзінің отандастарының жиналысын жау патшаны жазалаудан гөрі босату оларға үлкен саяси пайда әкелетініне көндіруге жетті. Дромихет сонымен қатар өзінің халқының варварлық әдеттерін және кедейлігін көрсету үшін әртүрлі жиһаз, ыдыс-аяқ және тағамдарды қолданып, той ұйымдастырды. Содан кейін ол Лисимахтан: Дромихет Лисимахқа гүл шоғын тағып, адалдық пен достыққа уәде алғаннан кейін және Лисимах басып алған гет жерлерін қайтаруға келісім алғаннан кейін оны босатты. Сақтық шарасы ретінде геттер Гераклеялық Дионисийдің ұлы Клеарх сияқты жоғары текті кепілдерді ұстады. Лисимах өзінің қызын Дромихетке әйелдікке беруге мәжбүр болды.

Өлім және жерлеу

Свештари маңындағы Гинина обасындағы ұлы қабір, ерекше сәулеті мен сәндік безендіруімен фракиялық қабірлердің ең танымалдарының бірі болып есептеледі. Ол шамамен б.з.б. 3 ғасырдың басына жатсады. Батырлыққа немесе билікке бекіту рәсімі ретінде түсіндірілетін суреттелген сахна, оның патшалық мәнін көрсетеді. Мұнда жерленген ер адам мен әйел Дромихетес және оның жұбайы болуы мүмкін деп саналады. Қабірдің мүсіндік және суреттік безендірілуінің аяқталмағандығы, асығыс және мерзімінен бұрын жерленгенін көрсетеді. Әйел, әлде бір патшалық күйеуімен бірге қабірге еріп кету үшін өлтірілген болуы мүмкін. Рим тарихшысы Юстин 279 жылы Антигон Гонатасқа шабуыл жасамас бұрын кельттердің үлкен әскері Трибалли және Геттерді жеңгенін айтады. Осы мәліметтерге сүйене отырып, Питер Делев Дромихетес осы кельттермен болған шайқаста қаза тапқан болуы мүмкін деген болжам жасады.

Классикалық әлем

Лысимахтың тұтқындалуы классикалық грек әдебиетінде мақтанды жазалау және "жабайылардың" қасиеттері туралы нұсқаулық әңгіме ретінде көрінді. Диодордың Дромихеттың патша тұтқыны үшін ұйымдастырған тойы туралы баяны, әлдебір әдеби тәсіл болуы мүмкін, македониялықтардың зәулімдігін фракиялықтардың қарапайымдығымен салыстырады.

Қазіргі әлем

Дромихатес – дактардың патшасы және 1977 жылы Думитру Раду Попеску жазған "Тау" ("Muntele") пьесасының басты кейіпкері, сонымен қатар саяси айтыс. Егерші мен халқының арасындағы үндестік Чаушескудің жеке басына табыну культына жатқызылады. Антарктидадағы Оңтүстік Шетланд аралдарындағы Ливингстон аралындағы Хелис Нунатагы гетилік Хелис есімімен аталады.