Рим провинциясы Паннония тарихы

Кіріспе

Рим империясының провинциясы (8/9 433 ж.) Рим провинциясы

Паннония (/p//ə/'/n//oʊ//n//i//ə/, ) – Рим империясының провинциясы, солтүстік және шығысында Дунай өзенімен, батысында Норик және Үстіңгі Италиямен, оңтүстігінде Далмация және Үстіңгі Моэзиямен шектесетін. Паннония қазіргі Батыс Венгрия, Батыс Словакия, Шығыс Австрия, Солтүстік Хорватия, Солтүстік-Батыс Сербия, Солтүстік Словения және Солтүстік Босния мен Герцеговина аумақтарында орналасқан.

Өмірбаян

Ерте темір дәуірінде Трансдунайды паннондар немесе паннониялықтар мекен еткен. Кельттер темір дәуірінің соңында шапқындап кірді, ал галло-рим тарихшысы Помпей Трог бұл кельттер жергілікті тайпалардан күшті қарсылыққа тап болды және Трансдунайдың оңтүстік бөлігін толығымен басып ала алмады деп жазады. Кейбір тайпалар Дельфиге дейін жетті, ал скордискилер Сирмияда қоныстанды (б.з.д. 279 ж.). Трансдунайға келттердің келуі Балтық теңізі аймағынан янтарь жолы арқылы иллирийлерге янтарь ағынын тоқтатты. Олар көптеген ауылдарды құрды, ал экономикалық жағынан маңыздылары оппидаларға айналды. Тәуелсіз тайпалар өздерінің көшбасшыларының бейнесін сомдаған монеталарын шығарды, олар алғашқыда македондық, кейін римдік валюта үлгісінде жасалған. Скордискилердің кері шегіп, қоныстанғаннан кейін, олар мен дардандар (Дарданияда) бір-біріне қарсы тұратын күшті күштерге айналды. Дардандар Македонияға үздіксіз шабуыл жасап, Риммен тығыз байланыс орнатты. Дардандардың жауы болған Филипп V скордискилермен одақтасып, б.з.д. 179 ж. Бастарналарды (Дунай дельтасында) Италияға шабуыл жасауға және жолында бағындыруға көндірді. Филипптің б.з.д. 197 ж. римдіктерден жеңілуіне және бастарналардың сәтсіздігіне қарамастан, дардандардың билігі македондықтар мен скордискилердің қысымымен күйреп кетті. Соңында Персей оларды талқандады, бұл Балқанда скордискилердің жүз жылдық гегемониясына жол ашты. Осы кезеңде тайпа Македонияның жаңа провинциясына шабуылдап, Страбонның айтуынша, Паеония, Иллирия және Фракияға дейін жетті. Аквилеяның б.з.д. 181 ж. негізі қаланғандығы Паннонияны римдіктердің басып алуына жасалған алғашқы қадам болды. Қала янтарь жолының бастапқы бекеті және сол бағыттағы шабуылдардың бастапқы нүктесі болды. Скордискилер, далматтармен одақтасып, б.з.д. 156 ж. және 119 ж. римдіктермен қарулы қақтығыста болды. Екі соғыста да римдіктер маңызды орналасқан Сискияны (қазіргі Сисак, Хорватия) басып ала алмады. Осы сәтсіздіктерден кейін Рим темір мен күміс кен орындарына ие болған Норикумға бет бұрды. Б.з.д. 2 ғасырдың соңында келттік көші-қон толқынының бір бөлігі ретінде бои тайпасы Солтүстік Италиядан шығып, Дунайда маңызды күш ретінде орнықты. Посидонийдің кимврлердің көші-қоны туралы жазбасына сәйкес (Страбон сақтаған), олар алдымен бои тайпасынан, содан кейін скордискилерден, содан кейін таврискилерден жеңіліс тапты, олар оларды гельветтерге қарай ығыстырды. Бұл аймақтағы күштердің тепе-теңдігін көрсетеді. Б.з.д. 1 ғасырдың басында дактар жаңа үстем күш ретінде пайда болды. Олар Дунай мен Тиза өзендері арасындағы аймақты толығымен бақылай алмаса да, одан тысқары аймақтарда айтарлықтай ықпалға ие болды. Б.з.д. 88 ж. Сципион Азиатикус (б.з.д. 83 ж. консул) скордискилерді соншалықты жеңіске жеткізді, олар Сирмияның шығыс бөлігіне шегінді. Осы мүмкіндікті пайдаланып, дак патшасы Буребиста оларды б.з.д. 65-50 ж. аралығында жеңіп алды, содан кейін бои және таврискилерді де жеңді. Осы күштердің әлсіреуіне байланысты бірнеше жергілікті тайпалар өз тәуелсіздіктерін және ықпалын қайта алды. Митридат VI Евпатордың Италияға солтүстіктен шабуыл жасау жоспары (б.з.д. 64 ж.) аясында, оның өтуі керек болған аумақ паннондарға тиесілі болды. Буребистаның қайтысынан кейін (б.з.д. 44 ж.) Дакия патшалығы да күйреп, Римге ешқандай ыңғайлы жағдай тудырмады.

In the Early Iron Age, Transdanubia was inhabited by the Pannonians or Pannonii, a collection of Illyrian tribes. The Celts invaded in the Late Iron Age and Gallo Roman historian Pompeius Trogus writes that the Celts met with heavy resistance from the locals and were not able to overrun the southern part of Transdanubia. Some tribes advanced as far as Delphi, with the Scordisci settling in Syrmia (279 BC) upon being forced to withdraw. The arrival of the Celts in Transdanubia disrupted the flow of amber from the Baltic Sea region, through the Amber Road, to the Illyrians. They founded many villages. Those that held prominent economic significance developed into oppida. Independent tribes minted their own coins with the faces of their leaders. These were at first modelled on Macedonian and, later, Roman currency. Upon the Scordisci's withdrawal and settlement, they and the Dardani (in Dardania) both became strong powers opposing each other. The Dardani consistently raided Macedon and developed close ties to Rome. Philip V, who was a vehement enemy of the Dardani, allied with the Scordisci and in 179 BC persuaded the Bastarnae (at the Danube Delta) to break into Italy and subdue them on the way. Despite Philip's defeat at the hands of the Romans in 197 BC and the failure of the Bastarnae, in this time the Dardani's power crumbled under the pressure from the Macedonians and Scordisci. Finally, Perseus annihilated them, giving way to hundred years of Scordisci hegemony in the Balkans. During this time, the tribe started raiding the new province of Macedonia, and —Strabo says— expanded as far as Paeonia, Illyria and Thrace. Aquileia's foundation in 181 BC was the first step towards the Roman takeover of Pannonia. The town functioned as the starting station of the Amber Road and the starting point of attacks in that direction. The Scordisci, in alliance with the Dalmatae were in armed conflict with the Romans as early as 156 BC and 119 BC. In both wars, the Romans failed to take Siscia (now Sisak, Croatia), which laid in a key position. After these setbacks, Rome instead turned towards Noricum which had both iron and silver mines. As part of a new Celtic migration wave at the end of the 2nd century BC, the Boii left Northern Italy and established themselves as an important power at the Danube. According to the Posidonius's record of the Cimbri migration (preserved by Strabo), they were first repulsed by the Boii, then by the Scordisci, and then by the Taurisci towards the Helvetii. This describes the balance of power in the region. In the early 1st century BC, the Dacians emerged as a new dominant power. While their hold on the area between the Danube and the Tisza river was loose, they had considerable influence in the territories beyond. In 88 BC, Scipio Asiaticus (consul 83 BC) defeated the Scordisci so badly that they retreated to the eastern part of Syrmia. Taking advantage of this situation, the Dacian king Burebista vanquished them sometime between 65 and 50 BC, and subsequently the Boii and the Taurisci too. Thanks to the ebb of these entities, several local tribes regained their independence and influence. In context of Mithridates VI Eupator's unfulfilled plan to invade Italy from the north (64 BC), the territory he was to cross is noted to have belonged to the Pannonians. Immediately after Burebista's death (c. 44 BC), Dacia's kingdom dissolved too, leaving no entity in the region that Rome would make allowances for.

Римдік жаулап алу

Паннондықтар Римге қарсы күресте Далматияны қолдағандықтан қақтығысқа түсті, бірақ олар ұзақ мерзімді және жақсы танымал жаулар емес еді. Драва өзенінің солтүстігіндегі тайпалар осы және одан кейінгі шайқастарға қатыспады. 35 жылы Октавиан Япидтер мен паннондарға қарсы жорық жүргізді, онда ол Сискияны бір айлық қоршаудан кейін басып алып, Сава өзені аңғарының үлкен бөлігін иеленді. Бұл Цезарьдің Дакияға шабуыл жасау үшін база құру жоспарымен үйлеседі, бірақ оның қазасынан кейін орындалмады. Дегенмен, Октавиан Екінші Триумвираттың үлкен аумақты бақылауына ие болу үшін "дакиялық қауіп-қатер" деген сылтауды пайдаланды. 15 жылы болашақ император Тиберий Скордискілерді жеңіп, оларды одақтас болуға мәжбүр етті. Бұл өткен жылы паннондықтар мен Скордискілердің шабуылдарына жауап ретінде жасалды. Келесі оқиғалар Рим империясының Дунайға жетіп, оны бақылауға алу үшін жасаған күш-жігерінің бөлігі болды және кейде Bellum Pannonicum деп аталады. 14 жылы паннондықтар көтеріліс жасады. 13 жылы тағы бір бүлік болғаннан кейін Випсаний Агриппа аймаққа жіберілді. Ол келесі жылы қайтыс болғаннан кейін, Тиберий жорықты өз қолына алды және 11 жылы жеңісін тойлады. Сава мен Адриатика теңізі арасында Иллирия провинциясы құрылды. 10 жылы Тиберий паннондықтар мен далматиялықтардың жаңа көтерілісін басу үшін қайта оралды. 9 жылы жеңіске жеткеннен кейін ол Брюки мен Амантинидің жастарын Италияда құл ретінде сатты және той жасады. Оның 12-9 жылдар аралығындағы операциялары Драваның солтүстігіндегі аумақтарға тұрақты экспедицияларды қамтыды және бүкіл Трансдунайды Римнің бақылауына өткізгені мүмкін, бірақ бұл туралы тікелей дәлел жоқ. 10 жылы б.з.д. Римдіктер Дунай арқылы шабуылдар жасап, оны империяның шекарасы ретінде бекітіп, жаңа жерді қорғады. Люций Домиций Аенобарбтың (б.з.д. 16 жылы консул) 1 жылы жасаған операциясы Эльбаға дейін жетті. 10 жылы Корнелий Лентул Аугур Флорусқа сәйкес, дактар мен сарматтардың "Дунайға кіруіне тыйым салды". Жергілікті деңгейде Марк Виницийдің Дунай өзенінің иілісінің шығысындағы тайпаларға қарсы шабуылы маңызды болды, бұл Солтүстік Трансдунай аймағын саяси тұрғыдан "монополиялау" ниетін көрсетті. Ғасырдың соңғы онжылдығында Маркоманндықтар өз патшасы Марободус басшылығымен Паннонияның солтүстігіне қоныстанды. Август оларға қарсы екі жақты шабуыл жоспарлады, бір әскер Рейн өзенінен олардың аумағына жақындап, екіншісі Тиберий басшылығымен Карнунтумда Дунайды кешіп өтуі керек еді. Тиберий оның нәтижесін көрер алдында 6 жылы жаңа көтеріліске қарсы күресуге мәжбүр болды. Bellum Batonianum үш жылға созылды. Брюкилер (Брюциан Бато басшылығымен) және Десициаттар (Десициат Бато мен Пиннс басшылығымен) жетекші рөл атқарды, ал Драваның солтүстігіндегі тайпалар тағы да қатыспады. Көтерілісшілер Италия мен Македонияға басып кіруге тырысты, бірақ сәтсіздікке ұшырағандықтан Сирмиумды (қазіргі Сербиядағы Сремска-Митровица) қоршауға алу үшін бірікті. Онда Цецина Северус көтерілісшілерді жеңіп, олар Фрушка-Гора тауларына қашты. Келесі жылы олар Сискияға Тиберийге қосылу жолында оны тоқтатуға тырысқанда, ол оларды талқандады. Тиберий жерді өртеу саясатын бастады, бұл Августқа ұнамады, ол Германия мен Плавтий Сильванды (б.з.д. 2 жылы консул) соғысқа жіберді. 8 жылы капитуляцияға мәжбүр болды, ал Брюк Бато Пиннесті римдіктерге тапсырып, өз тайпасының вассал патшасы болды. Алайда, Даэзициаттар Брюк Батоны тұтқындап, өлтіргеннен кейін, көтеріліс тағы да жанданып, оның халқын қарсылықты жалғастыруға көндірді. Сильван оларды қайта басып алып, Батоны Динар Альпіне қарай қуды, онда ол 9 жылы қаруын тастады.

The Pannonians were driven into conflict due to their support of the Dalmatae in their strife against Rome, but weren't long term and known enemies. The tribes north of the Drava River didn't participate in nor this, nor the subsequent fights. In 35 BC, Octavian led a campaign against the Iapydes and the Pannonians, in which he captured Siscia in a month long siege and occupied a large part of the Sava River valley. This was in accordance with Caesar's plan of creating a base for an invasion of Dacia, not realized due to his assassination. However, Octavian only used the hoax of the "Dacian threat" as a pretense to gain control over a large amount of land in the Second Triumvirate. In 15 BC, the future emperor Tiberius defeated the Scordisci, forcing them to become allies. This was in response to Pannonian and Scordisci incursions the previous year. The following events were part of the Roman Empire's efforts to reach the Danube and are sometimes known thematically as Bellum Pannonicum. In 14 BC, the Pannonians rose up. Vipsanius Agrippa was sent to the region after another rebellion in 13 BC. After his death the following year, the campaign was taken over by Tiberius, who celebrated his triumph in 11 BC. The province of Illyricum was established between the Sava and the Adriatic Sea. In 10 BC, Tiberius returned to quell a new uprising of the Pannonians and Dalmatae. After winning in 9 BC, he sold the youth of the Breuci and Amantini as slaves in Italy and held an ovation. His operations between 12 and 9 BC included constant expeditions into territories north of the Drava and almost certainly brought the whole Transdanubia under Roman control even though there's no direct evidence to that. Pannonia was invaded by the Dacians in 10 BC. The Romans launched campaigns through the Danube in order to secure it as the imperial border and defend the threatened new land. Lucius Domitius Ahenobarbus's (consul 16 BC) operation in 1 AD extended as far as the Elbe. In 10 AD, Cornelius Lentulus Augur was able to debar not just the Dacians, but also the Sarmatians "from access to the Danube", says Florus. Locally more important was the offensive of Marcus Vinicius against the tribes east of the Danube Bend, showing an intent of "monopolizing" the Northern Transdanubian region politically. The last decade of the century saw the Marcomanni under their king Maroboduus—settling north of Pannonia. Augustus planned a two sided attack on them, with one army approaching their territory from the Rhine and another one under Tiberius crossing the Danube at Carnuntum. Before witnessing any result, Tiberius had to rush back in 6 AD and face a new uprising. The unfolding Bellum Batonianum lasted for three years. The Breuci (under Bato the Breucian) and Daesitiates (under Bato the Daesitiate and Pinnes) took the leading role, while the tribes north of the Drava stayed out again. The insurgents attempted to invade Italy and Macedonia, but due to their lack of success they united to besiege Sirmium (now Sremska Mitrovica, Serbia). There, Caecina Severus defeated the insurgents, who retreated into the Fruška gora Mountains. He annihilated them the following year when they tried to intercept him on his way to join Tiberius at Siscia. Tiberius competently initiated a scorched earth policy which was unsatisfactory for Augustus, who sent more generals, including Germanicus and Plautius Silvanus (consul 2 BC) to the war theatre. A capitulation was forced out in 8 AD, and Bato the Breucian delivered Pinnes to the Romans, becoming a vassal king of his tribe. However, the revolt flared up once again as the Daesitiates captured and executed Bato the Breucian, and persuaded his people to continue the resistance. Silvanus reconquered them and ousted Bato the Daesitiate into the Dinaric Alps, where he laid down arms in 9 AD.

Әкімшілікті біріктіру және құру

Іллирик 8 немесе 9 жылы Далмацияға (бастапқыда Иллирик Супериус деп аталды) және Паннонияға (бастапқыда Иллирик Инферий) бөлінді. Суетонийдің мәліметінше, Беллум Батония соғысы арқылы Тиберий Дунай мен Адриатика теңізі арасындағы барлық халықтарды жеңді. Бұдан кейін иллириялықтардың қарсылығы тоқтады, бұл жергілікті тұрғындардың жаңа жағдайға мойынұсқауынан емес, олардың тығырыққа тірелуінен болды. Паннонияның жас жігіттері әскерге шақырылып, басқа провинцияларға жіберілді. Қозғалысқа қатысқан қауымдар кейіннен әскери бақылаудағы цивитаттарға көшіріліп, қайта ұйымдастырылды. Паннонияның әскери жаулап алуы кезең-кезеңмен жүргізілген болуы мүмкін. Римдіктер кейбір тайпаларды Драваның солтүстігіндегі халықтардың жеріне қоныстандыру қажет деп санады, бұл олар үшін экономикалық емес, стратегиялық маңызға ие болды. Август римдіктер бақылаушы рөліндегі одақ құрды, және оның өліміне дейін (14 ж.б.д.) легиондар Оңтүстік Паннониядан жылжуға рұқсат берілмеді. Екінші император Тиберий провинцияда көптеген колониялар құрып, жол желісін дамытты. Алайда, осы жердің егіншілікке жарамсыздығына байланысты, зейнеткерлерді осы жерге қоныстануға көндіру қиын болды, сондықтан ол билікке келген кезде бүліктерді басуға мәжбүр болды. Ол өзінің ұлы Друз Юлий Цезарьды тыныштық орнату және Арминийге қарсы соғыста римдік қолдауға мұқтаж Марободусты тақтан түсіру үшін жіберді. Бұл, әрі қарай, 20 жылы кең аумақты басқарған Ваннийдің билікке келуіне әкелді. Паннонияны жаулап алуды аяқтаған және жергілікті лимес құрылысын бастаған Клавдий болды. Империяға жүйелі интеграция және римдік өмір салтының орнығуы одан әрі дамыды. 50 жылы Ванний императордың қолдауына ие болған Вангио мен Сидодан құлатты. Осы кезде Язигтердің көшпелі сарматтары Дунай-Тиза аралығын басып алды, қауіпті дактарға қарсы буферлік мемлекет ретінде римдіктерге көмектесті. Рим әкімшілігінің бастапқы мақсаты провинцияның сыртындағы варварлық қақтығыстарды тоқтату болды. Нерон тұсында Плавтий Сильван Элиан 100 000 варварды Паннониядан Моэзияға көшірді, ал Тампий Флавиан 50 000-ын Паннонияға қоныстандырған болуы мүмкін. Оның маңызды губернаторлық кезеңінде Барбарикумда ақша айналымы басталды және лимес шебі тұрақтандырылды.

Illyricum was divided into Dalmatia (initially called Illyricum Superius) and Pannonia (initially Illyricum Inferius) in 8 or 9 AD. According to Suetonius, with the Bellum Batonianum, Tiberius finally defeated all peoples between the Danube and the Adriatic Sea. No Illyrian resistance is known after this, not due to the natives' compliance with the new status quo, but due to their extreme exhaustion. The eligible Pannonian youth were conscripted and commanded to other provinces. The communities taking part in the uprising were afterward relocated and organized into civitates under military supervision. The military occupation of Pannonia may have been carried out in gradual steps. The Romans felt it necessary to resettle certain tribes to the territory of the peoples north of the Drava, which, for them, had no economic, but strategic significance. Augustus formed a kind of alliance where the Romans would act as supervisors, and it was not until his death (14 AD) that legions would be moved over from South Pannonia. The second emperor Tiberius founded multiple coloniae in the province and developed its road network. However, due to these land's unsuitability for cultivation, it was a hard task to persuade veterans to comply with settling there, and he had to silence a mutiny right when assuming power. He sent his son Drusus Julius Caesar to create tranquility and depose Maroboduus, who needed Roman support for his war against Arminius. This ultimately caused the rise of Vannius (20 AD), who ruled over an extended realm. It was Claudius who finished Pannonia's occupation and began to construct of the local limes. Systematic integration into the Empire accompanied by the establishment of settled Roman life progressed subsequently. In 50 AD, Vannius was overthrown by Vangio and Sido, who enjoyed the emperor's support. By this date, the nomadic Sarmatian population of the Iazyges had taken possession of the Danube–Tisza Interfluve, helping the Romans by being a buffer state against the dangerous Dacians. At first, the primary goal of the Roman administration was the conclusion of the barbarian conflicts outside the province. In Nero's time as many as 100,000 barbarians were moved from Pannonia to Moesia by Plautius Silvanus Aelianus, and 50,000 may have been settled in Pannonia by Tampius Flavianus. During his important governorship, money began to circulate in the Barbaricum and the line of the limes was stabilized.

Флавийлердің тұсында

Төрт император жылы (69 жыл) Паннонияда бейбітшілікпен өтті. Флавиан Веспасианның жағына шығып, өзінің легиондарын Италияға алып барып, Вителлиге қарсы соғысты. Веспасиан лимес құрылысына көп қаржы жұмсады. Августтың стратегиясын тастап, оның орнына легиондардың провинцияларда тәртіп сақтаумен айналысуына басымдық берген флавий императорлары, оларды үздіксіз шекараға жылжытты. Осылайша олар ішкі саясатқа араласуына жол берілмеді, ал жаулап алынған жерлерде бейбітшілік орнатылды. Драва өзенінің солтүстігіндегі аймақта ақшаның жүйелі айналымы, осы кезде Рим өркениетінің онда берік тамыр жайғанын көрсетеді. Домицианның билігінде варварлармен қымбат соғыстар болды, нәтижесінде әскери күштер Дунай шебіне шоғырланды. 85 жылдың соңында немесе 86 жылдың басында Децебал басқарған дактар Моэзияға шабуыл жасап, оның губернаторын өлтіріп, бір легионды құртты. Домициан қысқа уақыттан кейін Корнелий Фускусты жағдайды реттеу үшін қалдырды. Провинцияны шабуылдаушылардан тазартып болған соң, Фуск сәтсіз жорыққа шығып, қаза тапты (86 жыл). 88 жылы Тетий Юлиан Децебалды жеңіп, екі тарап та бейбіт келісімге келді. Вангио мен Сидо осы кезде қайтыс болған болу керек, ал Маркоманни мен Куади вассалдық міндеттемелерден бас тартты. 89 жылы императордың жазалау экспедициясы (ішінара Дакия арқылы жіберілген) кері қайтарылды. Келтірілген зиянға қарамастан, ол Децебалмен жұмсақ шарттарға келісіп, әскерін басқа бағытқа жөнелтті. Сол жылы ол дактар мен хаттарға қарсы жеңіске жетті, бірақ сенімсіз Дунай германдарына қарсы жеңіс болған жоқ. Римдіктер Лугийлерді қолдағанда, олар Язигтермен одақ жасады. Бұл тағы бір соғысқа әкеп соқты, ол көшпелілердің қолынан легионның тағы бір құрылуынан басқа, көбінесе белгісіз болып қалды. 92 немесе 93 жылы ол соғысты аяқтады, бірақ тек құттықтау рәсімін өткізді, бұл оның Паннониядағы жоспарларының жалғасатынын көрсетті.

Антониндер тұсында

Соғыс туралы Дануб немістерімен Нерва кезінде қайта естіледі.
103-107 жылдары Траян провинцияны Төменгі Паннония және Жоғарғы Паннонияға бөлді. Бұл Империяға радикалды түрде ерекшеленетін герман және сармат тайпаларымен тиімді күресуге мүмкіндік берді. Жоғарғы Паннонияда көбінесе қалаланған аймақтар мен үш легиондық қысқа шекара болса, Төменгі Паннонияда бір муниципалитет және бір легион болды, ол дерлік шекаралық аймақ еді. Оның билігінде гарнизон орналасуы және сауданың басты жолдары тұрақты болды. Рим Дакиясының құрылуы Паннонияға үлкен әсер етті. Траянның Дакия соғыстарында Язигтер римдіктермен одақтасып, Олтенияны сақтап қалуға тырысты, бірақ Децебал оларды сол жерден қуды. 107 жылы болған қысқаша қақтығыс сол кездегі Паннонияның губернаторы Адрианмен шешілді, және көшпелілердің жаңа провинцияға қосылмаған Тиса және Апусени таулары арасындағы аймақты иеленуі туралы келісімге келген болуы мүмкін. Бірақ Траянның өлімінен және Империяның парфян соғысымен айналысуынан пайдаланып, олар Роксоланимен бірігіп, 117 жылы тағы шабуыл жасады, оның құрбаны Дакияның губернаторы Юлий Квадрат Басс болды. Адриан сол жерге барып, Марций Турбоны Дакия мен Төменгі Паннонияның губернаторы етіп тағайындап, варварларды жеңді. Роксолани алдымен бейбітшілікке келтірілді. 119 жылы Римде Язигтердің бейбітшілік елшілері пайда болғанда Турбоның өкілеттігі аяқталды. Екі провинция арасындағы Дунай-Тиса аралығындағы пошта байланысы аяқталды, бұл сарматтармен қарым-қатынасты нашарлатты. Адрианның билігінің соңғы жылдарында квадтармен соғыс қайтадан басталды, оны оның асырап алған ұлы және Паннония провинцияларының бірлескен губернаторы Элий Цезарь 138 жылы қайтыс болғанға дейін сәтті басқарды. Жоғарғы Паннонияны басқаруды Хатерий Непос қолға алды, ол римдік жеңісімен соғысты аяқтады, және ornamenta triumphaliaмен марапатталған соңғы адам болды. Антонин Пийдің тыныш билігі кезінде кейбір монеталар жаңа науқанның аяқталғанын емес, жаңа квад патшасының тағайындалуымен foederatus қарым-қатынасын қалпына келтіруді жариялады. Әскерлерді босату және бөлу болды. Маркус Аврелийдің билігінде көмілген монеталардың қорлары варварлық шабуылдарға байланысты туған қырқыстарға куәлік етеді. Солтүстік және Шығыс Еуропада готтармен байланысты халықтардың кең ауқымды қозғалысы Римнің клиенттерін қауіпті жағдайға түсірді, олар Империяның өздерінің жерлерін қоныстандыруына және тайпаларға қорғауын кеңейтуіне ниеттенді. Рим бұл өтініштерді қанағаттандыруға дайын емес еді. Римдіктер Луций Верустың парфян соғысының басындағы қауіпті жағдайды білмеген болуы мүмкін, себебі олар бір легионды және көптеген vexillationes-ті Паннониядан жіберді. Өңірлік губернаторлардың дипломатиялық күш-жігерінің арқасында жіберілген күштер қайтып келгенге дейін шиеленіс азайтылды. Қауіп толыққанды анықталғанда Маркус жаңа легиондарды жинады. Бірінші шабуыл 166-167 жылдардың қысында Ломбардтар мен Убийлерден Бригетио мен Аррабона арасында болды. Ол екі көмекші бөліммен тез таратылды. Кассий Дион 11 тайпаның маркомандықтар бастаған делегациясы Паннонияның жоғарғы губернаторы Яллиус Бассқа уәде беруін сұрағаны туралы айтады. Бұл бейбітшілікке келудің соңғы әрекеті болуы мүмкін, себебі одан кейін Римге қарсы соғысу үшін варварлық коалиция құрылды. 168 жылы Маркус пен Верус Аквилеяға оралып, өздерінің базасын орнатты. Маркомандықтар мен квадтар шекараны және Альп тауларының өткелдерін бұзып, қаланы қоршап алып, Опитергиумның кішкентай қалашығын өртеп жіберді. Антонин обасының шыңы осы кезде болды, бұл Верустың өліміне әкелді. Келесі жылдардағы ауыр шайқастар Моэзия Жоғарғысы және Дакияның губернаторы Клавдий Фронто мен преториан префекті Макриний Виндекстің өліміне әкелді. Клавдий Помпей мен болашақ император Пертинакс жаудан алынған олжаның бір бөлігін қайтарды және 172 жылдан бастап шабуылға басшылық етті. Ауыр шығынға ұшыраған римдіктер алдымен квадтарды, содан кейін маркомандықтарды (172-173) жеңіске мәжбүр етті, ал әскери басымдық Язигтерге ауысты. Язигтердің қысқы шабуылдары (173-174) басылғанға қарамастан, квадтар өздерінің римдік патшасын құлатып, көшпелілерді қолдауға кірісті. Екі мемлекет келіссөзге кірісуге тырысқанда, Маркус оларды екі бөлек жорықта жеңіп шықты. Соғыстың екінші кезеңі 177 жылы басталды. Шабуылдаған варварлар тежелді, Маркус пен оның ұлы, жаңадан танымал болған Коммод Паннонияға келді. 179 жылы Таррутен Патерннің шешуші жорығы Язигтерді бейбітшілікке келуге көндірді. Сол жылы Кассий Дионның айтуынша, 40,000 адамнан тұратын күшпен Дунай немістерінің жері басып алынды – бұл Төменгі Паннония және Жоғарғы Паннониядағы әскерлердің жалпы саны. Тайпалардың бақылауы префекттерге жүктелді. Паннонияда туған Валерий Максимиан мұнда маңызды генерал болды. Маркус қайтыс болғаннан кейін (180) Маркомания және Сарматия провинцияларын құру туралы барлық жоспарлар тоқтатылды. Коммод бұрынғы шекаралық және клиенттік жүйеге оралды, жаңа тұрғындар көшпелілерге қосылуға ниеттенген сияқты. Варварлар соғыс кезінде мал мен тұтқындарды жаппай тонағандықтан, Паннониядағы қирату мен өлім-жұлым үлкен болды. Коммод жаңа бекіністермен limes-ті нығайтуға белсенді кірісті. Провинцияға жасалған шағын шабуылдар жалғасты, бұл Дунай арқылы үшінші жорыққа себеп болды. Бұл жорық кішкентай болды, және оның басшысы Тигидий Перреннис жеңіске жетті. Тағы бір жеңісті экспедиция 188 жылы өткізілді.

We hear of war with the Danubian Germans again under Nerva
Between 103 and 107, Trajan executed the division of the province into Pannonia Inferior and Pannonia Superior. This allowed the Empire to better combat the radically different Germanic and Sarmatian tribes. While Superior had most urbanized areas and a shorter frontier with three legions, Inferior contained one municipium and one legion, virtually being a border zone. Under his reign, the placement of garrison and the main lines of commerce became permanent. The creation of Roman Dacia had a great effect on Pannonia. In Trajan's Dacian Wars, the Iazyges allied with the Romans, seeking to retain Oltenia where they were expelled by Decebalus. A brief confrontation in 107 was resolved Hadrian, then governor of Pannonia Inferior and it may have been agreed that the nomads would instead take possession of the region between the Tisza and the Apuseni Mountains, not incorporated into the new province. However, taking advantage of Trajan's death and the preoccupation of the Empire with the Parthian war, they joined forces with the relative Roxolani and attacked again in 117, to which Dacia's governor, Julius Quadratus Bassus fell victim. Hadrian traveled to the spot and invested Marcius Turbo as governor of both Dacia and Pannonia Inferior to defeat the barbarians. The Roxolani were pacified first. Turbo's authorization was over in 119 as Iazyx peace envoys appeared in Rome. The postal connection between the two provinces through the Danube–Tisza Interfluve—which aggravated relations with the Sarmatians—was completed. War with the Quadi broke out again in the last years of Hadrian's reign, which his adopted son and joint governor of the Pannonian provinces, Aelius Caesar successfully handled until he died in 138. Command of Pannonia Superior was taken over by Haterius Nepos, who ended the war with a Roman victory, becoming the last person to be awarded with ornamenta triumphalia. Under Antoninus Pius's quiet reign, some coins were issued propagating not the ending of a new campaign but the reestablishment of foederatus relationship by the investiture of a new Quadi king. Discharges and detachments of troops happened. Findings of hoards of coins likely buried during the rule of Marcus Aurelius evidence turmoil due to barbarian attacks. Large scale population movements in Northern and Eastern Europe related to the Goths highly endangered Rome's clients, who wanted the Empire to give its lands to settlement and extend its protection over the tribes. Rome was unwilling to grant these requests. The Romans may not have been aware of the dangerous situation at the start of the Parthian war of Lucius Verus because they sent a whole legion and many vexillationes away from Pannonia. It is thanks to the diplomatic efforts made by regional governors that tensions were eased until the dispatched forces could get back. When the threat became fully clear, Marcus even raised new legions. The first attack came in the winter of 166 167, from the Lombards and Ubii, between Brigetio and Arrabona. It was quickly repulsed by two auxiliary units. Cassius Dio tells of a legation of 11 tribes led by the Marcomanni subsequently petitioning the governor of Pannonia Superior, Iallius Bassus to concede. This may have been the last attempt at making peace, as next, a barbarian coalition formed to fight Rome. In 168, Marcus and Verus returned to Aquileia and set up their base there. The Marcomanni and Quadi broke through the border and the Alps' crosses, besieging the city and burning the small town of Opitergium. The peak of the Antonine Plague in the peninsula was at this time, causing Verus's death. The next years' heavy fighting resulted in the death of governor of Moesia Superior and Dacia Claudius Fronto and praetorian prefect Macrinius Vindex. Claudius Pompeianus and future emperor Pertinax returned part of the spoils taken by the enemy and led the offensive starting from 172. Against severe losses, the Romans forced first the Quadi, then the Marcomanni to surrender (172 173), while the military emphasis shifted to the Iazyges. Despite the winter incursion of the Iazyges was crushed (173 174), the Quadi overthrew their Roman installed king and started to support the nomads. While the two nations tried to negotiate, Marcus eventually defeated both of them in separate campaigns. The second phase of the war started in 177. The attacking barbarians were kept in check, with Marcus and his son, the newly acclaimed Commodus coming to Pannonia. A decisive campaign by Tarrutenius Paternus in 179 convinced the Iazyges to make peace. In the same year, the land of the Danubian Germans was occupied by a force Cassius Dio claims to be 40,000 men—the number of soldiers stationed in Pannonia Inferior and Pannonia Superior combined. Control over tribes was taken over by prefects. Valerius Maximianus, born in Pannonia, was an important general here. Any possible plans with the creation of two new provinces—Marcomannia and Sarmatia—were aborted after the death of Marcus in 180. Commodus returned to the old border and client system, to which new residents were seemingly willing to join. As the barbarians pillaged during the war, taking cattle and captives away en masse, the destruction and loss of life in Pannonia was huge. Commodus vigorously started to strengthen the limes with new fortifications. Minor raids on the province continued to occur, prompting a third campaign over the Danube at about. This campaign was smaller, and its leader, Tigidius Perennis, achieved a victory. Another victorious expedition was conducted in 188.

Северанның тұсында

Бес император жылында (193) Паннонияға ешқандай шабуыл жасалмады. Иродианның мәлімдемесіне сәйкес, Септимий Север Италияға әскерлерін жібермес бұрын, келіссөздер арқылы көшпенді тайпаларды уыстады және таққа отырды. Келесі жылдары шетелдік топтардың келуі жаңа жанжалдарға себеп болды, бірақ олар Дакияға шоғырланды, ал Паннония тек жанама салдарларын сезінді. Северандардың билігіне Паннония әскері және «Иллирия» аймағының басқа провинциялары қолдау көрсетті, бұл аймақ саяси тұрғыдан маңызды болды. 202 жылы императорлық үй Паннонияға кең ауқымды сапар жасады. Осы сапар барысында және Севердің билігі тұсында провинция көптеген құрылыс жобаларынан пайда көрді. Жол желісі толыққанды жаңартылды, азаматтық және әскери ғимараттар салынды, әскери бекіністер жақсартылды және қалалар қабырғалармен қоршалды, осылайша олардың мәртебесі көтерілді.

Жоғалту

IV ғасырда римдіктер (әсіресе Валентиан I тұсында) виллаларды нығайтып, варварларды шекаралық аймақтарға қоныстандырды. 358 жылы сарматтарға қарсы үлкен жеңіс одіс етті, бірақ шабуылдар тоқтамады. 401 жылы вестготтар ғұндардан қашып провинцияға келді, ал шекараны қорғаған халықтар олардан қашып Италияға бет бұрды, бірақ Ульдин оларды Шығыс Паннонияны беру шартымен жеңіп алды. 433 жылы Рим Галлияға шабуыл жасаған бургундтарды бағындыру үшін бұл аумақты Аттилаға толығымен берді.

Римдік билік құрғаннан кейін

V ғасырдағы Ұлы көші-қон кезеңінде Флавий Этий, Батыс Рим империясының әскери магистрі, 433 жылы Паннонияның бір бөлігін ғұндарға өткізді. 454 жылы ғұн империясы құлағаннан кейін император Маркиан провинцияға көптеген острготттарды федеративтік отарлаушы ретінде қоныстандырды. 6 ғасырда Юстиниан I билік еткен кезде Шығыс Рим империясы Паннонияның оңтүстік бөліктерін бақылады. Византияның Паннония провинциясы, астанасы Сирмиум қаласымен, уақытша қайта құрылды, бірақ ол тарихи Паннонияның шағын оңтүстік-шығыс бөлігін ғана қамтыды. Содан кейін, 560 жылдары оны аварлар қайта басып алды, ал славяндар, олар алғаш рет шамамен 480 жылдары қоныстанған, бірақ 7 ғасырдан бастап ғана тәуелсіздік алды. 790 жылдары франктар басып кірді және жаңа құрылған шекаралық провинцияны – Паннония маркасын белгілеу үшін "Паннония" атауын пайдаланды. "Паннония" термині Франк империясының вассалы болған Төменгі Паннония сияқты славян мемлекеттеріне де қолданылды.

Экономика

Ел өнімді болды, әсіресе Probus және Galerius үлкен ормандарды жойғаннан кейін. Оған дейін ағаш оның ең маңызды экспорт тауарының бірі болған. Басты ауыл шаруашылығы өнімдері - сұлы мен арпа болды, олардан халық сабея деп аталатын сыра жасады. Жүзім мен зәйтүн ағаштары аз мөлшерде өсірілді. Паннония аңшылық иттерінің тұқымымен де әйгілі болды. Ежелгілер оның кен байлықтары туралы айтпаса да, онда темір мен күміс кендері болған болуы мүмкін.

Құлдық

Паннония экономикасында құлдықтың рөлі ертерек құрылған провинцияларға қарағанда аз болды. Бай азаматтар шаруашылық жұмыстарын құлдар арқылы жасаса, жер алған әскерлер өз құлдарын сол жерді өңдеуге пайдаланды. Құлдар көбінесе батыс қалаларындағы шеберханаларда бай өнеркәсіпшілер үшін жұмыс істеді. Аквинкумда олардың көпшілігі тез босатылды.

Дін

Паннонияда империяның ресми құдайлары – Юпитер, Юнона және Минерваға, сондай-ақ ескі кельт құдайларына арналған қасиетті орындары болған. Аквинк қаласында ана құдайға арналған ғибадатхана болған. Императорлық культ та қалыптасқан. Бұдан өзге, яһуди діні мен шығыс мистикалық культтар да пайда болды, соңғысы Митра, Изида, Анубис және Сераписқа байланысты болған. Христиан діні II ғасырда провинция ішінде тарала бастады. Оның танымалдылығы III ғасырдың соңындағы қысымдар кезінде де азайған жоқ. IV ғасырда базиликалар мен жерлеу шіркеулері салынды. Савариядағы Святой Кириний шіркесі және Аквинкум, Сопиана, Фенекпуста, сондай-ақ Цопактағы ариандық христиандық ескерткіштер көптеп белгілі.

Мұра

Паннонияның ежелгі атауы қазіргі Паннония жазығы аталымында сақталып қалған.