Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адамның соғыс дағдылары мен қабілетін зерттеу.
The study of human combative behavior and performance
Хоплология – адамның соғыс дағдылары мен қабілетін зерттеу ғылымы.
Hoplology is the study of human combative behavior and performance.
Терминнің этимологиясы мен тарихы
Хоплология сөзі грек тілінен алынған. Бұл термин гректердегі hoplos (мифтік пластиналы бронямен жабдықталған жануар) және ὅπλον hóplon сөздерінен шыққан, ол ежелгі Грециядағы кейбір жауынгерлердің тасымалдаған жабдықтарын білдіреді. Хоплит сөзі de hoplon сөзінен туындаған, ол мұндай қару-жарақпен жүретін классикалық грек жауынгерін көрсетеді. Бұл ғылым 19 ғасырда сэр Ричард Бертонмен қалыптасты; сөздің шығу тегі көбінесе Бертонға байланыстырылса да, одан бұрынғы жазбалар да бар. Хоплология бір кезде "шабуыл және қорғанысқа арналған қару-жарақтар, адам және жануарлардың қарулары" туралы ғылым ретінде анықталды (Бертон, 1884), ал кейіннен "әлеуметтік күрделіліктің барлық деңгейлеріндегі ұрыс мінез-құлқының негіздерін, үлгілерін, байланыстарын және мағынасын зерттеу" (Дрейгер, 1982) деп түсіндірілді. Каратеден қара белбеу деңгейіне, 10-шы данға ие Сид Кэмпбелл хоплологияны "адамның ұрыс мінез-құлқының эволюциясы мен дамуын зерттеу, адамдар қалай шайқасады, неліктен шайқасады және әртүрлі мәдениеттер осы мінез-құлықты қалай көрсетеді" деп анықтайды. Соңғы кезде хоплология қарулы шайқастың барлық түрлерін зерттеу және талдау ретінде қарастырылады. Оны ең тиімдісі шайқасқа қатысушылардың физиологиялық және неврологиялық құрылымдарының қалыптасқан оқиғасы ретінде қарау керек, мұнда олардың құрылымдары дұрыс, тиімді және нәтижелі деп саналатын мәдени нормалармен қалыптасады және уақыт өте келе және кеңістікке байланысты өзгеріп отырады. Барлық адамдық қарым-қатынастар сияқты, әрбір шайқас оқиғасы материалдық технологияның бір түрімен бірге жүреді және тәлімгерлік арқылы үйреніледі.
The word hoplology is derived from the Greek terms hoplos (a mythical plate armored animal) and ὅπλον hóplon, the equipment carried by some warriors in ancient Greece. The word hoplite, derived from hoplon, is the term for the classical Greek warrior who carried such equipment. The field originates in the 19th century with Sir Richard Burton; although the origin of the word is often attributed to Burton, there are earlier references to it. Hoplology was at some time defined as the science of "arms and weapons of offense and defence, human and bestial" (Burton, 1884), and subsequently as "the study of the basis, patterns, relationships, and significances of combative behavior at all levels of social complexity" (Draeger, 1982). Sid Campbell, a black belt level, tenth dan ranked in karate, defines hoplology as "the study of the evolution and development of human combative behaviour and performance the study of how people fight, why they fight, and how different cultures manifest those behaviours." More recently, hoplology is defined as the investigation and analysis of all forms of armed combat. It is most productively seen as an embodied event where the physiological and neurological structures of those individuals taking part in a combative encounter shape and, in turn, are shaped by cultural norms of what is right, effective, and efficient and so changes overtime and across space. As in all human encounters, every combat event is accompanied by a form of material technology and has been learned through a process of apprenticeship.
1800 жылдар Қажетті емес хоплологтар: Бертон және Питт-Риверс
Бертон белсенді болған кезде бірнеше ізашар антропологтар да гоплология саласына үлес қосты. Қырым соғысында шайқасқан зейнеткер әскери офицер А. Х. Л. Питт Риверс адам эволюциясы туралы қазір ескірген көзқарас қалыптастырды. Оның қорытындысы бойынша, мәдениеттер уақыт өте келе технологиялық жағынан қарапайым қоғамдардан технологиялық жағынан күрделі қоғамдарға дамыды. Басқаша айтқанда, прогресс – адам тарихының ажырамас бөлігі. "Бастапқы соғыс" 2. Оксфорд: Корольдік Біріккен Қызметтер Институтының Журналы, XII том, 1868 жыл, № LI. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тробриан аралдарында (Австралияға жақын) жұмыс істеген танымал антрополог Бронислав Малиновский де гоплология саласын зерттеді. "Тробриан аралдарының жергілікті халқы арасындағы соғыс және қару-жарақ". "Адам" журналы, 20 том, 10-12 беттер (1920). Гоплология әрқашан теориялық және практикалық бағытталған. Британдық сарбаздарға жақын арадағы шайқасқа тиімді жаңа тәсілдерді енгізуді көздеген Бертон екі оқулық жазды: "Штыкты қолданудың толық жүйесі". Лондон: Уильям Клаус және ұлдары, 1853 жыл. және "Жаяу әскері үшін жаңа қылышпен жаттығу жүйесі". Лондон: Уильям Клаус және ұлдары, 1876 жыл. Ал бұрынғы гусар Ф. Дж. Норманның "Жапонияның жауынгер адамы: самурайдың жаттығулары мен жаттығулары" атты естеліктері. Лондон: Арчибальд Констебл және компания.
Several pioneering anthropologists were also contributing to the field of hoplology while Burton was active. A retired military officer who fought in the Crimean War, A. H. L. Pitt Rivers developed a now outdated view of human evolution. Cultures, he concluded, evolved through time from technologically simpler societies to technologically complex societies. In other words, progress is an integral aspect of human history. Primitive Warfare 2. Oxford: The Journal of the Royal United Service Institution Vol. XII 1868 NO. LI. Working in the Trobriand Islands (just off Australia) around the time of WWI, the renowned Anthropologist Bronislaw Malinowski also delved into the field of hoplology. "War and Weapons Among the Natives of the Trobriand Islands". Man. Vol. 20 pg.10 12 (1920). Hoplology has always had a theoretical and practical orientation. Seeking to introduce more effective forms of close quarter combat to British soldiers Burton wrote two instructional manuals “ A Complete System of Bayonet Fighting.” London: William Clowes and Sons. 1853. And “A New System of Sword exercise for Infantry.” London: William Clowes and Sons.1876. while the memoir by the ex Hussar F. J Norman's “The Fighting Man of Japan: the training and exercise of the samurai.” London: Archibald Constable & CO.
Дрейгер-IHS хоплологияға деген көзқарасының жалпы көрінісі
Хоплология (Драгер IHS-тің айтуынша) үш негізгі зерттеу саласын қамтиды: технологиялық, функционалдық және мінез-құлқылық. Технологиялық хоплология қару-жарақ, қорғаныс және басқа да жауынгерлік құралдардың жасалған жағдайларға байланысты дамуын зерттейді. Функционалдық хоплология ұрыс жүйелерінің құрылымын, дамуын және ұйымдастырылуын, сондай-ақ олардың ұрыс және қару-жарақ қолданылымымен байланысын зерттейді. Мінез-құлқылық хоплология адамның жауынгерлік мінез-құлқына және қару-жарақ немесе ұрыс жүйелері сияқты жауынгерлік қабілеттердің дамуына әсер ететін психологиялық және физиологиялық факторларды қамтиды. Мінез-құлқылық хоплологияның кең тақырыптық шеңбері оның мәдениеттің адамның әлеуметтік топтық жануар ретінде эволюциясына тигізген әсерін де қамтиды. Хоплологиялық зерттеулерде үш IHS аксиомасы бар. Драгер IHS-тің зорлық-зомбылыққа қатысты хоплологиялық көзқарасы: Зорлық-зомбылықтың адам мінез-құлқындағы терең тамырлары жақсы түсініледі. Адамның генетикасындағы қабілетті және әлеуетті қатыгездік агрессиясы адамды зорлық-зомбылыққа бейімдейтін нәрсе. Дегенмен, адамды зорлық-зомбылыққа бейімдейтін генетикалық факторлар қоршаған ортаның ықпалымен үлкен дәрежеде өзгереді. Адам тек қажеттілік туғанда ғана зорлық-зомбылық әлеуетін қолданады. Адам генетикасы мида «қосу-өшіру» механизмін дамытқан. «Қосу» жағында – жауынгерлік әрекеттің өзі жеке және қоғамдық қызығушылықтан, рухани және денелік қабілеттерді сынаудан, тіпті қатыгездік, қанқұмарлық және өлтіруден ләззат алудан ынталандырылады (Gat 2006). «Өшіру» жағында зорлық-зомбылық сезімдер арқылы – қорқыныш, зорлық-зомбылық пен қантөгіске деген жирену, физикалық шаршау, қайырымдылық және руханилық арқылы тежеледі. Егер адамды зорлық-зомбылыққа итермелейтін қоршаған орта факторлары болса, онда ол зорлық-зомбылыққа барады. Егер зорлық-зомбылыққа итермелейтін қоршаған орта факторлары болмаса, онда ол зорлық-зомбылықтан бас тартып, оны тоқтатады.
Hoplology (as professed by Draeger IHS) has three main research areas: technological, functional, and behavioral. Technological hoplology studies the development of weapons, armor, and other combative tools in relation to the contexts in which they are created. Functional hoplology delves into the structure, development, and organization of combative systems and their relationship to the application of fighting and weapons. Behavioral hoplology encompasses the psychological and physiological factors that affect human's combative behavior and development of combative capabilities such as weapons or fighting systems. The broad subject range of behavioral hoplology means it also includes the effects that culture has had on man's evolution as a group social animal. There are three IHS axioms in hoplological studies. The Draeger IHS hoplological view on violence: The entrenched nature of violence in human behavior is generally well understood. The skill and potential of deadly aggression is something within human genetics which predisposes humans to violent behavior. However, the genetics that predispose humans to violence is highly influenced by environmental factors. Humans will only tap into their violent potential once the need has arisen. Human genetics have developed an on off switch in the brain. On the on side " the fighting activity itself is stimulated by individual and communal thrill, enjoyment in the competitive exercise of spiritual and physical faculties, and even cruelty, blood lust, and killing ecstasy." (Gat 2006) On the off side violence is deterred away by emotions through fear, revulsion at violence and bloodshed, physical fatigue, compassion, and spirituality. So if the environmental factors that cause a man to be violent are present, then he will be violent. If the environmental factors that cause a man to be violent are not present, he will abstain and deter violence.