Кіріспе

Италиялық кардинал (1095–1164), бұрынғы кардинал Октавиан, 1159–1164 жылдардағы антипапа.

Виктор IV (туған аты Октавиан немесе Октавиан: Ottaviano dei Crescenzi Ottaviani di Monticelli) (1095 – 20 сәуір 1164) Папа Адриан IV қайтыс болғаннан кейін және Александр III сайланғаннан кейін 1159 жылы Гибеллиндер тарапынан антипапа болып сайланды. Оның сайлануын император Фредерик Барбаросса қолдады. Ол 1138 жылғы антипапа Виктор IV-ті мойындамады, оның папалық лауазымы заңсыз деп есептелді және Виктор IV есімін алды.

Ерте өмір және мансап

Октавиано Монтичелли Тускулумның ең қуатты графтарының біріне жататын. 1137 жылдың мамыр айында Беневентоның ректоры, ал 1138 жылы Сан-Никола-ин-Карцеренің кардинал-қасиетшісі болып тағайындалды. 1151 жылы Октавиано Санта-Чечилияның кардинал-пастыры болды. Джон Солсбери оны сөзді шешен және мәдениетті, бірақ ұсақ-төмен және қисық адам деп сипаттаған. Ол Санта-Сузаннаның кардиналы Джорданмен бірге Германияның Конрад III-ін Италияға шақырып, қасиетті Рим императоры етіп коронациялау үшін Папаның елшісі ретінде жіберілгенде, әріптесімен дауласып, Джон Солсберидің сөзімен айтқанда, "Шіркеуді әжуаға айналдырды". Германияда ол жақын арада жаңа император болатын Швабия герцогы Фредерик Барбароссамен кездесті; кардинал император сайлауына қатысты.

Сайлау

Папа Адриан IV қайтыс болғаннан кейін, кардиналдар алқасы жаңа папа сайлау үшін жиналды. 1159 жылдың 4-7 қыркүйегіндегі Папа сайлауы барысында олар канцлер Роландоны сайлады, ол Александр III атағын алды. Бірақ, бес кардинал, Әулие Петр шіркеуінің дін қызметкерлері және Рим халқы оны мойындаудан бас тартып, 1159 жылдың 7 қыркүйегінде өз кандидаттары Октавианоны сайлады. Ол жомарттығымен, қолжетімділігімен және сәнді өмір салтымен өте танымал болды. Отто фон Виттельсбахтың және өзінің қарулы күштерінің көмегімен ол салыстырмалы түрде қысқа мерзімде Рим қаласын және Әулие Петрдің иелігін бақылауға алды, ал Александр III Сицилия Корольдігінің аумағына, содан кейін Францияға қашты.

Синодтар

Екі папа да өздерінің өкілдерін католик мемлекеттеріне жіберіп, олардың мойындалуын қамтамасыз етуге тырысты. Фредерик бастапқыда бейтарап болды, бірақ 1160 жылдың ақпанында Павияда дін қызметкерлерінің кеңесімен синод шақырды, оған шамамен елу архиепископ пен епископ қатысты. Император, өткен айда Крема қаласын тонағаннан кейін, екі папаны да Павияға шақырды. Александр III тек Құдайға ғана бағынуға тиіс екенін айтып, бұл шақыруды қабылдамады. Фридрих содан кейін Виктор IV-ті қолдады, ал синод күткендей Виктор үшін шешім қабылдады және Александрға анафема жариялады. 1160 жылдың 11 ақпанында кеңес Павия соборына қарай шерумен аяқталды. Мұнда Виктор императормен күшін білдіріп қабылданды, император оған аттан түсуге көмектесіп, қолынан ұстап, алтарға жетеледі және оның аяқтарын сүйді – бұл оның кішіпейілділігінің белгісі болды. Империяның көптеген епископтары синодтың шешімін қабылдады. Дегенмен, Германияда Виктордың мойындалуын қамтамасыз етуге жасалған бұл әрекет толыққанды сәтті болған жоқ, себебі Зальцбург епискобы Эберхард оның басты қарсыласы болды. Жауап ретінде Александр Фридрих I мен Виктор IV-ті де қауымнан шығарды. 1159 жылдан 1162 жылға дейін Виктор төрт кеңеске қатысты: Павия (1160 жылдың ақпаны), Лоди (1161 жылдың маусымы), Сент-Жан-де-Лосне (1162 жылдың қыркүйегі) және Трир (1162 жылдың қарашасы). Олардың барлығы Александр III және оның жақтастарын айыптау мақсатымен шақырылды.

Тану

Дания королі Вальдемар I Виктор IV-ті де қолдады, бірақ Дания архиепископы, Лундтық Эскил Александр III-тің жақтасы болды. Польша да Виктор IV-ті қолдаған сияқты. Дегенмен, Александр Батыс Еуропаның қалған бөлігінің қолдауын алды, себебі Хилдебранд заманынан бері папаның түрлі елдердегі шіркеу үстінен билігі соншалықты артқан еді, Франция және Англия патшалары императорлық бақылаудың папалық билікке қайта оралуын бейжай қарай алмады. Сондықтан Франция, Англия, Кастилия, Швеция, Норвегия, Шотландия, Венгрия, Сицилия және Аутремердегі крестонос мемлекеттері Александр III-ті нағыз папа деп мойындады, тіпті осы елдердің кейбіреулерінде епископтардың немесе феодалдық билеушілердің арасында Викториандықтардың аздығы болғанмен де. Еуропадағы папалық раскол енді факті болды. 1162 жылы Франция патшасы Людовик VII тағы да тартысқа түсті. Фридрих содан кейін папа кім болу керектігін шешу үшін Людовик VII-мен бірге Сен-Жан-де-Лоснеде бірлескен кеңес шақыруға тырысты. Людовик кездесу орнына жақындады, бірақ Фридрих Александр үшін дауыстарды жинағанын білгенде, кеңеске қатыспауға шешім қабылдады. Осының салдарынан мәселе сол кезде шешілмеді. Осы сәтсіз кездесудің нәтижесінде патша Александрға адал болды. 1162–1165 жылдары Александр Францияда тұрды, ал 1163 жылдан бастап папа өзінің ісіне Германияның көбірек бөлігін қосуға тырысты.

Өлім

Барлық күмән 1164 жылдың 20 сәуірінде аяқталды. Сол күні Рейнальд фон Дассельмен бірге жол жүрген Виктор IV Лукка қаласында қайтыс болды. Папа Александр III өзінің қарсыласының қазасын естігенде жылады және кардиналдарының орынсыз қуанышына наразылық білдірді. Виктордың ізбасары Паскаль III болды.