Кіріспе

Gränichen – Швейцариядағы Аргау кантонының Арау ауданындағы муниципалитет.

География

Вина өзені бастапқыда солтүстікке қарай ағып, содан кейін солтүстік-батысқа бұрылады. Аңғардың орташа ені шамамен бір километрді құрайды. Аңғардың екі жағында да биік төбелер орналасқан, олардың арасында салалы аңғарлар мен кішкентай жоталар бар. Гранишен географиялық және геологиялық тұрғыдан Швейцарияның орталық бөлігінде орналасқан болғанымен, ландшафты Тафелжура ландшафтына ұқсас. Өзен аңғарының сол жағындағы төбелер (солтүстіктен оңтүстікке қарай): Манценберг (), Валленен (559 м), Моосберг (550 м), Хайдберг және Пфендель. Бұл төбелер Шорнигтің етегінде орналасқан, ол Сухре өзенінің аңғарына көшуді белгілейді. Өзеннің оң жағындағы төбелер Фуден, Рекхольден, Брайтенберг және Сурберг деп аталады. Брайтенбергтің алдында Шултесс орналасқан, ол пішін жағынан эллипс тәрізді. Доссен және Либегг жотасы Сурбергтің етегінде жатыр. Оңтүстік шекараға жақын, шамамен екі километрлік қашықтықта, Гранихен муниципалитетіне қарасты үш шағын елді мекен орналасқан: Моорбергс маңындағы Рутихоф, Блейен және Брейтенберг, Доссен және Сурберг арасындағы Рефенталь. 2006 жылғы мәліметтер бойынша Гранихеннің ауданы құрайды. Осы ауданның 30,1% ауыл шаруашылығына, ал 56,7% орманға бөлінген. Қалған жердің 13,1% құрылыстарға (ғимараттар мен жолдарға) және қалған 0,1% өнімді емес жерлерге (өзендер мен көлдерге) жатады. Дегенмен, неолит дәуірінен табылған археологиялық жақсы сақталған заттар және кельт қамалының қалдықтары Гранихен ауданының көптен бері қоныстанғанын көрсетеді. 12 ғасырда Гранихен Энгельберг монастырына қарасты болды, кейін Габсбургтердің билігіне өтті, олар ауылды Лейбэгг қамалының иелеріне тапсырды. 1415 жылдан кейін Гранихен Бернге қарады. 1904 жылы Wynentalbahn темір жолының салынуы жергілікті өнеркәсіптің дамуына ықпал етті.

Елтаңба

Қалалық гербтің сипаттамасы: Сары және көк түсті екі бөлікке бөлінген, сол жағынан оңға қарай қара сызық жүреді, сызықтың үстінде сары, астында көк түс орналасқан.

Қызықты орындар

Либегг замкі Теуфенталь шекарасына жақын төбеде, ауыл орталығынан оңтүстік-оңтүстік-шығысқа қарай үш шақырымдай жерде орналасқан. 11 ғасырға дейін салынған бұл қамал қазір мәдениет, кездесулер мен конгрестер орталығы ретінде пайдаланылады. Ауыл орталығына жақын жерде 1695 жылы салынған "Chornhaus" орналасқан, мұнарасының арқасында ол кішкентай сарайға ұқсайды. 1798 жылға дейін ол астық сақтау үшін қолданылса, содан кейін бір ғасырдан астам уақыт бойы муниципалитет әкімшілігінің бөлімі ретінде пайдаланылды. 1995 жылы жаңа ауылдық үйі салынысымен, онда кішкентай ауыл мұражайы ашылды. Реформаттық шіркеу 1661 жылдан 1663 жылға дейін бұрынғы шіркеу орнында салынды. Бұл Аргау кантонындағы протестант шіркеулерінің маңызды ескерткіштерінің бірі және ұлттық маңызы бар мұра нысаны болып саналады. Гранихендегі тағы бір ұлттық маңызы бар мұра – Лохгасседегі Унтервогтаус.

Халық саны

Gränichen халқының саны (2008 жылы) 17,6%-ын шетелдік азаматтар құрады. Соңғы 10 жылда халық саны 6,8%-ға өсті. Халықтың көпшілігі (2000 жылғы жағдай бойынша) неміс тілінде (90,2%), екінші орында итальян тілі (4,1%) және үшінші орында албан тілі (1,5%) сөйлейді. Қалғандарының 1,1% серб-хорват тілінде, 0,7% түрік тілінде сөйледі. 2008 жылы Гранихендегі жас құрамы: 580 бала немесе халықтың 9,0%-ы 0 мен 9 жас аралығында, ал 804 жасөспірім немесе 12,5%-ы 10 мен 19 жас аралығында. Ересектер арасында 691 адам немесе халықтың 10,7%-ы 20 мен 29 жас аралығындағылар. 774 адам немесе 12,0% - 30 мен 39 жас аралығындағылар, 1174 адам немесе 18,2% - 40 мен 49 жас аралығындағылар, 956 адам немесе 14,8% - 50 мен 59 жас аралығындағылар. Қарт тұрғындардың үлесі: 674 адам немесе халықтың 10,5%-ы 60 мен 69 жас аралығындағылар, 503 адам немесе 7,8% - 70 мен 79 жас аралығындағылар, 251 адам немесе 3,9% - 80 мен 89 жас аралығындағылар және 37 адам немесе 0,6% - 90 және одан үлкендер. 2000 жылы 140 үйде 1 немесе 2 адам, 1243 үйде 3 немесе 4 адам, ал 1001 үйде 5 немесе одан да көп адам тұрды. Бір үйде орташа 2,50 адам тұрады. 2007 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия SVP болды, оларға дауыс бергендердің үлесі 40,5% құрады. Келесі үш ең танымал партия: SP (18,4%), FDP (13,4%) және Жасылдар партиясы (7,3%).

Дін

2000 жылғы санақ бойынша 1,370 немесе 22,4% рим-католик, ал 3,619 немесе 59,2% швейцариялық реформаланған шіркеудің мүшелері. Қалған халқының 21 адамы (немесе халықтың шамамен 0,34%) христиан-католик дінін ұстанады, 4,3% мұсылман, 1,1% христиан-православие және 1,0% басқа діндерді ұстанады.

Көлік

Gränichen Араудан Беромюнстер арқылы Люцернге дейінгі қосылатын жолда орналасқан. Қала Сейтал аңғарындағы Сеонмен де байланысты. Жергілікті қоғамдық теміржол қызметі (AAR Bahn), Араудан Вина аңғары арқылы Мензикенге дейін жүреді және төрт стансадан тұрады: Тендлер, Гранишен-дорф, Обердорф және Блейен. 1985 жылы Вина өзені бойымен қайта құрылғанға дейін, қоғамдық көліктің рельстері басты көшеге жақын болған.

Білім

Бес балабақша және үш бастауыш мектеп бар. Сонымен қатар, Realschule, Sekundarschule және Bezirksschule деңгейлерін қамтитын орта білім беру орталығы бар. Ең жақын гимназия Арау қаласында орналасқан. Либегг қамалынан басқа, ауыл шаруашылығы мектебі де бар. Швейцарияның халқының көп бөлігі жақсы білім алған. Гранихенде 25-64 жас аралығындағы халықтың 72,7%-ы міндетті емес жоғары орта білім немесе қосымша жоғары білім (университет немесе Fachhochschule) бітірген. Мектеп жасындағы халықтың ішінде (2008/2009 оқу жылы бойынша) 448 оқушы бастауыш мектепте, 203 оқушы орта мектепте, ал 128 оқушы жоғары немесе университет деңгейіндегі білім алады.