Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық бизнесмен (1909–1992)
Australian businessman (1909–1992)
Лэнгли Фредерик Джордж "Лэнг" Хэнкок (10 маусым 1909 – 27 наурыз 1992) – Батыс Австралиядан шыққан темір кенінің магнаты, бизнес және саясат салаларында белгілі болған тұлға. 1952 жылы әлемдегі ең ірі темір кенін ашқандығымен және Австралиядағы ең бай адамдардың бірі болғандығымен танымал, қазір көбінесе филиппин азаматшасы, бұрынғы қызметшісі Роза Портеусқа үйленгенімен еске алынады. Хэнкоктың қызы Джина Ринехарт Хэнкок пен Портеус арасындағы қарым-қатынасқа қарсы болды. Ринехарт пен Портеус арасындағы жанжалдар оның өмірінің соңғы жылдарын көлеңкеге түсірді және оның қайтыс болғаннан кейін он жылдан астам уақытқа дейін жалғасты.
Langley Frederick George "Lang" Hancock (10 June 1909 27 March 1992) was an Australian iron ore magnate from Western Australia who maintained a high profile in the spheres of business and politics. Famous initially for discovering the world's largest iron ore deposit in 1952 and becoming one of the richest men in Australia, he is now perhaps best remembered for his marriage to the much younger Rose Porteous, a Filipino woman and his former maid. Hancock's daughter, Gina Rinehart, was bitterly opposed to Hancock's relationship with Porteous. The conflicts between Rinehart and Porteous overshadowed his final years and continued until more than a decade after his death.
Ерте өмір
Ханкок 1909 жылғы 10 маусымда Батыс Австралияның Перт қаласындағы Лидервиллде дүниеге келді. Ол Лилиан мен Джордж Ханкоктардың төрт баласының үлкені болды; анасы Оңтүстік Австралияда, әкесі Батыс Австралияда туған. Әкесінің әжесі Эмма Уитнелл, ал туысы – сэр Валстон Ханкок. Ханкок балалық шағын отбасының Ашбертон Даунс шаруашылығында өткізді, кейін әкесі Джордж Ханкок сол жерде шаруашылық сатып алғаннан кейін солтүстік-батыстағы Мулга Даунс шаруашылығына көшті. Алғашқыда үйде оқығаннан кейін, сегіз жасында Тодиейдегі Әзірет Әлоизийдің Мейірімділік Монастырында пансионға түсті. Кейін 1924-1927 жылдары Перттегі Хейл мектебінде оқыды, онда мектептің крикет және футбол командаларында ойнады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ханкок 11-ші (Солтүстік-Батыс) батальонының Ерікті Қорғаныс корпусында қызмет етіп, сержант шеніне жетті. 1947 жылғы 4 тамызда ол екінші әйелі Хоуп Маргарет Николасқа үйленді, ол оның жалғыз мойындалған баласы – Джина Райнхарттың анасы болды. Лэнг пен Хоуп 35 жыл бойы, ол 1983 жылы 66 жасында қайтыс болғанға дейін бірге өмір сүрді. 2012 жылы көптен бері Ланг Ханкоктың заңды емес қызымын деп жүрген Хилда Кикетт, кен магнаты Мулга Даунс шаруашылығындағы абориген аспазшысымен сылтаусыз қарым-қатынас жасап, осыдан оның жүкті болғанын мәлімдеді. Бұл мәлімдемелер әлі расталған жоқ.
Hancock was born on 10 June 1909 in Leederville, Perth, Western Australia. He was the oldest of four children born to Lilian and George Hancock; his mother was born in South Australia and his father in Western Australia. His father's great aunt was Emma Withnell, while a cousin was Sir Valston Hancock. Hancock spent his early childhood on his family's station at Ashburton Downs, later moving to Mulga Downs Station in the north west after his father, George Hancock, bought a farming estate there. After initially being educated at home, at the age of eight he began boarding at the St Aloysius Convent of Mercy in Toodyay. He later attended Hale School in Perth from 1924 to 1927, where he played for the school cricket and football teams. During the Second World War, Hancock served in a militia unit, the 11th (North West) Battalion, Volunteer Defence Corps, and attained the rank of sergeant. On 4 August 1947, he married his second wife, Hope Margaret Nicholas, the mother of his only acknowledged child, Gina Rinehart. Lang and Hope remained married for 35 years, until her death in 1983 at the age of 66. In 2012, Hilda Kickett, who had long claimed to be Lang Hancock's illegitimate daughter, claimed that the late mining magnate had had an illicit affair with an Aboriginal cook on his property at Mulga Downs resulting in her conception. These claims have not been corroborated.
Виттеном ойысы
Бала кезінде Ханкок кен өндіру және кен іздеуге зор қызығушылық танытты және он жасында Виттеном шатқалында асбестті тапты. Ол 1934 жылы Виттеномда кеніш алғанына талап қойды және 1938 жылы "Австралиялық көк асбест" компаниясымен бірге көк асбестті өндіруді бастады. Кеніш ұлттық ірі компания CSR Limited-тің назарына ілігіп, 1943 жылы оларға сатылды. Ханкок сатудан кейін 49% үлесін сақтап қалды, бірақ бұл келісімге шамалы уақыттан кейін көңілі тоңды, себебі CSR олардың 51% үлесін оның пікірін ескермеуге рұқсат беруші лицензия деп қарады. Ол 1948 жылы қалған үлесін сатты. Кейіннен кеніш көптеген дау-дамайлардың ошағына айналды, асбестке байланысты аурулардың жүздеген жағдайлары анықталды. Ол "Австралиялық көк асбест" компаниясындағы үлесін сату алдында асбесттің қауіпті екенін білген (жақында табылған құжаттар көрсеткендей), бірақ ешқашан жауапкершілікті мойындаған жоқ, сондай-ақ оның компаниялары да оның өлімінен кейін мойындаған жоқ. 2017 жылға дейін Австралияның федералды үкіметі де, Батыс Австралияның штаттық үкіметі де оның компанияларын зиян үшін сотқа берген жоқ.
As a child, Hancock showed a keen interest in mining and prospecting and discovered asbestos at Wittenoom Gorge at the age of ten. He staked a claim at Wittenoom in 1934 and began mining blue asbestos there in 1938 with the company Australian Blue Asbestos. The mine attracted the attention of national behemoths CSR Limited, who purchased the claim in 1943. Hancock retained a 49% share after the sale, but appears to have become quickly disillusioned about this arrangement, complaining that CSR viewed their 51% share as a licence to ignore his views. He sold the remainder of his claim in 1948. The mine would later become the source of much controversy, when hundreds of cases of asbestos related diseases came to light. He was aware of the dangers of asbestos prior to selling his stake in Australian Blue Asbestos (as recently discovered papers have shown) but never accepted any liability, nor have his companies since his death. Neither the Australian federal government nor the Western Australian state government have pursued his companies for damages as of 2017.
Пилбарадағы табылған жер
1952 жылы 16 қарашада Хэнкок Батыс Австралияның Пилбара аймағында темір кенінің әлемдегі ең ірі кен орнын тапқанын мәлімдеді. Хэнкок әйелі Хоуппен бірге Нуньерриден Пертке ұшып бара жатқанда, нашар ауа райынан кейін Тернер өзенінің шатқалы арқылы төмендеп ұшуға мәжбүр болды. Хэнкоктың өзінің айтуынша,
On 16 November 1952, Hancock claimed he discovered the world's largest deposit of iron ore in the Pilbara region of Western Australia. Hancock said he was flying from Nunyerry to Perth with his wife, Hope, when they were forced by bad weather to fly low, through the gorges of the Turner River. In Hancock's own words,
Бұл оқиға қазіргі уақытта кеңінен қабылданып жүр, бірақ бір биограф, Нилл Филипсон, Хэнкоктың баяндамасына күмән келтіреді. "Темір адам" атты кітабында ол 1952 жылғы 16 қарашада, тіпті 1952 жылғы қараша айының ешбір күні Тернер өзені аумағында жаңбыр жауған жоқ деп мәлімдейді, бұл фактіні Австралияның метеорологиялық бюросы растайды. Хэнкок аймаққа көп рет қайтып, іздеуші Кен МакКеймимен бірге темір кенін ұзақ қашықтықта бақылады. Көп ұзамай ол бүкіл әлемді қамтамасыз ете алатын темір кенінің зор қорына тап болғанын түсінді, осылайша геолог Гарри Пейдж Вудвардтың ашылуын растады, ол зерттеуден кейін былай деп мәлімдеді:
The story is widely accepted in modern descriptions of the discovery, but one biographer, Neill Phillipson, disputes Hancock's account. In Man of Iron he argues that there was no rain in the area of the Turner River on 16 November 1952 or indeed on any day in November 1952, a fact the Australian Bureau of Meteorology confirms. Hancock returned to the area many times and, accompanied by prospector Ken McCamey, followed the iron ore over a distance of He soon came to realise that he had stumbled across reserves of iron ore so vast that they could supply the entire world, thus confirming the discovery of the geologist Harry Page Woodward, who after his survey asserted:
1920 жылдан кейін Ямпи шығанағындағы кен орындарының дамуы басталды, бірақ 1938 жылы Жапонияға экспорттау Британдық Ұлттар Достастығы Үкіметімен тоқтатылды. Басқа кен орындарын іздеу және барлау 1952 жылға дейін жалғасты, одан кейін Батыс Австралия Үкіметі мен BHP арасында Квиннанада болат зауыты мен қорыту зауытын салу туралы келісімге қол қойылды. Барлық басқа темір кені, белгілі немесе белгісіз, 9 жылға Корольдікке тиесілі болды. Эмбаргоны алып тастау үшін Британдық Ұлттар Достастығы Үкіметіне өтініштер жіберілді және 1960 жылы BHP емес кен орындарынан темір кенін экспорттауға шектеулі рұқсат берілді. Бұл Солтүстік-Батыста, әсіресе Хамерсли жоталарында, кен пайда болуы белгілі болған, бірақ кен денелері әлі анықталмаған аймақтарда қарқынды іздеу және барлау толқынын тудырды. Осы кезде Хэнкок өзінің ашылуын жариялады. Хэнкок тыйымды алып тастау үшін он жыл бойы жақсылыққа шақырып, 1961 жылы, ақыры өзінің ашылуын жариялап, өз үлесін алды.
After 1920 development of the Yampi Sound deposits started but exports to Japan were curtailed by the Commonwealth Government in 1938. Prospecting and exploration of other ore deposits continued until 1952 where an agreement between the Government of Western Australia and BHP to build a steel mill and smelter in Kwinana was established. All other iron ore, known or unknown, was reserved to the Crown for 9 years. Representations were made to the Commonwealth Government to have the embargo lifted and in 1960 limited approval was granted for the export of iron ore from non BHP deposits. This sparked a wave of intensive prospecting and exploration concentrated in the North West, the Hamersley Ranges in particular, where formation had been known but ore bodies not yet delineated. At this time Hancock revealed his discovery. Hancock had lobbied furiously for a decade to get the ban lifted and in 1961 was finally able to reveal his discovery and stake his claim.
Саяси қызмет
Лэнг Хэнкок ешқашан саяси лауазымға ұмтылмаса да, ол консервативті саяси көзқарастарды ұстанып, жиі саяси аренаға қатысты. 1950 жылдары темір кенін өндіруге қатысты үкіметтік шектеулерге қарсы лоббилік жұмыс жүргізгенімен қатар, Хэнкок түрлі саяси бағыттардағы саясаткерлерге көптеген қаржылай көмек көрсетті. Оның саяси көзқарастары Австралияның Либералдық және Ұлттық партияларымен ең жақын болды. Ол Квинсленд премьері Джо Бжелке Петерсеннің жақын досы және сергек қолдаушысы болды, Бжелке Петерсен билікте болған кезде Квинсленд Ұлттық партиясына 632 000 австралиялық доллар сыйлады. Батыс Австралиядағы әріптестеріне 314 000 австралиялық доллар берді, сонымен қатар Батыс Австралияның Еңбек партиясына 985 000 австралиялық доллар бөлді, себебі «кем дегенде олар зиян келтіре алмайды». Хэнкок сэр Чарльз Корт пен Батыс Австралия либералдарымен келіспеушілікке ұшырады және либералдарды мүмкіндігінше ұзақ уақыт биліктен шеттетуге бекінді. Хэнкок өзінің жақтаған саясаткерлеріне де қатаң кеңес берді. 1977 жылы ол сол кездегі Австралияның қазынашысы сэр Филип Линчке телеграмма жіберіп, «Жердің достары» сияқты бүлікшіл қызметтерді қаржыландыруға ақшаның келуін тоқтату қажеттігін» айтты. Ол сондай-ақ Бжелке Петерсенге Федералдық үкімет Ральф Надер мен Джон Кеннет Галбрайттың еңбектерін цензуралауға тырысуы керек екенін ұсынды, әйтпесе олар «Фрейзер үкіметін қиратады». 1969 жылы Хэнкок пен оның серіктесі Питер Райт Перт қаласында «The Sunday Independent» атты апталық газетті шығаруды бастады, негізгі мақсаты – олардың тау-кен мүдделерін ілгерілетуге көмектесу болды. Қатты бәсекеге тап болған газет пайда таппағандықтан, Хэнкок 70-ші жылдардың басында оған деген қызығушылығын тоқтатты, ал Райт оны 1984 жылы «The Truth» газетіне сатты. Хэнкок шағын үкіметтің жақтаушысы болды және ол Батыс Австралия істеріне Ұлттар Достастығы үкіметінің араласуы деп санайтын нәрсеге наразылық білдірді. Ол 1991 жылы мемлекеттік комиссия алдында: «Мен әрқашан ең жақсы үкімет – ең аз үкімет деп сендім» және «Үкіметтер бизнеске оң әсер ете алмайды, тіпті көмектесе де алмайды, бірақ олар бұзушылық пен құлтуға қабілетті» деді. Хэнкок 1970-ші жылдары сәтсіз сепаратистік партияны қаржыландырды және 1979 жылы «Аустралия, оян!» атты кітабын жариялады, онда Батыс Австралияның тәуелсіздік алуының себептерін баяндады. Кітапты Джина Ринехарт пен Бжелке Петерсен таныстырды.
Although Lang Hancock never aspired to political office, he held strong conservative political views and often entered the political arena. In addition to his activities in the 1950s, lobbying against government restrictions on the mining of iron ore, Hancock donated considerable sums of money to politicians of many political stripes. His political views aligned most closely with the Liberal and National Parties of Australia. He was a good friend and strong supporter of Queensland Premier Joh Bjelke Petersen and donated A$632,000 to the Queensland National Party while Bjelke Petersen was in charge. He gave A$314,000 to their counterparts in Western Australia, but also gave the Western Australian Labor Party A$985,000; because "at least they can't do any harm". Hancock had had a falling out with Sir Charles Court and the Western Australian Liberals and was adamant that the Liberals should be kept out of power as long as possible. Hancock also offered strong advice to the politicians he favoured. In 1977 he sent a Telex to the then Treasurer of Australia Sir Phillip Lynch, telling him he needed to "stop money coming in to finance subversive activities, such as Friends of the Earth, which is a well heeled foreign operation." He also suggested to Bjelke Petersen that the Federal Government should attempt to censor the works of Ralph Nader and John Kenneth Galbraith, lest they "wreck Fraser's government". In 1969 Hancock and his partner Peter Wright commenced publication in Perth of a weekly newspaper, The Sunday Independent, principally to help further their mining interests. Faced with strong competition, the newspaper is thought never to have turned a profit, Hancock largely relinquishing his interest in it in the early 70s and Wright selling it to The Truth in 1984. Hancock was a staunch proponent of small government and resented what he considered to be interference by the Commonwealth Government in Western Australian affairs. He declared before a state Royal Commission in 1991 that "I have always believed that the best government is the least government", and that "Although governments do not and cannot positively help business, they can be disruptive and destructive." Hancock bankrolled an unsuccessful secessionist party in the 1970s, and in 1979 published a book, Wake Up Australia, outlining what he saw as the case for Western Australian secession. The book was launched by Gina Rinehart and Bjelke Petersen.
Роза Портус
1983 жылы, Хоуп Хэнкок қайтыс болған жыл, Роза Лаксон (қазір Портеус) Филиппиннен Австралияға үш айлық жұмыс визасымен келді. Ханкок қызы Джина Ринехарттың ұйымдастыруымен Портеус жаңадан жесір қалған Ланг Хэнкоктың үй қызметшісі болып жұмыс істей бастады. Портеус жұмыс істеген кезеңде Хэнкок пен Портеус арасында романтикалық қарым-қатынас туды және олар 1985 жылдың 6 шілдесінде үйленді. Хэнкоктың қызы Джина Ринехарт, оның барлық мүлігін мұраға алуға тиіс болғандықтан, тойға қатыспады. Некелері кейін даулы болғанымен, бастапқыда Хэнкок жас әйеліне анық әуестенген. Ол оған ақша және Сидней аймағындағы жылжымайтын мүлікке инвестициялар жасады. Портеус, өз кезегінде, Хэнкокқа сегіз онжылдығына қарамастан, жас адам сияқты көрінуге және әрекет етуге көмектесті. "The Age" газетінің айтуынша: "Роза Лэнгті жасартып, киім-кешегін жаңартты, шашын бояды және таяғынан айырды". Олар бірге "Prix d'Amour" атты 16 блоктан тұратын, Swan өзеніне қарап тұрған сәнді үй салды. "Желмен кеткендер" фильміндегі Тара плантациялық сарайының үлгісімен салынған бұл үй көптеген әсем кештерге орын болды, онда Хэнкок пен Портеус "түнге дейін би билейтін". Батыс Австралияның қаржы министрі Макс Эванс үйдің бұзылуын қайғымен еске алды және Хэнкоктың әйелінің кең үйге деген құштарлығына қызыққандығын айтты:
In 1983, the same year as Hope Hancock's death, Rose Lacson (now Porteous) arrived in Australia from the Philippines on a three month working visa. By the arrangement of Hancock's daughter, Gina Rinehart, Porteous began working as a maid for the newly widowed Lang Hancock. Hancock and Porteous became romantically involved over the course of Porteous' employment and they were wed on 6 July 1985 Hancock's daughter, Gina Rinehart, who stood to inherit his entire estate, did not attend the wedding. Although the marriage would later prove tumultuous, early on Hancock was clearly infatuated with his young wife. He gave her money and investments in real estate in the Sydney area. Porteous, in turn, helped Hancock to look and act like a much younger man, belying his eight decades. As The Age put it, "Rose made Lang feel younger, sprucing up his wardrobe, dyeing his hair and getting rid of his cane." Together they built the "Prix d'Amour", a lavish 16 block mansion overlooking the Swan River. The mansion, which was modelled after Tara, the plantation mansion from the movie Gone with the Wind, was the setting for many large parties at which Hancock and Porteous would "dance into the night". Western Australian finance minister Max Evans mourned the loss of the home as the excavators moved in and recalled Hancock had been bemused by his wife's desire for the sprawling mansion:
"Ол: "Эванс мырза, Розаның неге осы үйді қалағанын түсінбеймін, мен тасымалданатын үйдің ішінде ұйықтасам да бақытты болар едім" деді."
"He'd say, 'Mr Evans, I don't know why Rose wants this house, I'd be happy sleeping in a transportable.' "
Портеус ханым оған әрқашан Prix d'Amour-да тұрғысы келгенін, бірақ "оны тазалағым келмейді" деп дереу қосты.
Mrs Porteous told him she'd always wanted to live in Prix D'Amour, "but I don't want to clean it", she had added quickly.
Өлім және тергеу
1992 жылдың наурыз айында Ханкок 82 жасында қайтыс болды. Ринехарт куәгерлерге ақы төлеп, олардың куәлігінде жалғанды айтқан деген күдік туғаннан кейін тергеу тоқтатылды. Үш айдан соң куәгерлер тізімі қысқартылып, Ханкок табиғи себептерден қайтыс болды, ал Портеус әрекеттерінен емес деген үкім шығарылды. Роуз және Уильям Портеус Ринехартқа қарсы сотқа жүгінді, бірақ бұл мәселе 2003 жылы соттан тыс келісіммен шешілді.
In March 1992 Hancock died, aged 82 years, The inquest was put on hold after allegations that Rinehart had paid witnesses to appear and that some had lied in their testimony. It resumed three months later with a smaller witness list and ended with the finding that Hancock had died of natural causes and not as a result of Porteous' behaviour. Rose and William Porteous commenced action against Rinehart, that was eventually settled out of court in 2003.
Мұра
Ханкоктың қызы Джина Ринехарт «Ханкок Проспектинг» компаниясының төрағалығын әрі қарай жалғастырып келеді, және компанияның Батыс Австралияда және Австралияның басқа штаттарындағы кен өндіру жобаларын кеңейтуі де жалғасуда. 2011 жылы компанияның шамамен 870 миллион австралиялық доллар көлемінде табыс тапқаны күтілуде. Ринехарт – Австралияның ең бай адамы, сонымен қатар 2012 жылы 29,17 миллиард долларлық байлығымен әлемдегі ең бай әйел атанды. Forbes журналының мәліметінше, 2019 жылы оның байлығы шамамен 14,8 миллиард долларға төмендеді. Ньюман қаласынан солтүстік-батысқа қарай орналасқан Хэнкок жотасы Пилбара аймағындағы мал және кен өнеркәсібінің дамуына отбасының қосқан үлесін еске түсіреді.
Hancock's daughter, Gina Rinehart, continues to chair Hancock Prospecting and its expansion into mining projects continues in Western Australia and other states of Australia, estimated to be earning about A$870 million in revenue in 2011. Rinehart is Australia's richest person and was also the world's richest woman for a period of time, with a net worth of 29.17 billion during 2012; by 2019, her wealth had eased to around $US14.8 billion, according to Forbes. The Hancock Range, situated about north west of the town of Newman at , commemorates the family's contribution to the establishment of the pastoral and mining industry in the Pilbara region.