Кіріспе
Джордж Сарджент (1859–1921) – австралиялық кәсіпкер. Джордж және оның әйелі Шарлотта Сарджент (қызметтес аты Фостер) (1856–1924) – кондитерлер және дастарқан дайындаушылар болған. Олар ұлы Фостер Сарджентпен (1878–1924) бірге 1906 жылы Сардженттің ет пирогын шығарған компанияны құрды.
George Sargent (1859–1921) was an Australian businessman. George and his wife Charlotte Sargent (née Foster) (1856–1924) were both pastry cooks and caterers. Together with their son, Foster Sargent (1878–1924), they founded the company that made Sargent's meat pies in 1906.
Өмір жолы, отбасы және мансап
Джордж Джеймс Сержанттың Уорвикширде бақша шаруасымен айналысқан бес ұлының бірі болды. Ол нан пісіруге оқып, Австралияға көшкеннен кейін Сиднейдегі Джордж-стритте нан пісіруші болып жұмыс істеді, сонда ол бригадир болды. 1883 жылы ол Джордж-стритте кондитерлік дүкенін басқарған австралиялық Шарлотта ("Лотти") Фостерге үйленді. Оның Генри Хартли Фостер деген ұлы болды, кейін Джордж Сержант оны өзінің баласы ретінде қабылдады. Олар Дороти Мей деген қызды да асырап алды. 1886 және 1887 жылдары Джордж Сержант Глейбте нан пісіру залын басқарды. Содан кейін ол Суррей-Хиллздегі нан пісіруханасына көшіп, әйелі Шарлоттаның жеребе сайысынан ұтқан ақшаны жаңа ғимараттарды салуға жұмсады. Бір шайхана тізбегіне нан жеткізу келісімшартын жеңіп алғаннан кейін, сұранысты қанағаттандырудың қиындығы Джордж Сержанттың денсаулығына кері әсер етті. Нан пісіру бизнесі жақсы пайдамен сатылды, бұл Джордж Сержантқа қалпына келуге уақыт берді. Шарлотта бизнеске қайта оралудың уақыты келді деп шешті, ол өкілі ретінде нан пісіру жабдықтарына ұсыныс беру үшін бір адамды шақырып, содан кейін оны орналастыру үшін бос дүкен іздеді. Көп ақшасы болмаған кезде, олар Паддингтондағы 390 Оксфорд-стритте "Кішкентай сарайды" ашты (өрт сөндіру станциясының қарсы бетінде); ол көп ұзамай танымал орынға айналды. Олар 1891 жылы Паддингтон дүкенінде пирогтарды бір пенниге сата бастады, бұл бірден сәттілікке жеткізді. Сержанттар 1895 жылы бизнесті Сиднейдегі Хантер-стрит, 11-ге көшірді, онда ол дамып өркендеді, бірақ оны 1900 жылы У. Е. Дэнске сатты. Содан кейін олар біраз уақыт шетелге сапар шекті. 1901 жылы олардың ұлы Питт-стритте екі нан пісіру залын және Джордж-стритте дәмхана ашты. Қайтып келгеннен кейін Джордж мен Шарлотта Сержанттар осы үй-жайлардан отбасылық бизнесін қайта бастады, бірақ "F. Х. Сержант" деген атпен сауда жасады. Олар Дэнспен соттасты, бірақ соның нәтижесінде қалада сауда жасау құқығын сақтап қалды. 1905 жылы олар жаңа пісірілген торттар мен кондитерлік өнімдерді пойызбен елдің түкпір-түкпіріне жіберді. 1906 жылы жеке компания құрылды, үш Сержант бас менеджер, ал Джордж мен Хартли директорлар болды. 1909 жылы "Sargent’s Ltd" компаниясы тіркелді, ал Джордж мен Шарлотта Сержанттар менеджерлер ретінде қалды. Джордж Сержант ұйым қолданатын барлық ингредиенттерді сатып алу және тексеруге тікелей қатысты, өйткені ол Сержанттың жоғары сапалы болуына өте мұқият болды. 1913 жылы Сержанттар Дарлингхерсттегі Бертон-стриттегі фабрикасында аптасына 125 000 дана ет пирогын өндірді және 1915 жылы 36 дәмхана мен дүкен жұмыс істеді. Компания 1909 жылы Мельбурнда дәмхана ашты. Компания ет пирогы, жеміс пирогы, нан және тіпті тойға арналған торттар жасады. Олардың ұлы Фостер Сержант, бес баласы бар жесір және отыздан асып, бай адам болса да, 1915 жылы Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуға тіл білдірді. Ол Ливерпуль лагерінде офицерлік оқу мектебінде оқыды, бірақ 1916 жылдың 16 ақпанында, Ливерпульдегі бүліктерден кейін бірнеше күн өткен соң, қарапайым сарбаз ретінде шетелге аттанды. Ол әскерге шақыруды қолдады және оның қатысуы еріктілерді көбірек шақыруға бағытталған. Сондай-ақ ол әскерге жедел жәрдем машинасын сыйға тартты. Шарлотта соғысқа қаражат жинауға белсенді қатысты, ол солдаттардың әйелдері, жесірлері мен балалары үшін шаралар ұйымдастырды, қайтып келген солдаттарға көмектесті, сондай-ақ ұлының бес баласына қамқорлық жасады. 1916 жылы капрал Фостер Сержант жараланды, кейін Позьерде тұтқынға түсіп, кейін Германияда, Хамельн мен Минденде ұсталды. 1918 жылдың маусымында, соғыс аяқталмас бұрын, Нидерландыдағы интернментке жіберілді. 1921 жылға дейінгі жылдары компания өте жақсы өнім көрсетті және акционерлеріне үнемі 10% дивиденд төледі. Сержант отбасы, көпшілік акционер ретінде, өте бай болды. Джордж мен Шарлотта 1895 жылдан бастап Бикрофт маңындағы қалашықта тұрды және осы аймақтағы жерлерге тұрғын үйлер салды. Олардың ұлы мен оның отбасы да 1909 жылға дейін Бикрофт қаласында тұрды, содан кейін ол Мельбурнға көшіп, жаңа операцияларды басқарды. 1912 жылдан бастап Джордж мен Шарлотта Ваклюз маңындағы "Хартли Хоуп" деп аталатын үлкен үйде тұрды. 1911 жылдан бастап, ол Мельбурндан оралғаннан кейін, олардың ұлы мен оның отбасы жақын маңдағы "Сент-Эмилион" деген үйде тұрды.
Өлім және соңынан
Джордж Сарджент 62 жасында, 1921 жылғы 13 тамызда, үйінде қайтыс болды, ол күні бұрынғысынша кешкісін кеңседен әдеттегіден ертерек шыққан еді. Ол Уэверли зиратында жерленді. Кейбіреулер Шарлоттаның 1924 жылғы 15 мамырдағы өлімін жеделдеткенін, сондай-ақ оның ұлы Фостердің денсаулығына одан бетер әсер еткенін айтты. Шарлоттаның қайтысынан кейін компания директорлары арасындағы келіспеушіліктер одан да күшейді. 1924 жылдың шілдесінде Чарльз Бриджес бас менеджер болып тағайындалды. Фостерге бас менеджер лауазымы ұсынылып, ол одан бас тартқан, бірақ 1924 жылдың тамызында басқарма оны жылына 1000 фунт стерлинг жалақымен зауыттың бас менеджері етіп тағайындады. Басқармадағы оппозициялық топ бұл жаңа лауазымды қажетсіз деп санады, ал оны тағайындау туралы басқарма шешімі кейіннен күштен шығарылды. Отбасының компаниямен байланысы 1924 жылы, Шарлотта Сарджент пен оның ұлы қайтыс болған жылы аяқталды. Фостер Сарджент анасынан кейін бірнеше ай өткен соң дүние салды. Ол 1924 жылғы 24 қыркүйекте Медлоу Бат қаласының жартасынан құлап қайтыс болды, жұмысына оралуға асығып тұрған кезде. Оның әйелі сот тергеуінде күйеуінің жұмыстық уайымдары болмағанын, көңіл-күйі жақсы болғанын және жұмысқа оралуды асыға күткенін айтты, бірақ бұл сол кездегі «Сарджентс Лимитед» компаниясының өте қиын жағдайымен үйлеспеді. Оның өлімі апатты жағдайға байланысты деп танылды, бірақ бұл өзіне-өзі қол салу мүмкіндігі де қарастырылды. Оның артында жесірі Мэри Эвелин, Эвелин атымен танымал, Р. В. Уиннингтің қарындасы және оның бірінші некесінен туған бес баласы – Франк, Айвор, Джеффри, Нэнси және Элизабет (Бетти деп аталған) қалды. Эвелин 1972 жылға дейін өмір сүрді.
Кейінгі оқиғалар
1924 жылдың қарашасында, компанияның соңғы негізін қалаушының қайтысынан кейін көп ұзамай, «Саргентс» компаниясы күн сайын 30 000 пирог шығара алатын үлкен, газбен жұмыс істейтін, жылжымалы пешті пайдалана бастады. 1925 жылы компания қайтадан жоғары табысқа ие болды, 10% дивиденд төледі, сондай-ақ 1923 жылы туған залалды өтеу үшін 5% бонус дивиденд төледі. 1927 жылы, Канберрадағы Ескі Парламент үйінің ашылуына жеткізілген 30 000 пирогтың ішінде қалған 10 000-нан астам «Саргентс» пирогын, көпшілік саны шамадан тыс бағаланғандықтан, жерлеуге тура келді. 1928 жылы «Саргентс Лимитед» компаниясының төрағасы және бас директоры, Чарльз Бриджес, 1924 жылға дейін Сидней қалалық кеңесінің альдерманы болған, Буннеронг электр станциясымен байланысты жемқорлыққа қатысқандығы анықталғаннан кейін қызметтен шеттетілді. Бұл оқиға оның Еңбек партиясының Заң шығару кеңесінің мүшесі ретіндегі ұзақ жылдық тағайындамасына әсер етпеген сияқты. 1931 жылы Сиднейдің жетекші сәулетшісі және қалалық кеңес альдерманы, Э. Линдсей Томпсон (1870–1935) – Бёртон-стриттегі фабрика ғимаратының авторы және «Жаңа гвардия» мүшесі – компания басқармасының төрағасы болды. 1943 жылдың шілдесінде үкіметтің соғыс кезеңіндегі еңбек күшін бақылау шаралары «Саргентс» пирогының өндірісіне әсер етті. Кондитерлердің бір бөлігі әскери қызметте болғандықтан, қалған «Саргентс» кондитерлері аптасына 70 сағатқа дейін жұмыс істеді. Алты айдан кейін шаршаған жұмысшылардың кәсіподағы қосымша жұмыс істеуге тыйым салды, ал компания өз кафелерінен басқа жерлерге ет пирогын жеткізуді тоқтатты. Бұл мәселе бойынша Премьер-министрге шағымдануға дайын бөлшек саудагерлердің наразылығы, егер қажет болса, ет пирогын қайта қамтамасыз ету үшін жеткіліксіз еңбек күшін бөлуге әкелді. 1962 жылы «Саргентс» компаниясын «Джилспи Бразерс» сатып алды, кейіннен ол «Филдер Джилспи», содан кейін «Гудман Филдер» болып бірікті, ал «Саргентс» бренді сақталып қалды. 1962 жылы «Саргентс» компаниясының қалған соңғы тамақтану бөлмесі жабылды, соңғысы 1964 жылы жабылды. Сондай-ақ 1964 жылы компания алғаш рет Корольдік Пасхалық көрмеге жаңа ет пирогын ұсынбады. Бір уақыт бос тұрғаннан кейін, Дарлингхерсттегі Бёртон көшесіндегі фабрика – ол Бёртон, Палмер, Бурк және Ливерпуль көшелерімен шектелген учаскенің көп бөлігін алып жатқан – 1998 жылы бұзылып, пәтерлермен ауыстырылды. Сиднейдің батыс жақтарындағы Кольтон қаласында жаңа пирог фабрикасы ашылды. 2012 жылға дейін «Саргентс» Сиднейдегі ет пирогы нарығының шамамен жартысын құрады. Сол жылдың желтоқсан айында «Саргентс» компаниясы қызметкерлердің еңбекақысы бойынша туындаған дауға байланысты пирог өндірісін тоқтатты. Тоңазытылған «Саргентс» пирогын өндіру соңғы жылдары «Саргентс Пти Лтд» атауымен Кольтон қаласында қайта басталды, бірақ 2022 жылы толығымен тоқтатылды.
As late as 2012, Sargents still accounted for around half the market share for meat pies in Sydney. In December of that year, Sargents halted pie production, due to an industrial dispute over employee remuneration. Production of frozen Sargent's pies resumed at Colyton, in its last years under the name Sargents Pty Ltd, but finally ceased in 2022.