Кіріспе

Мендельсонның фортепиано концерті № 1 соль минорында, Op. 25, 1830–31 жылдары жазылған, оның төртінші симфониясы ("Италиялық") сияқты, және 1831 жылдың 17 қазанында Мюнхенде тұңғыш рет орындалды. Бұл концерт композитор Италияға сапар барысында, Римде, Мюнхенде пианист Дельфин фон Шауротпен кездескеннен кейін жазылған. Концерт оған арналған. Мендельсон 1831 жылдың қазан айында Мюнхендегі бірден-бір кештерге қатысып, тұңғыш рет орындалған айда камералық музыка ойнап, екі дауысты контрапунктті үйреткен. Ол концертті тұңғыш рет өзі орындады, сонымен қатар оның № 1 симфониясы және "Жазғы түнгі арман" увертюрасы да орындалды. Ол бұрын А минорында скрипкалық сүйемелдеумен фортепиано концертін (1822) және екі фортепианомен екі концертті (1823–24) жазған болатын.

Құрылымы

Үш байланысқан бөлім қысқа мерзім ішінде бірнеше жаңа формальды тәсілдерді қолданады. Мысалы, фортепиано бірінші бөлімнің басталысынан кейін көп ұзамай кіріседі, оркестрдің толық дыбыстық бөлігімен (tutti) салыстыру үшін аз ғана мүмкіндік бар. Концерт тез танымал болды және Мендельсонның шеберлігінің бірі – импровизациялық көптеген бөлімдерін қамтиды; ол 2 флейта, 2 гобой, 2 кларнет, 2 фагот, 2 валторна, 2 труба, литавра және скрипкалар тобы үшін жазылған.

Көпшілікті жалынмен жаудыратын

Фортепиано оркестрдің бірнеше такттық кіріспесінен кейін ғана қосылады. Классикалық дәуірдегі концерттерде солист кіруі алдында tutti орындау стандартты тәртіп болды, себептері әртүрлі – мұндай кіріспелердің ұзақтығы мен мақсаты да әртүрлі болды, кейбіреулері алдағы музыкаға меңзеу жасады, ал кейбіреулері бүкіл шығарманың материалдарын ұсынды, бірақ ешқайсысы осыдан қысқа болған жоқ: осы тұрғыдан алғанда, бұл Романтикалық дәуірдегі алғашқы концерттердің бірі еді. (Ерекше жағдайлар – Моцарттың «Жасыл әйел» концерті және Бетховеннің төртінші және бесінші фортепиано концерттері – фортепианоның шығарманың басында қысқаша ғана кіруіне рұқсат берді, бірақ содан кейін бәрі әдеттегідей жалғасты, солист үнсіз қалды.) Шығарманың қалған бөлігі концерттерге тән, өңделген сонаталық форманы қолданады, екінші, контрастты лирикалық тақырып алғаш рет фортепианодан қайталама қосыммен орындалады, кейіннен үрмелі аспаптарда қайталанады. Шығарма аяқталар кезде ауысу оны толық аяқтамай, керісінше, мыс фанфарасы мен фортепианоның сол тақырыпты жалғастыруымен Андантеге көшіреді.

Анданте

Бұл төменгі аспаптардағы, Ми мажордағы әуенмен басталады, оны фортепиано тез қабылдайды. Бұл кеңейтіліп, дымқылды орындалады, ал B мажордағы ортаңғы бөлім кернеуді күшейтеді. Бастапқы мелодия, сәл өзгертіліп, шығарманы аяқтау үшін қайта оралады.

Көп қуанышты және өмірлік

Бұл А минорындағы фанфармен басталады (Presto). Пианино қосылғанда, көңіл-күй жеңілдеп, аяқтау рондосы – Molto allegro e vivace – басталады. Оның формасы реттелген, ал қайтара оралатын рефрен әртүрлі болып келеді. Финалға қарай бірінші бөлімнен бірнеше мотив қайта оралады.