Кіріспе

Естуді тексеруге арналған скринингтік тест

Вебер сынағы – бұл дыбыс табу қабілетін тексеруге арналған скринингтік тест, ол дыбыс қабылдағышпен (тюнинг форк) жүргізіледі. Ол бір жақты (бір тараптан) өткізгіш есту қабілетінің төмендеуін (ортаңғы құлақтың есту қабілетінің төмендеуін) және бір жақты сенсорлы-жүйкелік есту қабілетінің төмендеуін (ішкі құлақтың есту қабілетінің төмендеуін) анықтауға мүмкіндік береді. Бұл тест Эрнст Генрих Вебердің (1795–1878) құрметіне аталған. Өткізгіш есту қабілеті ортаңғы құлақтың құрамындағы кіші сүйектер – балға, тісті және үзеңгі арқылы қамтамасыз етіледі. Сенсорлы-жүйкелік есту қабілеті ішкі құлақтың құрамындағы кохлея және оның ішкі базальды мембранасымен байланысқан кохлеарлық жүйке (VIII бас сүйек жүйкесі) арқылы қамтамасыз етіледі. Сыртқы құлақ – құлақ қалқаны, құлақ жолы және барабан қалқасынан тұрады, ол дыбыстарды ортаңғы құлаққа жеткізеді, бірақ құлақ жолындағы күкірт жиналуынан (құлақ кірігі) шектелген естуді қоспағанда, өткізгіш немесе сенсорлы-жүйкелік есту қабілетіне тікелей әсер етпейді. Вебер тестісінің скринингтік тест ретіндегі тиімділігі туралы әдебиеттерде сұрақтар туындап отыр.

Вебер сынағының орындалуы

Вебер және Ринне тестілері ('/r//ɪ//n//ə/ RINə) әдетте бірге орындалады, егер олардың нәтижелері кез келген есту қабілетінің жоғалуының орналасуын және сипатын анықтау үшін біріктірілсе. Вебер тестісінде дірілдейтін камертон (әдетте Вебер тестісі үшін 256 Гц немесе 512 Гц, Ринне тестісі үшін 512 Гц қолданылады) маңдайдың ортасына, жоғары еріннің үстінде, мұрынның астында, тістердің үстінде немесе науқастың құлақтарынан тең қашықтықта, сүйекпен жанасатын жұқа теріге қойылады. Науқастан қай құлақта дыбыс қаттырақ естілетінін айтуды сұрайды. Қалыпты Вебер тестісінде науқас екі жақтан да бірдей дыбыс еститінін хабарлайды. Егер зақымдалған құлақта Вебер камертонының дыбысы қаттырақ естілсе, бұл зақымдалған құлақтағы өткізгіштік есту қабілетінің жоғалуын көрсетеді. Сондай-ақ, егер қалыпты құлақ дыбыс тақташасын жақсырақ естісе, екінші (зақымдалған) құлақта сенсоринейрологиялық есту қабілетінің жоғалуы болады. Алайда, бұл тексеру кезінде қай құлақтың зақымдалғанын және қайсысы қалыпты екенін білуді қажет етеді (мысалы, науқас бір құлақта екіншісінен нашар еститінін айтса), есту қабілетінің жоғалуының түрін анықтау үшін. Егер науқас есту қабілетінің жоғалуын білмесе немесе оған бейімделсе, дәрігер кез келген кемшіліктерді сипаттау және анықтау үшін Вебермен бірге Ринне тестісін қолдануы керек. Яғни, Вебердің аномальды тестісі дәрігерге тек жақсы еститін құлақта өткізгіштік жоғалуын немесе жақсы естімейтін құлақта сенсоринейрологиялық жоғалуын ғана көрсетеді. Ринне тестісі үшін дыбыс естілмейтінге дейін, әр құлақтың артындағы мастоидтық процеске дірілдейтін камертон (әдетте 512 Гц) қойылады. Содан кейін, оны қайтадан соқпастан, құлақтың сыртына жылдам орналастырады және науқастан дірілденуден туған дыбыс естілмейтінін хабарлауды сұрайды. Қалыпты немесе оң Ринне тестісі – дыбыс әлі де естіледі, егер камертон құлаққа жақын ауаға жылжыса (ауа өткізгіштігі немесе АС), бұл АС сүйек өткізгіштігінен (СӨ) тең немесе жоғары екенін көрсетеді. Сондықтан АС > СӨ; бұл қалыпты немесе оң Ринне нәтижесі үшін клиникалық түрде хабарланады. Өткізгіштік есту қабілетінің жоғалуында сүйек өткізгіштігі ауадан жақсы болады немесе СӨ > АС, егер науқас камертонды жылжытқаннан кейін естімейтінін хабарласа, ол теріс Ринне болады. Ринне тестісі сенсоринейрологиялық есту қабілетінің жоғалуын анықтау үшін идеалды емес, өйткені сенсоринейрологиялық есту қабілетінің жоғалуы және қалыпты есту қабілетінің жоғалуы екеуі де оң Ринне тестісін көрсетеді (бірақ сенсоринейрологиялық науқаста камертон ауаға жылжығаннан кейін дыбысты есту ұзақтығы азаяды). Қалыпты науқаста Вебер камертонының дыбысы екі құлақта бірдей қатты естіледі, ешбір құлақ екіншісінен қаттырақ естілмейді (латерализация). Сол сияқты, симметриялық есту қабілетінің жоғалуы бар науқас Вебер камертонының дыбысын бірдей жақсы естиді, диагностикалық пайдалылығы тек асимметриялық (бір жақты) есту қабілетінің жоғалуында ғана болады. Есту қабілетінің жоғалуы бар науқаста Вебер камертонының дыбысы бір құлақта екіншісінен қаттырақ естіледі (латерализация). Бұл клиникалық қорытынды процедураны қайталау арқылы расталуы керек және науқас бір құлағын саусағымен жауып қоюы керек; дыбыс жауып тұрған құлақта жақсырақ естілуі керек. Екі сынақтың нәтижелері төмендегідей тіркеліп, салыстырылады, есту қабілетінің жоғалуын анықтау және сипаттау үшін. Ескерту: Вебер және Ринне – бұл формальды аудиометриялық есту тестілерін алмастыратын скринингтік тестілер емес. Клиникалық скрининг, хирургиялық кандидаттыққа бағалау және есту қабілетінің жоғалуын бағалау үшін есептелген сынақ дәлдігінің өлшемдері өте өзгермелі. Бұл ортаңғы құлақтың өткізгіштік мәселесіне байланысты (инкус, маллеус, стәп және сыртқы есіту жолы), ол бөлмедегі қоршаған шуды жасырады, ал жақсы жұмыс істейтін ішкі құлақ (базилярлық мембранасы бар кохлеа) дыбысты бас сүйегі арқылы қабылдайды, бұл оны зақымдалған құлақта қаттырақ дыбыс ретінде қабылдауға себеп болады. Алайда, басқа теория 1966 жылы Тонндорф және басқалар сипаттаған окклюзия әсеріне негізделген. Сүйек арқылы құлақ арнасына берілетін төмен жиілікті дыбыстар (256 Гц камертонмен жасалған) арнадан шығып кетеді. Егер окклюзия болса, дыбыс шыға алмайды және өткізгіштік есту қабілетінің жоғалуы бар құлақта қаттырақ естіледі. Өткізгіштік есту қабілетін бір құлақты саусағымен бітеп, Ринне және Вебер тестілерін орындау арқылы имитациялауға болады, бұл жоғарыда айтылғандарды түсінуге көмектеседі. Вебер тестісін имитациялау Bing тестісінің негізі болып табылады.

Сенсорлы-нейрологиялық есту қабілетінің төмендеуін анықтау

Егер екі құлақтың да ауа өткізгіштігі сақталса (демек, өткізгішті есту қабілетінің жоғалмауы бар), пациент сенсорлы-нейрондық есту қабілетінің жоғалған құлағында дыбыс әлсіз естілетінін айтады. Бұл себебі сенсорлы-нейрондық есту қабілетінің жоғалған құлағы ауа немесе сүйек арқылы берілген сигналды қабылдап өңдемейді, сондықтан дыбыс қалыпты естілетін құлақта күштірек сезіледі.