Кіріспе

Құс түрлері

Ақ терн немесе жалпы ақ терн (Gygis alba) – әлемнің тропикалық мұхиттарында таралған шағын теңіз құсы. Оны кейде «ертегі терн» деп те атайды, бірақ бұл атау шатасуға мүмкіндік береді, себебі Sternula nereis-тің де жалпылама атауы осылай. Бұл түрдің басқа да атаулары ағылшын тілінде «angel tern» және «white noddy», ал гавай тілінде «manu o Kū». Кішкентай ақ терн (Gygis microrhyncha), бұрын ақ терннің (Gygis alba microrhyncha) түршесі саналған, қазір жеке түр ретінде мойындалған.

Сипаттама

Ақ теңізқұсының қанаттарының ені бар. Оның қауырсыны ақ, ұзын қара мүсігі бар. Құсбегіш аралдарда, әдетте, шағын бұтақтары бар ағаштарда, сондай-ақ, жартасты тік беткейлерде және адам жасаған құрылыстарда ұялайды. Ақ теңізқұсы суға шомылып кішкентай балықтарды аулайды. Сейшель аралдарындағы Фрегат аралында алып таспашалардың оны аулайтыны байқалған.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Ақ қанатты қарлығаш Тынық мұхитында Чили мен Колумбия жағалауларынан Жаңа Зеландияға дейін, Азияның шығыс және оңтүстік жағалауларында Қытайдан Үндістанға дейін, Оңтүстік Мальдив аралдарында, Үнді мұхитындағы аралдарда және Оңтүстік Африка жағалауында кеңінен таралған. Осының қасында, ағашқа ұя салудың да қиындықтары бар, себебі жұмыртқалары мен балапандары күшті желден құлап кетуі мүмкін. Сондықтан ақ қанатты қарлығаш жұмыртқасын жоғалтса, дереу жаңасын салуға тырысады. Жаңадан туған балапандардың аяқтары жақсы жетілген, сондықтан олар ұяларын міскінгенше ұстап тұра алады. Бұл құс ұзақ өмір сүреді, 42 жылға дейін тірі қалғандары анықталған.

Адамдармен қарым-қатынасы

2007 жылғы 2 сәуірде ақ құс, ману о Кū, Гонолулу, Гавайи қаласының ресми құсы деп жарияланды. Жаңа Зеландияның Табиғатты қорғау департаменті ақ құсты ұлттық деңгейде өте қауіпті түр деп санайды, себебі Рауль аралындағы, құстардың елдегі жалғыз көбейетін орнында, жабайы мысықтар мен егеуқыр тышқандардың пайда болуы олардың санын күрт азайтты. 2016 жылғы мәліметтерге сәйкес, Жаңа Зеландиядағы ақ құстардың саны 2002 жылы басып кірген жыртқыштарды жоюдан кейін артып келеді. Әлемдік деңгейде ақ құстың кең таралған ареалы бар, онда көптеген ірі колониялар қоныстанған, ал екі мойындалған түрі де IUCN Қызыл тізімінде «Қамқорлықты қажет етпейтін» деп тіркелген.