Кіріспе
Америка Құрама Штаттарындағы заң ұйымы Бірыңғай заң комиссиясы (ULC), сондай-ақ Бірыңғай штат заңдары жөніндегі комиссарлардың ұлттық конференциясы деп те аталады, коммерциялық емес, АҚШ құрамына кірмейтін бірлестік. 1892 жылы құрылған ULC, АҚШ штаттарына (сондай-ақ Колумбия округі, Пуэрто-Рико және АҚШ Виргин аралдарына) заң салаларының маңызды аспектілеріне нақтылық және тұрақтылық әкелу үшін жақсы зерттелген және дайындалған үлгілік заңдарды ұсынуды мақсат етеді. ULC мемлекеттік заңның біркелкілігі қажет және орынды болып табылатын салаларында бірыңғай заңдарды қабылдауды ынталандырады. ULC штаб-пәтері Чикаго, Иллинойс штатында орналасқан. ULC шамамен 350 комиссардан тұрады, олардың әрқайсысы АҚШ штатының, Колумбия округінің, Пуэрто-Риконың немесе АҚШ Виргин аралдарының үкіметі тағайындайды. Әрбір ULC комиссары міндетті түрде заңгер болуы керек. Комиссарлар көбінесе заң шығарушылар, судьялар немесе құқық ғалымдары ретінде де қызмет етеді. Әрбір юрисдикция тағайындау әдісін және комиссарлар санын анықтайды. Көптеген штаттарда губернатор штат комиссарларын белгілі бір мерзімге тағайындайды. Кейбір штаттарда ULC комиссарлары тағайындаушы органның қалауынша қызмет етеді және белгілі бір мерзімі болмайды. ULC комиссарлары – қоғамдық қызметі үшін жалақы немесе басқа да сыйақы алмайтын еріктілер. ULC ең белгілісі Америка құқық институтымен бірлесіп жасалған Бірыңғай коммерциялық кодекс (UCC) бойынша жұмысымен танымал. ULC 1892 жылы алғашқы жиынынан бері 400-ден астам бірыңғай заңдарды жасады. Бұл заңдар коммерциялық құқық, отбасылық және тұрмыстық қатынастар құқығы, мүлік, өсиет және траст, жылжымайтын мүлік, дауларды шешудің баламалы тәсілдері және заңның көптеген басқа салаларын қамтиды. ULC-нің ең көп қабылданып жүрген заңдарының қатарында Бірыңғай коммерциялық кодекс, Бірыңғай анатомиялық сыйлық туралы заң, Бірыңғай сауда құпиясы туралы заң, Бірыңғай бала күтімі және оны орындау туралы заң, Бірыңғай мемлекетаралық отбасылық қолдау туралы заң, Бірыңғай электрондық мәмілелер туралы заң, Бірыңғай кәмелетке толмағандарға беру туралы заң және Жаңартылған Бірыңғай сенімгерлікке цифрлық активтерге қол жеткізу туралы заң бар. Қазіргі ULC президенті – Феникс, Аризонадан Тимоти Берг, ULC атқару комитетінің төрағасы – Филадельфиядан Лиза Джейкобс (Пенсильвания), ал ауқымы және бағдарлама комитетінің төрағасы – Стивен Уилборн (Небраска). Калифорния штатының Шерман-Окс қаласынан келген Дэниел Роббинс – бұрынғы президент.
The Uniform Law Commission (ULC), also called the National Conference of Commissioners on Uniform State Laws, is a non profit, American unincorporated association. Established in 1892, the ULC aims to provide U. S. states (plus the District of Columbia, Puerto Rico, and the U. S. Virgin Islands) with well researched and drafted model acts to bring clarity and stability to critical areas of statutory law across jurisdictions. The ULC promotes enactment of uniform acts in areas of state law where uniformity is desirable and practical. The ULC headquarters are in Chicago, Illinois. The ULC consists of approximately 350 commissioners, each appointed by the government of a U. S. state, the District of Columbia, Puerto Rico, or the U. S. Virgin Islands. Every ULC commissioner must be an attorney. Commissioners often concurrently serve as legislators, judges, or legal scholars. Each jurisdiction determines the method of appointment and its number of commissioners. In most states, the governor appoints the state's commissioners to serve a specified term. In a few states, ULC commissioners serve at the will of the appointing authority and have no specific term. ULC commissioners are volunteers who do not receive salaries or other compensation for their public service. The ULC is best known for its work on the landmark Uniform Commercial Code (UCC), drafted in conjunction with the American Law Institute. Since the ULC first convened in 1892, it has produced more than 400 uniform acts. These acts focus on commercial law, family and domestic relations law, estates, probate and trusts, real estate, alternate dispute resolution, and many other areas of the law. Among the ULC's most widely adopted acts are the Uniform Commercial Code, the Uniform Anatomical Gift Act, the Uniform Trade Secrets Act, the Uniform Child Custody Jurisdiction and Enforcement Act, the Uniform Interstate Family Support Act, the Uniform Electronic Transactions Act, the Uniform Transfers to Minors Act, and the Revised Uniform Fiduciary Access to Digital Assets Act. The current ULC President is Timothy Berg of Phoenix, Arizona, the Chair of the ULC's Executive Committee is Lisa Jacobs of Philadelphia, Pennsylvania, and the Chair of the Scope and Program Committee is Steven Willborn of Lincoln, Nebraska. Daniel Robbins of Sherman Oaks, California, is the Immediate Past President.
Тарих
Бірыңғай заң қозғалысы 19 ғасырдың екінші жартысында басталды. Алабама штатының адвокаттар қауымдастығы 1881 жылы жеке штаттар арасындағы заңның кең ауқымды айырмашылықтарының көбінесе шатасу тудыратынын мойындады. 1889 жылы Нью-Йорк адвокаттар қауымдастығы заңдардың біркелкілігін қамтамасыз ету жөніндегі арнайы комитет тағайындады. 1890 жылы Нью-Йорк заң шығарушы органы Нью-Йорктің сол кездегі губернаторы Розуэлл Флауэрге үш комиссарды тағайындауға уәкілеттік берді: «бірнеше штаттардың заңдары арасындағы қайшылықтарды көрсеткен ұлттық маңызы бар белгілі бір мәселелерді зерттеу үшін, штаттар мен аумақтардың заңдарын ассимиляциялау немесе біркелкі етудің ең жақсы жолдарын анықтау үшін, әсіресе Нью-Йорк штатының басқа штаттардың өкілдерін бірнеше штаттармен мақұлдауға және қабылдауға ұсынылатын бірыңғай заңдарды әзірлеу үшін конвенцияға шақыруы тиімді болатынын анықтау үшін». Американдық адвокаттар қауымдастығы сол жылы 12-ші жылдық мәжілісін өткізіп, әр штаттың кейбір мәселелер бойынша заңнаманың біркелкілігін қамтамасыз ету үшін басқа штаттардың комиссарларымен кеңесу үшін комиссарларды ұсынуын ұсынатын қаулы қабылдады. 1892 жылдың тамызында Нью-Йорк штатының Саратога-Спрингс қаласындағы Гранд Юнион қонақ үйінде Бірыңғай заң комиссиясы болып құрылған ұйымның алғашқы отырысы өтті. Бұл жиын Америка адвокаттар қауымдастығының жазғы жылдық мәжілісінен бұрын өтті, бұл дәстүр қазірге дейін сақталып келеді. Жиынға жеті штаттың делегаттары қатысты: Делавэр, Джорджия, Массачусетс, Мичиган, Нью-Джерси, Нью-Йорк және Пенсильвания. Олар өздерін «АҚШ-та заңның біркелкілігін ілгерілету жөніндегі штат комиссарлары кеңесінің конференциясы» деп атады. 1912 жылға қарай барлық штат Комиссияға қатысты. АҚШ Виргин аралдары 1988 жылы өзінің алғашқы комиссарын тағайындап, Комиссияға соңғы қосылған юрисдикция болды. Қызмет еткен жылдары ULC штаттық және аумақтық заңға үлесін үнемі арттырып келеді. Ол тез арада көрнекті заңгерлер ұйымы ретінде танылды. 1901 жылы Вудро Вильсон оның мүшесі болды. Кейіннен бірнеше комиссар АҚШ Жоғарғы Сотының судьялары болды: Луис Брандейс, Уайли Блоунт Ратледж және Уильям Х. Ренквист. Бірнеше танымал заң ғалымдары да мүше болды, мысалы, Джон Вигмор, Сэмюэл Уиллистон, Роско Паунд және Джон Богарт. ULC-тің беделді мүшелігі оның жұмысының сапасын қамтамасыз етуге және оны өте ықпалды етуге көмектесті. 1940 жылы ULC АҚШ коммерциялық заңдағы шатастықты жан-жақты шешуге кірісті. Бұл жоба ULC-ті Америка заң институтымен Бірыңғай коммерциялық кодекс (UCC) жасау үшін серіктестікке түсірді. Кодексті жасауға он жыл уақыт кетті. Одан кейін 14 жыл өткен соң, ол барлық штаттарда қабылданды. Ол Комиссияның ерекше өнімі болып табылады. Құрылғалы бері ULC көптеген тақырыптар мен құқық салаларында 300-ден астам бірыңғай заң жобасын әзірледі, бұл бүкіл елде біркелкілік үлгісін қалыптастырды. Бүгінде Комиссия ең алдымен коммерциялық құқық, отбасылық құқық, жылжымайтын мүлік құқығы, өсиет және мұрагерлік құқығы, бизнес ұйымдарының құқығы, денсаулық сақтау құқығы және құқық қайшылықтары саласындағы жұмысы үшін танымал; ол реттеуші заң жобаларын сирек әзірлейді. Бірыңғай актілерге Бірыңғай ынтымақтастық туралы заң, Бірыңғай пробат кодексі, Бірыңғай бала күтімі туралы заң, Бірыңғай серіктестік туралы заң, Бірыңғай анатомиялық сыйлық туралы заң, Бірыңғай шектеулі серіктестік туралы заң және Бірыңғай мемлекетаралық отбасылық қолдау туралы заң кіреді. ULC-те де айқын сәтсіздіктер болды. 1970 жылдары ULC АҚШ жылжымайтын мүлік заңдарын жан-жақты реформалауға көп уақыт пен күш жұмсады, ол сол кезде де, қазір де штаттан штатқа айтарлықтай өзгереді. ULC-тің жомарт және жақсы ниетті күш-жігері мүлдем нәтижесіз болды; бұл тақырыптағы оның көптеген Бірыңғай актілері ешбір штатта қабылданбады, ал тек бірнеше штаттарда ғана бөліктері қабылданды. Алайда, 2020 жылға қарай 18 штатта төмен кірісті қауымдастықтардағы жерді жоғалтудың ең зиянды себептерінің бірі болып табылатын мұрагерлердің мүлігін бірыңғай бөлу туралы заң (UPHPA) қабылданды, ал 2018 жылы қабылданған ауыл шаруашылығы заң жобасы заңды өзгертті, соның салдарынан UPHPA-ны қабылдаған штаттардағы фермерлер федералды несиелерге және федералды қаржыландырылатын заң көмегіне қол жеткізу мүмкіндігі артты. ULC Бірыңғай Заң Комиссиясы және Бірыңғай Мемлекеттік Заңдар жөніндегі Комиссарлардың Ұлттық Конференциясы деп аталады (2022 жылдың мәліметі бойынша әлі де заңды атауы осы); «NCCUSL» аббревиатурасы бұрын жиі қолданылған, бірақ қазіргі уақытта ұйым өзі «ULC» аббревиатурасын қолданады.
Бірыңғай заң жобаларын әзірлеу және жариялау тәртібі
Бұл [ULC] тек ұсыныс жасай алатынын атап өту керек. Мемлекеттер бірыңғай заңды қабылдағанда көбінесе маңызды өзгерістер енгізеді. Жаңа бірыңғай акт немесе үлгілік акт туралы ұсыныстарды Ауқымы және бағдарлама жөніндегі комитет қарастырады, ол ұйымдастырылған адвокаттар қауымдастығының, мемлекеттік органдардың, жеке мүдделі топтардың, бірыңғай заң комиссарларының және жеке тұлғалардың ұсыныстарын қабылдайды. Ол ұсынылған тақырыпты зерттеу комитетіне жүктеуі мүмкін, ол ұсынысты зерделейді, зерттейді және Ауқымы және бағдарлама комитетіне есеп береді. Ауқымы және бағдарлама комитеті өз ұсыныстарын Атқару комитетіне жібереді. Егер актіні жасау немесе өзгерту туралы ұсыныс мақұлданса, Құрастыру комитеті сайланады және сарапшы – сол саланың білгірі – баяндамашы/құрастырушы ретінде тағайындалады. Әрбір құрастыру комитетіне кеңесшілер мен қатысушы бақылаушылар шақырылады. Актілердің жобалары ULC-нің жылдық мәжілісінде Комиссияның алғашқы талқылауына ұсынылады. Әрбір акті кем дегенде екі жылдық мәжілісте барлық комиссарлардың қатысуымен бөлімдер бойынша қаралуы тиіс. Комиссарлар ұсынылған актіге түзетулер мен толықтырулар енгізе алады. Бүкіл комитет актінің жобасын мақұлдағаннан кейін, ол штаттарда дауыс беруге ұсынылады. 53 штат пен аумақтың әрқайсысы өз мүшелерімен кеңеседі және бір дауыс береді. Ұсынылған акті (1) кемінде 20 юрисдикция; және (2) бірыңғай немесе үлгілік акт ретінде ресми мақұлдау алғанға дейін қатысқан штаттар мен аумақтардың көпшілігімен бекітілуі керек. Осы сәттен бастап акт штаттар мен аумақтардың қарауына ресми түрде ұсынылады. Заң шығарушы органдар «актіні қабылдаған юрисдикцияларда заңның біркелкілігін қамтамасыз ету үшін» дәл жазылғандай бірыңғай актілерді қабылдауға шақырылады. Үлгілік актілер штаттар мен аумақтарға өздерінің жеке қажеттіліктері мен жағдайларына сәйкес заңнаманы жасау үшін нұсқаулық ретінде қызмет ету үшін жасалған. Акті ULC қабылдағаннан кейін, ол әдетте Америка адвокаттар қауымдастығының делегаттар палатасына мақұлдау үшін ұсынылады. Ол мақұлданғаннан кейін, ULC заң шығарушы кеңесі әртүрлі штаттар мен аумақтарда актінің қабылдануын қолдайды. ULC-нің жұмысы юрисдикциялар арасындағы біркелкілік сақталатын ережелер мен процедураларды ұсыну арқылы бизнес пен жеке тұлғалардың құқықтық өмірін жеңілдетеді. Мемлекеттік және аумақтық үкіметтің және заңгерлік қоғамның өкілі ретінде ол 53 тәуелсіз юрисдикцияның әртүрлі құқықтық дәстүрлеріне біркелкілік енгізуге тырысты және оны айтарлықтай табысқа жеткізді.
Қаржылық қолдау
ULC-тің қаржылық қолдауының басым бөлігі штаттар мен аумақтық үкіметтерден бөлінетін қаражаттан түседі. Шығындар халық санына негізделген жылдық төлемдер арқылы мүшелік құрамына жататын мемлекеттер арасында үлестіріледі. ULC бюджеті баспадан түсетін роялтилермен және қорлардан немесе федералдық үкіметтен белгілі бір жобаларды қолдауға берілетін гранттармен толықтырылады. ULC-тің қарапайым бюджеті жеткілікті, себебі оның заңдық сараптамасының көп бөлігі комиссарлардың қайырымдылығымен ұсынылады. Комиссарлар бірыңғай және үлгілік актілерді әзірлеуге мыңдаған сағаттарды – кейбір жағдайларда миллиондаған долларлық еңбекті – жұмсайды. Ешбір мемлекет мұндай заңдық сараптамаға өз қаражатынан төлей алмас еді.