Кіріспе
Америка Құрама Штаттары мен Оңтүстік Кореяның коммерциялық емес ұйымы «Солтүстік Кореядағы бостандық» (LiNK) – АҚШ 501(c)(3) статусына ие коммерциялық емес ұйым. Ұйымның кеңселері АҚШ-тың Калифорния штатындағы Лонг-Бич қаласында және Оңтүстік Кореяның Сеул қаласында орналасқан. Ұйым Қытайда жасырынған босқындарды құтқарып, оларды Оңтүстік Кореяға немесе Америка Құрама Штаттарына қоныстандырады, осылайша олардың Солтүстік Кореяға күштеп қайтарылып, қатал жазаға ұшырауының алдын алады. Босқындар алдымен Қытайдан Оңтүстік-Шығыс Азияға ұйым «Жер асты жолы» деп атап кеткен арнайы маршрут арқылы өтеді, содан кейін Оңтүстік Кореяға барады, онда олар босқындар ретінде танылады. LiNK сонымен қатар БАҚ арқылы, зерттеулер жүргізу және саяхаттар ұйымдастыру арқылы Солтүстік Кореядағы адам құқықтары мәселелерін жария етуге тырысады. АҚШ-тағы университеттердегі корей-американдық студенттердің белсенділігінен туған ұйым тез өсіп, бірнеше толық метражды деректі фильмдерді, сондай-ақ оның жетекшілері мен құтқарылғандардың TED баяндамаларын жасады. Ұйымның Сеулде орналасқан Зерттеу және стратегиялық бөлімі Солтүстік Корея мәселелерін, әсіресе адам құқықтары мәселелерін зерттеумен айналысады. Ұйым өзін Солтүстік Кореяның ядролық қаруларын жою және басқа ұлттық қауіпсіздік мәселелеріне баса назар аударатын үкіметтік ұстанымдар мен БАҚ баяндамаларынан өзгеше деп көрсетеді, оның орнына Қытай үкіметі экономикалық мигранттар деп есептейтін және елге қайтарылу қаупі бар босқындарға назар аударады. LiNK Оңтүстік Корея үкіметі ұсынатыннан асып түсетін Солтүстік Кореялықтарды қайта орналастыру бағдарламаларына қолдау көрсетеді.
Liberty in North Korea (LiNK) is a US 501(c)(3) nonprofit organization. It has offices in Long Beach, California, United States, and Seoul, South Korea. The organization rescues refugees hiding in China and resettles them in South Korea or the United States, so that they can avoid being forcibly repatriated back to North Korea, where they can face harsh punishments. The refugees first travel from China to Southeast Asia through what the organization calls an "Underground Railroad", and then on to South Korea where they are recognized as refugees. LiNK also seeks to raise awareness of human rights issues in North Korea through media production, conducting research, and through tours. Having sprung out of Korean American student activism at universities in the United States, the organization grew rapidly and produced several feature length documentaries, as well as TED talks by its leaders and rescuees. The organization now has a Research & Strategy department based in Seoul, that conducts research on North Korean issues with an emphasis on human rights issues. The organization positions itself as different from governmental positions and media narratives that focus on the dismantling of North Korea's nuclear weapons program and other national security issues, focusing instead on refugees who were considered economic migrants by the Chinese government and who risked repatriation. LiNK provides support to resettlement programs for North Koreans beyond those provided by the South Korean government.
Ерте жылдары және басшылығы
Солтүстік Кореядағы бостандық 2004 жылғы 27 наурызда Йель университетінде құрылды, бұл он сегізінші жылдық корей-американдық студенттер конференциясының (KASCON) соңғы күні болды, ол LiNK ұйымын "жарылысқа ұшыраған ұйым" деп сипаттады. Ұйымды құрғандар Адриан Хонг пен комик Пол Ким болды. Іс-шараға Солтүстік Кореядан қашқан адамның сөйлегені және қашу әрекеттерінің видеолары қосылды. 2004 жылғы желтоқсанда LiNK екі топты Қытай мен Солтүстік Корея шекарасына, солтүстіккореялық босқындармен сұхбаттасу және жағдайды зерттеу үшін жіберді. Адриан Хонгтың басшылығымен LiNK аталымы университеттер мен колледждердегі корей-американдық студенттердің күш-жігері арқасында кеңірек танылды, олар қысқа мерзім ішінде 40 бөлімше тіркеді. The Wall Street Journal бұл мәселеге қызығушылық танытты және газеттің тілшісі Мелани Киркпатрик өзінің "Солтүстік Кореядан қашу: Азияның құпия жолының айтылмаған тарихы" атты кітабында LiNK-тің Қытайдағы қызметін қолдады. Ұйым өсіп, LiNK-тің миссиясы көбірек далалық жобаларды қамтуға кеңейді; 2007 жылғы наурызға қарай LiNK АҚШ, Канада, Еуропа, Жапония және Кореяда 100 бөлімшеге ие болды. 2007-2008 жылдары LiNK өзінің стратегиясы мен басшылығын өзгертті. 2007 жылғы наурызда LiNK өзінің бастапқы стратегиясынан бас тартып, мүшелікке негізделген модельге көшті, бұл сол жылы барлық бөлімшелердің тарауына және іс-шараларға бірыңғай тәсілге әкелді. 2008 жылдың жазында Ханна Сонг Адриан Хонгтың орнына атқарушы директор болып тағайындалды. Сонг солтүстіккореялық босқындарға көмектесетін The Option ұйымының өкілі Джастин Уилермен келіссөздер жүргізді, ал 2008 жылдың күзінде екі ұйым бірігіп, LiNK құрылымын және атын сақтап қалды. Оңтүстік Кореяның "Чосун Ильбо" газеті "Хонг 2009 жылы одан да батыл әрекеттер қажеттігіне көз жеткізгеннен кейін LiNK-тан кетіп қалды" деп хабарлады, ал LiNK-тің мәлімдемесіне сәйкес, Адриан Хонгтың ұйыммен байланысы осы шамада тоқтады. Уилер 2010 жылдардың басында TED сөздері мен басқа да презентациялар арқылы ұйымды жақтады. Уилер 2011 жылдан бастап алынған барлық қаржы LiNK бағдарламаларына жұмсалғанын атап өтті.
Лос-Анджелеске көшу
2009 жылы LiNK Вашингтон қаласынан Лос-Анджелес қаласына көшті. Ұйым өз белсенділік стратегиясын саяси лоббилеуден Солтүстік Корея халқына назар аударуға, бұрыннан жиі жарияланып жүрген саясатқа емес, өзгертті. 2009 жылдың көктемінен бастап олар мектептерде, колледждерде, шіркеулерде және басқа да орындарда Солтүстік Кореядағы адам құқықтарының жағдайы туралы баяндамалар жасау үшін стажерлер топтарын жіберуді бастады. 2014 жылдың күзіне дейін LiNK 13 тур өткізді. Егер Солтүстік Кореяға қайтарылып берілсе, олар тергеу, түрме лагерлері және ату жазасы сияқты жазалауларға ұшырайды. Осы себепті LiNK Қытайда жасырынып жүрген Солтүстік Кореялық босқындарды құтқаруға және Оңтүстік-Шығыс Азия арқылы қашуға көмектеседі. 2019 жылдың наурыз айына дейін LiNK АҚШ және Оңтүстік Кореяда 1000 босқынды орналастырды.
Адамдардың санасын арттыру
LiNK БАҚ, турлар мен науқандар арқылы Солтүстік Кореядағы жоғары саяси мәселелерден назарды аударып, оны Солтүстік Корея халқына бұруға тырысады. Олардың бұл жұмысына Құтқару тобы қолдау көрсетіп келеді.
Құтқару топтары
Бұрын бөлімдер деп аталған Құтқару топтары – университеттерде, колледждерде, жоғары мектептерде, шіркеулерде және басқа да орындарда құрылған топтар. Олар нан сату, концерттер және басқа да қаржы жинау шаралары арқылы босқындарды құтқаруға қаражат жинап тұрады. Бұл саяхаттар әдетте он бір аптаға созылып, негізінен LiNK Nomads жоғары мектептерге, колледждерге, шіркеулерге және басқа да қоғамдық орындарға барып, LiNK медиасын көрсетіп, Солтүстік Корея және LiNK жұмысы туралы сұрақтарға жауап беретін. Базарлар сонымен қатар электрондық ақпарат тасымалдаушылар арқылы – DVD және портативті DVD ойнатқыштар, USB флеш-дискілер, SD карталар, портативті радиолар, халықаралық қоңырау мүмкіндігі бар қытай ұялы телефондары, сондай-ақ ауызша тарату арқылы ақпарат таратуға мүмкіндік береді.
SHIFT (2012)
SHIFT Солтүстік Кореяға қатысты халықтың пікірін саяси мәселелерден гөрі, сол ел халқына ауыстыруға бағытталған. SHIFT адамдарды Солтүстік Корея халқының өзінің әңгімелерін айтуға және БАҚ алыптарын Солтүстік Корея мәселесін жариялау жолын өзгертуге үндеді. Қазір ол LiNK ұйымының маңызды бағыттарының біріне айналды.
"Тәуелділік" (2011)
"Reliance" – әрбір Солтүстік Кореялық босқынның азаттыққа қол жеткізуіне мүдделі адамдардың желісін құруға бағытталған күш-жігер болды. LiNK әлеуметтік желілерді пайдаланып, бүкіл әлемдегі адамдарды онлайн-қаржы жинау кампанияларын бастауға шақырып, жиналған қаражаттың 100% құтқару операцияларына жұмсалды.
TheHundred (2009)
TheHundred босқындарды құтқаруды бастау үшін LiNK-тің қайырымдылық жинау жұмысын жеделдету мақсатында құрылды. Алғашқы мақсат – 100 құтқару операциясын қаржыландыру болатын, және ол қазірдің өзінде орындалды.
Солтүстік Кореяға көпір (2013)
2013 жылдың күзінде LiNK "Солтүстік Кореяға көпір" атты құжаттық фильмді жариялады, онда елде болып жатқан өзгерістер талқыланды. Сондай-ақ, фильмде басқа елдерде тұрып жатқан босқындардың өз отбасыларына ақша және ақпарат жіберіп, осы өзгерістерді қалай ынталандырып жатқаны көрсетілді. Фильмде Дэнни Лидің өмірінен оқиғалар баяндалады, ол 2005 жылдың наурыз айында Солтүстік Кореядан қашып, АҚШ-қа қоныс аударған. Бұл фильм 2013 жылғы көктемгі және күзгі турларында көрсетілді, сондай-ақ бірнеше тәуелсіз кинофестивальдерде де көрсетілді.
SHIFT науқанының бейнесі (2012)
2012 жылдың күзінде LiNK өздерінің SHIFT кампаниясын қолдау мақсатында қысқа фильм жариялады, бұл фильм "SHIFT кампаниясының бейнесі" деп белгілі болды. Анонимді демеушінің көмегімен, осы бейне YouTube-та бір рет қаралуының әр әрекеті LiNK ұйымының жұмысына 0,25 доллар көмектеседі.
Саммит
Солтүстік Кореядағы "Либерти" ұйымы 2014 жылдың маусым айында Калифорния штатының Малибу қаласындағы Пеппердин университетінде алғашқы саммитін өткізді. Солтүстік кореялық спикерлердің қатарында белсенділер Джозеф Ким, Джу Янг, Йон ми Парк және тағы да басқалар болды. Іс-шара Run River North, David Choi және Eatyourkimchi тобының жеке концертімен аяқталды.
Ғылыми-зерттеу және стратегия
LiNK-тің зерттеу және стратегия департаменті, зерттеу және стратегия директоры Сокель Парк басшылығымен, Солтүстік Корея мәселесі бойынша тәуелсіз зерттеулер мен талдаулар жүргізеді, сонымен қатар Солтүстік Корея дағдарысын аяқтау мақсатында әлемнің сарапшыларымен ынтымақтастық етеді. Ол ірі газеттерде және телеарналарда жиі сілтеме жасалады. Оның зерттеу және стратегиялық тобы Солтүстік Кореяға қатысты жаңалықтардың апталық шолуын жасайды, ол Солтүстік Кореяның ішкі жағдайы, адам құқықтары, экономикасы және азық-түлік қауіпсіздігі, босқындар мәселелері, халықаралық саясат және қауіпсіздік, сондай-ақ сарапшылардың талдаулары мен пікірлерін қамтитын жиынтық болып табылады.
Өзгеріс теориясы
LiNK халыққа бағытталған өзгерістер теориясын жақтаушы және азаматтарды күшейту үлгісі үшін лоббилік жұмыс жүргізеді. Олардың мақсаттарына заңсыз медиамен бөлісу, мысалы, шетелдік DVD-дискілер, сондай-ақ үкіметтен тыс күштерге тәуелділікті күшейтетін, құлақтандыратын ақпарат тарату кіреді. Нарықтандыру – тағы бір маңызды бағыт, себебі жергілікті деңгейдегі шенеуніктер арасындағы жемқорлық шетелдік медиаға қолжетімділікті жеңілдетіп қана қоймай, халықтың үкіметке тәуелділігін азайтатын қара нарық белсенділігін де ынталандырады. Шекаралық сауда және оның салдарынан туындайтын идеологиялық ыдырау да Солтүстік Кореядағы өзгерістер үшін маңызды деп саналады.
Серіктестіктер
LiNK өзінің қамтуын арттыру үшін бірнеше бірдей мақсаттағы ұйымдармен серіктестік құрады. Осы серіктестіктердің бірі – Солтүстік Кореядағы адам құқықтары жөніндегі АҚШ комитеті (HRNK) және олар LiNK пен Саймон Визенталь орталығымен бірлесіп, "Төзімділік мұражайында" "Солтүстік Кореяның саяси тұтқындар лагерьдері жүйесі және Солтүстік Кореялық босқындардың қиын жағдайы: әрекет етуге шақыру" тақырыбында іс-шара өткізді.
БАҚ-тың назары
2008 жылдың мамыр айында Google Tech Talk шарасында сол кездегі LinK директоры Адриан Хонг және Солтүстік Кореялық босқын, LiNK-тің бұрынғы елшісі Шин Донг Хьюк қатысты. Шин өзінің «Нью-Йорк Таймс» басылымының бестселлер тізіміне енген «Лагерь 14-тен қашу: Солтүстік Кореядан Батыстағы бостандыққа дейінгі бір адамның керемет саяхаты» атты өмірбаянында осы ұйыммен өткізген уақытын айтып берді. Кітабында ол LiNK-тің оның қозғалысын және сыртқы түрін тым қатаң бақылағаны үшін сынады. Қазіргі президенті/бас директоры Ханна Сонг және Зерттеу және стратегия директоры Сокель Парк жеке-жеке TED шараларына қатысты. LiNK-тің алғашқы құтқарылған босқындарының бірі – Джозеф Ким 2013 жылдың маусым айында TED Global-да сөз сөйледі. Ол бір миллионнан астам көрерменге жеткен сөйлесінде 1990 жылдардағы ашаршылық кезінде Солтүстік Кореядағы өмірі, жоғалтқан және тапқан отбасы туралы, сондай-ақ үміттің күші туралы айтты. Солтүстік Кореядан қашқандардың эмоционалды әңгімелеріне зерттеулердің нақтылығын қосып, Сокель Парк Солтүстік Кореяға қатысты тақырыптар бойынша ірі бұқаралық ақпарат құралдарымен сұхбаттасты және «The Economist» басылымында сілтеме жасалды. Оның жазбаларында «Солтүстік Кореялық босқындар үшін Қытайдың тиімді жолы» және «Ким Чен Ын тепе-теңдікті сақтауға дайындалуда» (Asia Times Online үшін) және «Daily NKHR қызығушылығының өсуіне қалай қолдау көрсетуге болады» (Daily NK үшін) мақалалары бар. 2019 жылдың наурыз айында LiNK негізін қалаушы Адриан Хонг испандық сот құжаттарында 2019 жылдың 21 ақпанында Мадридтегі Солтүстік Корея елшілігіне шабуыл жасаған Адриан Хонг Чанг ретінде танылды. LiNK осы оқиғаға байланысты туындаған дауға NK News-қа жасаған мәлімдемесінде былай деді: «Адриан Хонг студент кезінде Солтүстік Кореядағы Liberty ұйымын құруға қатысты, бірақ он жылдан бері ұйыммен байланысы жоқ. Біз оның соңғы әрекеттері туралы ешқандай ақпаратқа ие емеспіз және Мадридтегі елшілік оқиғасы туралы бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланғаннан басқа біздің қолымызда мәлімет жоқ». Сондай-ақ, қаржылық есептер жыл сайын жарияланады және бұл қаржылық деректер үшінші тараптың қайырымдылық мониторингі қызметі болып табылатын GuideStar арқылы расталады.