Кіріспе

Клевер жапырағы торабын өзгерту

Ішінара клевер жапырағы торабы немесе паркло – бұл клевер жапырағы торабының модификациясы. Бұл жоба жақсы қабылданып, Солтүстік Америкадағы тас жолдар мен магистральдардың тораптарының ең танымал түрлерінің біріне айналды. Ол сондай-ақ Германия, Венгрия, Италия, Нидерланды және Ұлыбритания сияқты кейбір Еуропа елдерінде де қолданылады.

Басқа биржалармен салыстыру

Алмас түйісуінің төрт кіреберіс жолы бар. Клеверліф түйісуі мен қабаттасқан түйісудің сегіз кіреберіс жолы бар. Олар парклодан айырмашылығы, толық бөлініп өтеді және барлық кіреберіс жолдары мен магистральдарда тоқтаусыз қозғалыс қамтамасыз етеді. Парклода әдетте төрт немесе алты кіреберіс жолы болады, бірақ сирек жағдайда бес немесе жеті кіреберіс жолы да болуы мүмкін.

А2 және В2

Парклоның А2 және В2 конфигурацияларында төрт пандус бар. Автожолдың екі жағында да шеңберлі және бағытталған пандустар орналасқан. А2 парклосында шеңберлі пандустар кіреберіс пандустары ретінде, ал бағытталған пандустар шығу пандустары ретінде қызмет етеді. В2 парклосында бұл рөлдер ауысады. Кіреберіс және шығу пандустарының екеуі де артериялық жолда бақыланатын қиылыстарды талап етеді (кейде автожолдың бір жағындағы шеңберлі және бағытталған пандустар бір қиылысты пайдаланады). А2 және В2 парклолары көбінесе 402 және 416 тас жолдары сияқты ауылдық автожолдарда қолданылады, онда пандустарды жолдың үстінен/астынан өтетін көпірді кеңейтпей, жылдамдық төмендету жолақтарын қосуға болады (әдетте А4 парклосына қауіпсіз кіру үшін қажетті шеңберлі пандустарға). А2 және В2 парклоларының пандустары әдетте ұзынырақ болады және ауылдық жердің кеңдігіне байланысты А4 парклоларына қарағанда жоғары жылдамдықпен жүруге мүмкіндік береді. А2 парклосын А4 парклосына бағытталған пандустарды қосу арқылы жаңартуға болады, бұл артериялық қозғалысты автожолға кіретін трафикке қызмет етеді, әйтпесе олар шеңберлі пандустарға кіру үшін солға бұрылуға мәжбүр болар еді.

А4

Парцел A4 (сонымен қатар "алты рампалы жартылай трифолиум") алты рампадан тұрады. Автомагистральдің әр жағында (көбінесе көп жолақты) шығу пандусы, содан кейін дөңгелек пандусы және автомагистральге кіретін бағытты пандусы бар. Кіретін рампалар үш жапырақты торапқа ұқсас конфигурацияда, бірақ әр магистраль бағыты үшін екі емес, бір шығу пандусы бар, әдетте шығу пандусы артериялық жолмен кездесетін жерде бақыланатын қиылысу қажет болады. Парцел A4 – ең танымал жобалардың бірі, себебі артериялық жолдан кіру пандустарына дейінгі барлық қозғалыстар оң жақ бұрылыстар арқылы жасалады, бұл қарсы қозғалысқа сол жақ бұрылыстарды жою арқылы автомагистральге кіруді қауіпсіз етеді (мұндай бұрылыстарды жасау үшін көліктердің кезекте тұруын талап етеді). Бұл логикалық тұрғыдан да дұрыс, өйткені автомагистральдер артериялық жолдарға қарағанда жоғары өткізу қабілетіне ие, ал оң жақ бұрылу пандустары артериялық жолдағы жүктемені сіңіріп, қозғалысты азайтуға тиімді. Кейбір парцелдерде шығу пандусы қиылысынан кейін артериялық жолдан шығып, оңға бұрылу (бағытты) пандусы орналасқан. Бұл конфигурация көбінесе басқа жол автомагистральдің шығу пандусымен кездескенде қолданылады, сонда осы жолдан келетін көліктер автомагистральге кіру үшін оңға бұрылу мүмкіндігіне ие болады. Автомагистральден артериялық жолға шығатын көліктерге ұзақ, салыстырмалы түрде түзу шығу пандусы беріледі, бұл жылдамдықтан туындайтын аударылу қаупін азайтады. Бұл шығу пандустары көбінесе солға, оңға бұрылуға немесе кейбір жағдайларда түзу жүруге мүмкіндік беру үшін көп жолақты болып келеді. Шығу пандусының соңында артерияға ағып жатқан автомагистраль қозғалысын реттеу үшін көліктік шамдар жиі орнатылады. A4 парцелі әсіресе қала маңындағы, жоғары қозғалыс деңгейіне ие аймақтарға өте қолайлы. Онтарио автомагистральдері провинцияның оңтүстік бөлігінің көп бөлігінде, әсіресе Алтын Атқыштар және Оттава аймағында A4 парцелін пайдаланады. Монреаль аймағындағы кейбір автомагистральдерде де осындай тораптар бар. Қала маңындағы аймақтарда жаяу жүргіншілер мен моторлық көліктер емес құралдарды пайдаланушылар үшін әр бағытта үш қақтығыс нүктесі бар, олардың біріншісі орташа жылдамдықтағы, нашар көрінетін қақтығыс нүктесі болып табылады. Caltrans бұл нысанды кейбір соңғы жобалар үшін қолданады, мысалы I 880 және Сан-Франциско шығанағы аймағындағы, сондай-ақ Лос-Анджелес аймағындағы басқа да автомагистральдерді қайта жаңартуда. Олар көбінесе бұрынғы толық үш жапырақты тораптарды алмастырды. Екі бағыттағы барлық шығу қозғалысы салыстырмалы түрде түзу пандусқа ие және көліктік шаммен реттеледі. Кіретін пандуста жолдан шығып кету ықтималдығы шығу пандусына қарағанда әлдеқайда төмен. Кіретін пандустарда жылдамдық реттегіш шамдар жиі орнатылады. Саскачеван тас жолының 1 (шығыстан батысқа), Саскачеван тас жолының 39 (оңтүстік, CanAm бағытының бөлігі) және Саскачеван тас жолының 301 (солтүстік) қиылысы A4 парцелі болып табылады. 1 тас жолы автомагистраль ретінде, ал 39/301 тас жолы артериялық жол ретінде қызмет етеді.

B4

B4 бөлік алмасуы сырттай A4 бөлігінің айнадағы бейнесі сияқты көрінеді. Дегенмен, B4 конструкциясы бақылаушы жолға шығу пандустарын қозғалыс шамдарысыз ұсынады, ал бақылаушы жолдан солға бұрылатын көліктер қарсы қозғалыс ағынымен кесісуі керек. Бұл жоба A4 бөлігіне қарағанда бақылаушы жолды көбірек тас жол қозғалысымен толтыру мүмкіндігіне ие болғанымен, оның бір ерекше артықшылығы – бақылаушы жолдағы екі бағыттың қозғалыс сигналдарын тәуелсіз түрде реттеу мүмкіндігі. Бұл бақылаушы жолда тікелей қозғалыс ағыны бұрылу қозғалысынан артық болғанда тиімді.

Басқа өзгерістер

Тек екі квадранты бар паркло дизайны, алмаз тәрізді түйіскендермен ұқсастығы себепті, көбінесе бүктелген алмаз деп аталады. Кейде бүктелген алмаздағы пандустар шын мәнінде жергілікті көшелер болып табылады; жоғары стандартқа жаңартылған жер үсті жолдары көбінесе жер сатып алуға жұмсалатын қаражатты үнемдеу үшін осылай жасалады. Бұл типтегі түйіскен парклодан әлдеқайда бұрын пайда болған; 1930 жылдары салынған Мерит Парквей және Королева Елизавета жолы негізінен бүктелген алмаздар мен үш жапырақты түйіскендерді пайдаланған. Мысал ретінде 401 тас жолының Тилбериден шығысқа қарай 2-ші тас жолымен түйіскен жерін (63-ші шығу) келтіруге болады: пандустар автокөлік жолына өте жақын қиылыстарға ие, бұл қозғалыстың ауылдық жолмен (Джаннетт Крик жолы / Маккинлей жолы) жалғасуына мүмкіндік береді, бұл жол бұрын 2-ші тас жолымен қиылысқан. Азиядағы мысалдардың бірі – SCTEX-тегі Кларк-Оңтүстік шығу, ол екі квадрантты паркло түйіскені. Қозғалыс және жерге қажеттілікке байланысты, AB және A3 парклолары сияқты гибридтік жобалар құрылуы мүмкін. Паркло AB түйіскенінің айқын мысалы – Оттавадағы 417 тас жолы мен Вудрофф даңғылының түйіскені. Онтарио жүйесінде сипатталмаған басқа варианттар бір немесе бірнеше сыртқы пандустарды жояды, ал циклдық пандустар сол квадранттарда қалдырылады. АҚШ-та бүктелген алмаздар көбінесе беткі көшеге жақын теміржол желісі бар жолдармен түйіскенде қолданылады; қазіргі американдық тәжірибеде кіру/шығу пандустарына деңгейлес өткелдерге рұқсат етілмейді.

Іске асыру

Калифорния штатында Caltrans қазіргі уақытта тас жолдар мен қалалық көшелер арасындағы "көпірлі тораптарды" (cloverleaf interchanges) қайта жаңарту кезінде, оларды кейбір айналымды пандустарды алып тастау арқылы "жартылай көпірлі тораптарға" (parclo interchanges) айналдырады (немесе сирек жағдайларда, жақын орналасқан айналымды пандустар арасына көпірлер салынады – толық мәліметтер үшін "көпірлі тораптар" бөлімін қараңыз). Филиппиндегі Солтүстік Лузон тас жолында "жартылай көпірлі тораптардың" түрлі нұсқалары қолданылады. "Жартылай көпірлі тораптардың" құрылымы, кіреберіс және шығару жолдары бір-бірімен қатар орналасқан жерлерде, жол ақысын алу кедергілерін біріктіруге мүмкіндік береді. Бір үлкен кедергі, кіреберіс/шығару жолдарының әр жұбына бір мезгілде қызмет көрсете алады, бұл тораптардағы құрылыс және пайдалану шығындарын азайтады. Қолайлы жағдайларда, мысалы, соңғы тораптарда, "труба тораптары" (trumpet interchanges) артықшылыққа ие, себебі олар барлық төрт кіреберіс/шығару жолы үшін бір үлкен жол ақысын алу кедергісін қажет етеді.