Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Курт Герцстарк (26 қаңтар 1902 – 27 қазан 1988) – австриялық инженер. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол механикалық қалташа калькуляторының (Курта) жобасын жасады.
Curt Herzstark (January 26, 1902 – October 27, 1988) was an Austrian engineer. During World War II, he designed plans for a mechanical pocket calculator (the Curta).
Өмір және мансап
Герцстарк Венада Мари мен Сэмюэл Якоб Герцстарктың ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі яһуди, ал анасы католик болып туған, лютеран дініне көшіп, Герцстаркты лютерандық рухта тәрбиеледі. 1938 жылы, ол әкесінің Rechenmaschinenwerk Austria Herzstark & Co компаниясының техникалық менеджері болғанда, Герцстарк Curta калькуляторының дизайнын аяқтаған, бірақ Австрияның нацистік Германияға қосылуына байланысты оны өндіре алмады. Оның орнына компанияға неміс әскері үшін өлшеу құралдарын жасау бұйырылды. 1943 жылы, әкесі либералды яһуди болғандықтан, нацистер оны «яһудилерге және бүлікшіл элементтерге көмектескені» және «арий әйелдерімен лайықсыз қарым-қатынаста болғаны» үшін тұтқындап, Бухенвальд концлагеріне жіберді. Алайда, әскердің фирманың жоғары дәлдіктегі өндірісі және әсіресе Герцстарктың техникалық біліктілігі туралы баяндамалары нацистерді оны «жауапты маман» ретінде қарауға итерді. Бухенвальдтағы тұтқындық оның денсаулығына қауіп төндірді, бірақ оны лагерьге қарасты, Вильгельм Густлоф атымен аталатын зауытта жұмыс істеуге шақырғанда жағдайы жақсарды. Ол жерде оған калькуляторының құрылысын салудың сызбасын жасауды тапсырды, содан кейін нацистер соғыс жеңіспен аяқталғаннан кейін машинаны фюрерге сыйлық ретінде табыстауды жоспарлады. Осылайша көрсетілген артықшылық оның Бухенвальдта 1945 жылы лагерь азат етілгенге дейін тірі қалуына мүмкіндік берді, ол кезде ол толық құрылысты жадынан қайта салған болатын. Герцстарк Лихтенштейннің Ненделн қаласында қайтыс болды.
Herzstark was born in Vienna, the son of Marie and Samuel Jakob Herzstark. His father was Jewish and his mother, born a Catholic, converted to Lutheranism and raised Herzstark Lutheran. In 1938, while he was technical manager of his father's company Rechenmaschinenwerk Austria Herzstark & Co., Herzstark had already completed the design of the Curta, but could not manufacture it due to the Nazi German annexation of Austria. Instead, the company was ordered to make measuring devices for the German Army. In 1943, perhaps influenced by the fact that his father was a liberal Jew, the Nazis arrested him for "helping Jews and subversive elements" and "indecent contacts with Aryan women" and sent him to the Buchenwald concentration camp. However, the reports of the army about the precision production of the firm and especially about the technical expertise of Herzstark led the Nazis to treat him as an "intelligence slave". His imprisonment at Buchenwald seriously threatened his health, but his condition improved when he was called to work in the factory linked to the camp, which was named after Wilhelm Gustloff. There, he was ordered to make a drawing of the construction of his calculator, so that the Nazis could ultimately give the machine to the Führer as a gift after the successful end of the war. The preferential treatment this allowed ensured that he survived his stay at Buchenwald until the camp's liberation in 1945, by which time he had redrawn the complete construction from memory. Herzstark died in Nendeln, Liechtenstein.
Танымал мәдениетте
Курта Уильям Гибсонның «Үлгілерді тану» кітабының төртінші тарауында еске алынады. Тарау «Математикалық гранаталар» деп аталады, бұл басты кейіпкер Кейси Поллардтың оларды алғашқыда қол гранаталары деп жаңылысқанын көрсетеді.
The Curta is referenced in chapter four of William Gibson's Pattern Recognition. The chapter is entitled 'Math Grenades', which refers to protagonist Cayce Pollard mistaking a box of them for hand grenades at first glance.