Дэвид Гулипил: Австралияның ұлы суретшісі мен бишісі

Кіріспе

Дэвид Дхалатнгу Гулпиллил (1 шілде 1953 – 29 қараша 2021) – австралиялық актер және биші. Ол «Walkabout» (1971), «Storm Boy» (1976), «The Last Wave» (1977), «Crocodile Dundee» (1986), «Rabbit Proof Fence», «The Tracker» (екеуі де 2002) және «Australia» (2008) фильмдеріндегі рөлдерімен танымал болды. Австралияның аборигендерінен шыққан және Йолнгу халқының өкілі, ол Арнем жерінде дәстүрлі өмір салтында тәрбиеленді. Шебер биші болған оның талантын британдық режиссер Николас Рог байқап, оны «Walkabout» фильміндегі алғашқы басты рөлге шақырды. Ол сонымен қатар сахнада да бірнеше рет өнер көрсетті. Австралияның ең ұлы актерлерінің бірі және кинодағы аборигендердің жолын ашқан пионер ретінде танылған ол көптеген сыйлықтар мен наградалармен марапатталды, соның ішінде 2019 жылғы NAIDOC сыйлығының өмірлік жетістіктері үшін жүлдесін алды. 2021 жылдың қарашасындағы қайтысынан кейін, оның отбасының өтініші бойынша, аборигендердің дәстүрлі сенімдеріне сәйкес, өлгендердің есімін атаудан сақтау үшін ол қысқа мерзімге Дэвид Далайтнгу деп аталды.

Ерте өмір және білім

Гүлпіл шамамен 1953 жылы туған, бірақ 2021 жылы өзінің өмірі туралы "Менің атым Гүлпіл" атты деректі фильмінде өзінің қанша жаста екенін білмейтінін айтты. Жергілікті миссионерлер оның тууын 1 шілдеде 1953 жылы "шамамен есептеу" бойынша тіркеген. Ол Австралияның Солтүстік территориясындағы Арнем жерінің Йолнгу халқының Манджалпингу (Джильба) руынан шыққан адам еді. Гүлпіл жас кезінде шебер аңшы, із кесуші және салтанатты биші болған. Гүлпіл балалық шағын аборигендік емес ықпалдан тыс жартастарда өткізді. Ол ата-анасы қайтыс болғанға дейін отбасының қамқорлығында дәстүрлі тәрбие алды, содан кейін Солтүстік-Шығыс Арнем жеріндегі Манингрида мектебіне барып оқыды.

Алғашқы фильмі "Walkabout" (1971) шыққаннан кейін Гүлпіл ағылшын тілін еркін меңгерді, бұл оның бірнеше абориген тіліндегі тілдік қабілетін арттырды. Бұл туралы Гүлпіл "Менің атым Гүлпіл" фильмінде айтқан. Ол Боб Марлиге диджериду ойнауды үйретті, ал Марли оны "ганжамен" таныстырды. Оның өмірі туралы "Гүлпіл: Бір қызыл қан" атты деректі фильм 2003 жылы ABC телеарнасында көрсетілді. Фильмнің атауы Гүлпілдің: "Біз бәріміз бір қаннанмыз. Қайдан келсек те, бәріміз бір қаннанмыз, бірдейміз" деген сөзінен алынған. Гүлпіл өмірі бойы би және кино саласында маңызды шығармашылық ықпал етті. Ол 2006 жылғы Канн фестивалінде қазылар алқасының арнайы сыйлығын жеңіп алған "Он каноэ" фильмінің бастамашысы және баяндаушысы болды. Бұл фильм 1000 жыл бұрынғы адасқан махаббат пен кек алу туралы дәстүрлі әңгімеге негізделген, онда жергілікті тілде сөйлейтін кәсіби емес абориген актерлері ойнайды. Гүлпіл режиссер Рольф де Хирмен бірлесіп, фильм түсіруге шақырды. Ол "күрделі себептермен" жобаның басты рөлінен бас тартса да, фильмдегі әңгімешінің дауысын да берді. Де Хир Гүлпілді тағы бір фильмде, "The Tracker" (2002) режиссерлік еткен. 2007 жылы ол Ричард Фриардың бір сағаттық тәуелсіз деректі фильмінде ойнады, ол жергілікті халықтың құқықтары мен соғысқа қарсы қозғалысқа арналған, сондай-ақ бұрынғы премьер-министр Малкольм Фрейзер, бұрынғы жасыл партия жетекшісі Боб Браун және Гуантанамодағы тұтқын Дэвид Хикс сияқты тұлғалардың пікірлерін қамтыды. 2014 жылы ол қайтадан Де Хирмен бірлесіп, бұл жолы "Чарлидің елі" фильмінің сценарийін жазуға қатысты. Фильм бірнеше марапатқа ие болды, соның ішінде Канн кинофестивалінде "Un Certain Regard" бағдарламасы бойынша үздік актер сыйлығы. Гүлпіл аборигендер мәдениетін ақ нәсілділер өркениетінің қатеріне ұшырамай тұрып бейнелеуімен танымал болды, бірақ ол мұны істеу арқылы өз мәдениетінен алшақтады. Ол өзін екі арада сезінді, "бір аяғы шампан мен икрада, екіншісі арман уақытының топырағында". Бұл жұмыс Редж Крибпен бірлесіп жазылған және Нил Армфилд режиссерлік еткен, ол өмірінен алынған оқиғаларға негізделген сценарий болды. Олардың ішінде "Көшпенділер" фильмінің түсірілуі, Бэкингем сарайындағы өнер көрсету және Канн қаласындағы бомбалық дабыл туралы әңгімелер бар. Ол сондай-ақ 1974 жылы Сидней опера үйінде "Геркулес бесігінде" сахнада өнер көрсетті; 1982 жылы Брисбендегі Commonwealth Gala Performance (Елизавета II және Эдинбург герцогы, Принц Филипп алдында); 2002 жылы Сиднейдегі Message Sticks кинофестивалінде (онда Австралия аборигендерінің мәдени және зияткерлік меншік құқықтары мен авторлық құқық мәселелері талқыланды). Римилл паркі / Мурлаиррапуркада тегін концерт өтті. Труппаға үшінші конференцияға қатысу үшін Солтүстік территория үкіметінен грант берілді.

After appearing in his first film, Walkabout (1971), Gulipilil became fluent in English, adding to his linguistic ability in several Aboriginal languages. Also related by Gulpilil in the film My Name Is Gulpilil. He taught Bob Marley how to play the didgeridoo, while Marley introduced him to "ganja". A documentary about his life, Gulpilil: One Red Blood, was aired on ABC Television in 2003. The title comes from a quote by Gulpilil: "We are all one blood. No matter where we are from, we are all one blood, the same". Gulpilil was a major creative influence throughout his life in both dance and film. He initiated and narrated the film Ten Canoes which won a Special Jury Prize at the 2006 Cannes Festival. The prize winning, low budget film, based on a 1,000 year old traditional story of misplaced love and revenge, features non professional Aboriginal actors speaking their local language. Gulpilil collaborated with the director, Rolf de Heer, urging him to make the film, and although he ultimately withdrew from a central role in the project for "complex reasons," Gulpilil also provided the voice of the storyteller for the film. De Heer had directed Gulpilil in another film, The Tracker (2002). In 2007, he starred in Richard Friar's hour long independent documentary, Think About It! which was focussed on Indigenous rights and the anti war movement and included commentary from former Prime Minister Malcolm Fraser, former Greens leader Bob Brown, and David Hicks, then a detainee at Guantanamo Bay detention camp. In 2014, he again collaborated with De Heer, this time sharing on screenwriting credits for Charlie's Country. The film won several awards, including Best Actor in Un Certain Regard at the Cannes Film Festival. Gulpilil was renowned for portraying Aboriginal culture before it became threatened by the white civilisations, though the irony is that he became divorced from his own culture by doing so. He felt that he was stretched somewhere between the two, with "one tiptoe in champage and caviar, and the other in the dirt of his Dreamtime". This work, co written with Reg Cribb, and directed by Neil Armfield, was based on stories of his life assembled into a script. These included tales from the making of Walkabout, performing at Buckingham Palace, and inadvertently causing a bomb scare at Cannes. He also performed on stage in The Cradle of Hercules at the Sydney Opera House in 1974; the Commonwealth Gala Performance in Brisbane in 1982 (in front of Queen Elizabeth II and the Duke of Edinburgh, Prince Philip); the Message Sticks Film Festival in Sydney in 2002. ), at which cultural and intellectual property rights and copyright issues for Australian Indigenous dancers were discussed. A free concert was given in Rymill Park / Murlawirrapurka. The troupe was given a grant from the Northern Territory Government to attend the third conference

Жазу және сурет салу

Би, музыка, кино және теледидардағы мансабынан басқа, Гүлпілил де шебер әңгімеші болды. Ол йольнгу сенімдеріне негізделген екі томдық балалар әңгімелерінің мәтінін жазды. Бұл кітаптарда австралиялық суретшілердің суреттері мен иллюстрациялары да бар, және олар Гүлпілилдің өзінің туған жерінің ландшафты, халқы және дәстүрлі мәдениетіне деген құрметін көрсетеді. 2013–14 жылдары Гүлпілил салған «Гүлпарил су айдынындағы көк тілді ящерицамен патшалық қоңыр жылан» суреті Оңтүстік Австралия өнер галереясының қорында сақталуда.