Джалу Гуррувиви, Жалу (шамамен 1935 – 12 мамыр 2022) – Австралияның Солтүстік территориясындағы Арнем аймағынан шыққан Йолнгу музыканты, суретшісі және көшбасшысы. Ол иідаки (диджериду деп те аталады) ойнау, жасау және рухани сақтау шеберлігімен әлемдік деңгейде танымал болды. Көптеген туындылары түрлі галереяларда көрсетілген құрметті суретші ретінде, ол өзінің мәдениеті мен дәстүрлерін өз қауымынан тысқары да таратуға ұмтылды.
Djalu Gurruwiwi, written Djalu (c. 1935 – 12 May 2022), was a Yolngu musician, artist, and leader from Arnhem Land in the Northern Territory of Australia. He was globally recognised for his acquired skill as a player, maker, and spiritual keeper of the yiḏaki (also known as didgeridoo). As a respected artist with many of his works in several galleries, he aimed to spread his culture and traditions past his own community.
Өмір
Гуррувиви Вессел аралдары тобындағы кіші аралдардың бірі – Виррику аралында (Жиргари деп те аталады) миссионерлік станциясында дүниеге келді. Ол сондай-ақ Милингимби аралында (Тұяқты аралдарындағы Юруви деп те аталады) туғанын өзі хабарлады. Бұл екі арал тобы да Австралияның Солтүстік территориясындағы Арнем жеріне жақын орналасқан. Туған күні нақты белгісіз (миссионерлер оның және екі бауырласының туылған күнін бірдей деп жазған – ресми түрде 1 қаңтар 1930 жыл), шамамен 1940 жыл шамасында туған деп есептеледі.
Gurruwiwi was born at the mission station on Wirriku Island (also known as Jirgarri), one of the smaller islands in the Wessel Islands group. He has also self reported being born on Milingimbi Island (also known as Yurruwi, in the Crocodile Islands), with both of these island groups being off Arnhem Land in the Northern Territory, Australia. His date of birth is uncertain (the missionaries recorded his and two brothers as having the same birthdate – officially 1 January 1930), estimated 1940
Ол Йолнгу халқының Дангу тілдер тобының Дхуа руындағы Галпу кланының басшысы болды. Джалу Дарвиннің шығысында орналасқан Гоув түбегіндегі Бирритжимиде тұрды. Ол алыс аймақта христиан дінін ұстана отырып, дәстүрлі өмір салған, әкесімен бірге липалипада (құбырлы қайық) тасбақа аулаған және "баланда" (ақ адамдар)мен азаматтық байланысы аз болған. Гуррувиви 2022 жылдың 12 мамырында Арнем жерінде ұзақ аурудан кейін қайтыс болды, жасы 80-нен асқан деп саналады.
He was a leader of the Dhuwa moiety Gälpu clan, of the Dangu language group of the Yolngu peoples. Djalu lived in Birritjimi on the Gove Peninsula, about east of Darwin. He grew up practicing Christianity and living a traditional life in the remote area, hunting turtles with his father on a lipalipa (dug out canoe), and with little contact with "balanda" (white people). Gurruwiwi died in Arnhem Land after a long illness on 12 May 2022, believed to be aged in his late 80s.
Отбасы
Гуррувивидің әйелі Джеффри Гуррумул Юнупингудың қарындасы, олардың бірнеше ұлы бар және ол әкесінен мирас қалған Йолнгу әндері мен емдеу тәсілдерін сақтайды. Ларри мен Эндрю Гейалана Гуррувиви Bärra West Wind тобын басқарды, ал 2010 жылы Джейсон Гуванбал Гуррувиви, Вернон Марритŋу Гуррувиви, Дион Маримунук Гуррувиви және Адриан Гююнду Гуррувиви де топ мүшелері ретінде тізілген. Топ пен Ларри 2017 жылғы Westwind: Djalu's Legacy фильмінде көрсетілген. Топ 2020 жылдың 26 қаңтарында Виктория штатының Лекстон қаласындағы Rainbow Serpent фестивалінде иідаки шеберлік сағаты мен концерт өткізуді жоспарлаған.
Gurruwiwi's wife is a sister of Geoffrey Gurrumul Yunupingu, and they have several sons and custodian of the Yolngu songlines and healing techniques passed down by his father. Larry and Andrew Gäyalaŋa Gurruwiwi led the Bärra West Wind band, with Jason Guwanbal Gurruwiwi, Vernon Marritŋu Gurruwiwi, Dion Marimunuk Gurruwiwi, and Adrian Guyundu Gurruwiwi also listed as members of the band in 2010. The band and Larry are featured in the 2017 film Westwind: Djalu's Legacy. The band was scheduled to give a yiḏaki workshop and performance at the Rainbow Serpent Festival at Lexton, Victoria on 26 January 2020.
Әндер арасында
Эмми сыйлығына ұсынылған, аборигендік өнер мен музыкаға қызығушылық танытқан антрополог Джошуа Белл "In Between Songs" атты Гуррувиви туралы деректі фильм түсірді. Ол қазіргі әлемде өмір салтын сақтап қалу үшін австралиялық аборигендердің кездесетін қиындықтарын бөлісуге және көрсетуге көмектеседі. Гуррувивимен жеке сұхбатта ол екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондықтардың өз жеріне жасаған бомбалауларын еске алатынын айтады. Олардың өзі де, оның отбасы да бұрын ешқашан ұшақ көрмегендіктен, тіпті жарылысқа да тап болмағандықтан, қуанышпен қарсы алған. Олар табиғи түрде қорқыныш емес, қуаныш сезімін бастан өткерді. Бұл йолнгу халқының қазіргі заманғы соғыс және жалпы қазіргі әлеммен таныс еместігінің тағы бір мысалы.
Joshua Bell, emmy award nominee, anthropologist interested in aboriginal artworks and music, directed a documentary about Gurruwiwi called “In Between Songs.” He helps share and expose problems that Australian aboriginal artists face in order to maintain their lifestyle in the midst of the contemporary world. During a personal interview with Gurruwiwi, he shares that he remembers Japanese bombings on his homeland during World War II. Because neither him nor his family have ever been exposed to a plane, let alone an explosion, they cheered. They had naturally felt a sense of celebration over a sense of fear. This is yet another depiction of the Yolngu’s lack of exposure to modern war, and the modern world as a whole.
Марапаттар
Гурувиви 2015 жылғы Ұлттық жергілікті музыка сыйлығын «East Journey» әнімен «Жылдың дәстүрлі әні» номинациясында «Mokuy & Bonba» үшін жеңіп алды.
Guruwiwi won the 2015 National Indigenous Music Award in the Traditional Song of the Year category, with East Journey, for "Mokuy & Bonba".
Идаки: Диджериду және Австралия дыбысы
Гуррувиви 2017 жылы Оңтүстік Австралия мұражайы ұйымдастырған "Йидаки: Диджериду және Австралияның дыбысы" көрмесінің бас консультанты болды. Бұл көрме осы аспаптың күші мен Йолнгу халқы үшін оның мағынасын тануға арналған. Көрменің мақсаты аспаптың мүмкіндіктерін ғана емес, сонымен қатар Австралиядан тыс әлеммен қарым-қатынас жасау жолын көрсету болды, бұл Гуррувивидің басты ниеті еді. Ол үнемі өзінің аспабы мен музыкасын түрлі мәдениеттер арасындағы байланысты нығайту үшін пайдаланған.
Gurruwiwi was the main consultant for Yidaki: Didjeridu and the Sound of Australia, ex exhibition curated by the South Australian Museum in 2017. This exhibition was dedicated to learning about the power of this instrument, and what it meant to the Yolngu people. Not only did it aim to educate what the instrument could do, but also to demonstrate how it could communicate to the rest of the world outside of Australia, which was always Gurruwiwi's aim, as he consistently tried to use his instrument and music to bridge the gap between different cultures.
Оқыту
Гуррувиви халықаралық шеберлік сабақтарын Еуропа, Азия және Солтүстік Америка сияқты континенттерге таратты. Ол бұрын "Гарма" дәстүрлі мәдениеттер фестивалінде ілгері деңгейдегі студенттер үшін жыл сайын идаки жұмыстық семинарларын өткізетін, сондай-ақ аспапта ойнауды үйретуге арналған екі оқу альбомын жазды.
Gurruwiwi spread international master classes to outside continents such as Europe, Asia, and North America. He used to hold annual yidaki workshops at the Garma Festival of Traditional Cultures for advanced students, and produced two instructional albums on how to play the instrument.