Жаңа Зеландияның Солтүстік Аралындағы жанартаулық үстірт

Кіріспе

Жаңа Зеландияның Солтүстік аралындағы пирокластикалық жанартаулық үстірт

Солтүстік аралдың жанартаулық үстірті (көбінесе Орталық үстірт деп аталады және кейде Ваймарино үстірті деп аталады) – Жаңа Зеландияның орталық Солтүстік аралының көп бөлігін жанартаулар, лавалық үстірттер және кратерлік көлдермен қамтитын жанартаулық үстірт. Онда Таупо кальдерасы, Окатаина кальдерасы және Тонгариро жанартау орталығы орналасқан, нәтижесінде ол қазіргі уақытта Жер бетіндегі ең белсенді және өнімді кремнийлі вулканизм аймағы болып табылады. Жаңа Зеландияның ең ірі көлі – Таупо көлінің үлкен, белсенді супервулкандық кальдерасына бағытталған Орталық Таупо вулканы аймағынан шығысқа және батысқа кең игнимбрит табақтары таралады. Соңғы жарылыс 2000 жылдан ертерек болған. Бұл вулканы аймаққа оңтүстіктегі Тонгариро тауы, Нгаурухое тауы және Руапеху тауының үш белсенді шыңы кіреді, ал солтүстікте Роторуадан асып, Майлы шығанақтың жағалауына дейін созылады. Тонгарироның солтүстігінде Пиханга тауы орналасқан. Үстірттің батыс шекарасы Мамаку және Каймай жоталарының қасындағы тік жарды құрайды, бірақ оңтүстікке қарай айқын емес. Шығыста үстірт Ахиманава, Кавека және құнарлы Кайманава тауларының етегіне дейін жетеді. Үстірттің батысында Таранаки Маунга жанартауы (Эгмонт ұлттық паркі) орналасқан. Елдің ең ұзын екі өзені – Ухангуи және Вайкато өзендерінің бастаулары осы үстіртте орналасқан.

Геология

Ең биік тау – Руапеху – андезиттік конус, ол біршама биік болған, бірақ конус пен сақина тәрізді жазықпен эрозияға ұшыраған. Бұл Тонгариро жанартау орталығына тән, оның жер бедері андезит магмасының аралық қасиеттерімен сипатталады, құрамындағы кремнийдің орташа мөлшері оны базальттан көбірек тұтқыр, бірақ риолиттен әлдеқайда азырақ етеді. Андзит магмасы газға кедей болса, қара сұр лаваға, ал газға бай болса, шлакқа айналады. Жарылыс сипатындағы атылыстар көбінесе шағын немесе орташа мөлшердегі фреатомагматикалық атылыстар болып табылады, онда ыстық магма суды буға, ал магманы күлге айналдырады. Руапехудің солтүстік-батысында Хаухунгатай орналасқан – платоның оңтүстігіндегі ең көне тіркелген жанартау, жанартаулық белсенділіктен бөлек пайда болған. Платоның солтүстік-батыс шетінде Мангакинода шамамен 1 миллион жыл бұрын болған тарихи атылыс нәтижесінде пайда болған игнимбрит, бүгінде Оклендке дейін жетеді және қалыңдығы …-ға дейін жетеді. Аймақтағы соңғы ірі атылыс – 1800 жыл бұрынғы Таупо көлі жанартау кешенінен шыққан Хатепе атылысы, ол Солтүстік аралдың солтүстігі мен солтүстік-шығысына лава мен желмен тараған тефраны шашыратып жіберді. Жаңа Зеландияның соңғы 20 000 жылдағы ең ірі атылысы деп саналатын бірнеше минут ішінде шамамен … га материал шығарылды, бірақ атылыс процесінің толық тізбегі бірнеше жылға созылуы мүмкін, сәл ұзағырақ кезеңде … га шығарылды. Мұндай газ шығару оқиғаларынан кейін, олардың арасында үлкен уақыт аралығы болады, содан кейін төмен газды, тұтқыр риолит магмасының құйылуы арқасында күмбездер пайда болады. Осы жағдайда 200 жылдан кейін Гороманги рифтері пайда болды. Таупо көліндегі мұндай жанартаулық күмбездің тағы бір мысалы – Мотутайко аралы. Ал платоның солтүстік-батысында Таравера тауының лава күмбезі орналасқан, ол 1886 жылы болған салыстырмалы түрде шағын жарылыс кезінде екіге бөлінді. Бұл Жаңа Зеландия тарихындағы жанартаулық атылыстардың салдарынан адам өмірінің ең көп саны тіркелген оқиға. Кейінгі тәуекелді бағалау нәтижесінде Тараверадағы Окатаина кальдерасы Жаңа Зеландияда адамдар үшін ең қауіпті жанартаулық аймақ екені анықталды. Платоның барлық ауданы 300 метрден жоғары орналасқан, оның елеулі бөлігі теңіз деңгейінен 800 метрден биік.

The tallest mountain, Ruapehu, is an andesite cone that was somewhat higher but has been eroded with a cone and ring plain. It is typical of the Tongariro Volcanic Centre whose landforms are defined by the intermediate properties of its andesite magma, having a moderate amount of silica, making it more viscous than basalt, but much less viscous than rhyolite. Andesite magma in effusive eruptions cools to form dark grey lava if gas poor or scoria if gas rich. The explosive eruptions tend to be small or moderate sized phreatomagmatic eruptions where the hot magma turns water into steam and the magma into ash. Northwest of Ruapehu is Hauhungatahi the oldest recorded volcano in the south of the plateau. separate from an eruptive event. An historic eruption at the north west edge of the plateau at Mangakino about 1 million years ago produced ignimbrite that away in Auckland is up to thick. The last massive eruption in the area was the Hatepe eruption from the Lake Taupō volcanic complex 1800 years ago, which ejected lava and especially wind blown tephra over a wide area to the north and northeast of the North Island. About of material was ejected in the space of a few minutes, in what is thought to be New Zealand's largest eruption in last 20,000 years, but the entire eruption sequence ejected over in a little longer period which might have lasted several years. As is typical after such degassing events which are separated in considerable time, dome building by effusive eruption of low gas viscous rhyolite magma then occurred resulting in this case the formation of the Horomatangi Reefs about 200 years later. Another example in Lake Taupo of such a volcanic dome is Motutaiko Island and towards the north west of the plateau is the lava dome of Mount Tarawera which was split in half by a later relatively small explosive eruption as recently as 1886 with the greatest loss of human life documented from an eruption in New Zealand history. A subsequent risk assessment suggests the Tarawera containing Okataina caldera complex as the highest risk volcanic field in New Zealand to man. The entire area of the plateau is above 300 metres, with a considerable proportion of it more than 800 metres above sea level.

Климат

Биік жазықтағы климат жұмсақ болғанымен, қыста температура мұздану температурасынан төмен түсіп, наурыз бен қазан айлары аралығында қар жаууы мүмкін. Солтүстік аралдың барлық аймақтарының ішінде, Вулкандық жазық континенттік климатқа ең жақын. Қардың ең көп жауатын кезеңі шілде мен қыркүйек айлары аралығында. Қыс айларында жанартауларда кенеттен қарлы борандар болып тұрады. Мұндай жағдайлар 2019 жылға дейін альпинистердің өміне қатер келтірген. 1-ші мемлекеттік тас жолдағы Шөлдік жол қысқы маусымда қардың салдарынан қысқа мерзімге жабылуы мүмкін.

Флора

Аймақтың табиғи өсімдіктеріне риму (Dacrydium cupressinum), миро (Prumnopitys ferruginea), матай (Prumnopitys taxifolia), тотара (Podocarpus totara) және кахикатеа (Dacrycarpus dacrydioides) сияқты конифералар мен бір кездері Таупо және басқа жанартаулардың атқылауына дейін бүкіл аймақты жапқан қатты ағаштар кіреді. Үш үлкен жанартаудың батысында орманды, таулы жерлер орналасқан, ал Таупо көліне жақын солтүстік бөлігі көбірек өнімді және бедерлі, сондай-ақ шаруашылық үшін көптеген жерлер тазартылған. Орман бұрын батыс жағалауына дейін созылған, қазір де Хоровануа су тасқыны жазықтарында табиғи өсімдіктердің қалдықтары сақталған. Дегенмен, Таупоның оңтүстігіндегі топырақтардың құнарсыздығы, күлмен толуы және қатал альпілік климат жоғары жатқан жерлерді көбінесе шөлге айналдырып, тек бұталы өсімдіктерді өсіруге мүмкіндік береді. Бұл аймақ Раңгипо шөлі деп белгілі, бірақ жылдық жауын-шашын мөлшері 1000 мм-ден асып түсетіндіктен, ол нағыз шөл емес. Өсімдік жамылғысының сиреулігінің себебі – 26 000 жыл бұрынғы Таупо атқылауынан туындаған тұқымдардың жаппай тоқырауы, осы аңғар арқылы қызған игнимбрит таралған. Бұл апаттық оқиғадан бұрын бұл аймақ орманды болған, топырақ эрозиясына ұшыраған жерлерде көмірленген ағаштардың қалдықтарын көруге болады. Таупоның өзінің маңында арнайы өсімдіктерге ие геотермалды аймақтар бар, мысалы, жатқан канука (kunzea ericoides түрінің бір түрі). Таулы жазықтықтың шығысында Каиманава таулары орналасқан, ол жабайы қызыл және сика бұғыларын аулауға танымал. Таулардың шыңдары ашық және сопақпен жабылған. Вертолеттер мен жеңіл ұшақтар қиыр жолаққа қонуға мүмкіндік алады. Орман ішіндегі аулау аумағы көбінесе 50 метрден кем, бірақ ашық жерлерде аулау аумағы әлдеқайда үлкен болуы мүмкін. Моаванго көлінің оңтүстігіндегі аймақ өсімдіктерге бай. Сонымен қатар, аймақтың жоғары биіктіктерінде биік орман мен альпілік өсімдіктер кездеседі.

Фауна

Алапаттың солтүстік бөлігі, әсіресе, Солтүстік аралдың кокако құсы (Callaeas wilsoni), Жаңа Зеландия какасы, сондай-ақ қоңыр кивидің (Apteryx australis) және көк үйректердің (Hymenolaimus malacorhynchos) көптеген түрлері сияқты жануарларға мекендейді. Алапаттың оңтүстігіндегі және Веллингтонға дейінгі аймақта Уитакердің скинкісі (Cyclodina whitakeri), орман геконы (Hoplodactylus granulatus) және Веллингтонның жасыл геконы (Naultinus elegans punctatus) сияқты әртүрлі кесірткелер кездеседі. Аймақ бойындағы батпақты жерлер эндемикалық қоңыр балшық балығын қоса алғанда, су құстарын және балықтарды қамтамасыз етеді.

Қауіп-қатерлер мен сақтау

Төмендік аймақтардың халқы тығыз қоныстанған, сондықтан қала құрылысы, ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы ондағы табиғи ортаға үлкен қауіп төндіреді. Уануи Ұлттық паркі мен оның төңірегінде жазық орманның бір бөлігі сақталған, ал жоталардың кең аумақтары маори дәстүрімен немесе Ұлттық парктерінде қорғалады, олардың ең ірісі – Те Уревера. Алаңды қоршаған Солтүстік аралдың төрт Ұлттық паркі – Те Уревера, Уануи, Эгмонт және Жаңа Зеландияның тұңғыш Ұлттық паркі – Әлемдік мұра тізіміне енген Тонгариро Ұлттық паркі. Эндемикалық түрлерге енгізілген түрлер мен мал жайылымы қазірдің өзінде үлкен қауіп тудырып отыр. Тышқандар, мысықтар мен күзендер жергілікті бауырымен жорғалаушылар мен құстарға (кокако, көк үйрек және қоңыр киви сияқты) аң аулайды, ал импортталған өсімдіктер, мысалы, қарт кісінің сақалы, бананың құмар жемісі және қызыл жеміс жергілікті түрлердің орнын басып алуы мүмкін. Сонымен қатар, ешкілер мен опоссумдардың жайылуы камахи, кайкавака (Libocedrus bidwillii) және таулық тотарасын жоюы мүмкін. Сондықтан Веллингтон жағалауындағы кішігірім аралдар Солтүстік аралдың құстары мен бауырымен жорғалаушылар үшін пана ретінде пайдаланылады, олардың ортасы қазір немесе болашақта қауіпке ұшырауы мүмкін. Сонымен қатар, жанартаулық плато аймағы Оңтүстік жарты шарда адам жасаған орманның ең үлкен ауданына ие. Ағаштардың көбісі 1899 жылы Лондонның Кью бақтарынан Роторуаға сынақтар үшін әкелінген Pinus radiata. Калифорния штатының Монтерей қаласында өскен бұл ағаш нашар топырақта өте жылдам өседі. 1920 жылдары тұтқындар, ал Ұлы депрессия кезінде жұмыссыздар кең көлемде жаппай егуді жүзеге асырды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Норвегиядан келген ғалымдар аймаққа қоныстанды және химиялық заттармен қысыммен өңдеу арқылы шіруді болдырмау үшін жұмсақ қарағайды өңдеудің жаңа әдістерін әзірлеуге көмектесті. Олар сондай-ақ ағаштарды жақсартудың стандартты тәсілі болған селекциялық селекциялық әдістерді енгізді, тіндерді өсіру 1990 жылдары енгізілгенге дейін. Ағаштар толық биіктікке жетуіне 25-30 жыл қажет. Көптеген шаруашылықтар өте жоғары сапалы (түзу және түйінсіз) ағаш өнімдерін қамтамасыз ету үшін өсу факторымен (GF) ағаштарды пайдаланады, бірақ шіруді тоқтату үшін химиялық тұздармен өңдеу қажет. Бұл суға батыру немесе көбінесе қысыммен өңдеу арқылы жасалады. Жаңа Зеландия шағын кемелерді жасауда Radiata ағашы мен фанераны қолдануда алғашқылардың бірі болды. Құрылыс аяқталғаннан кейін эпоксидтік шайырмен қапталған өңделмеген таза ағаш немесе фанера қолданылады. Бұл ағашқа тән қасиеттерінен гөрі, оның төмен құнына байланысты, себебі ағаш орташа салмақты, бірақ 12% ылғалға дейін кептірілгенде иілгенде тез сынып қалады. Жаңа Зеландиядағы ең ірі фанера зауыттарының бірі Токоруадағы жанартаулық платода орналасқан. Енді көшеттер көбінесе машиналардың көмегімен отырғызылады, бірақ тік беткейлерде қолмен отырғызу әлі де қолданылады. Аймақтағы қалалық аймақтарға оңтүстіктегі Тайхапе, батыста Жаңа Зеландияның сәбіз өсіру орталығы Охакуне және солтүстіктегі Таупо кіреді, ал Таупо көлінің оңтүстігінде және шығыста Кавека жоталарында Туранги ірі форель балық аулау базасы орналасқан. Аймақтың халқының көп бөлігі Таупо көлінің жағалауына жақын тұрады, ал жанартаулардың шығысында шағын елді мекендер орналасқан. Олар негізінен туризм арқылы, оның ішінде қысқы шаңғы спорты, әсіресе Тонгариро өзенінде форель балық аулау, платоның солтүстік-шығысындағы орман шаруашылығы, оның ішінде Каингароа орман шаруашылығы, немесе кең ауқымды гидроэлектрлік жүйеде жұмыс істеу арқылы күнкөріс табады.

The lowland areas are quite highly populated and therefore urban development, agriculture and forestry are a major threat to natural habitats there. One block of lowland forest remains in and around Whanganui National Park and large areas of the uplands are protected either by Maori tradition or in national parks of which Te Urewera is the largest. The four North Island national parks, which surround the plateau, are Te Urewera, Whanganui, Egmont and New Zealand's first national park, the World Heritage listed Tongariro National Park. Introduced species and livestock grazing are now major threats to some endemic species. Rats, cats and stoats prey on native reptiles and birds (including the kokako, blue duck and brown kiwi), while imported plants such as old man's beard, banana passionfruit and gorse can take over from indigenous species. Finally grazing by goats and possums can eradicate others such as kamahi, kaikawaka (Libocedrus bidwillii) and mountain tōtara. Therefore, smaller islands off the coast of Wellington have been used as a refuge for North Island birds and reptiles whose habitats may be threatened now or in the future. Also the Volcanic Plateau region has the largest area of man made forest in the Southern Hemisphere. Nearly all the trees are Pinus radiata which were bought in for trials at Rotorua in 1899 from Kew Gardens, London. The tree, a native of Monterey, California, grew very fast in the poor soils. Mass planting was initially carried out by prisoners in the 1920s and then by the unemployed on a large scale during the Great Depression. After World War II scientists from Norway settled in the region and helped develop ways of treating the soft pine to prevent rotting using pressure treatment with chemicals. They also introduced selective breeding methods which was the standard way of improving the trees until tissue culture was introduced in the 1990s. Trees take 25–30 years to reach full height. Most plantations use growth factor (GF) trees to guarantee very high quality (straight and knot free) timber, however treatment by chemical salts is still required to stop rotting. This is done by either dipping or more usually, pressure treatment. New Zealand has pioneered the use of Radiata timber and plywood in small craft boatbuilding. Untreated clear timber or plywood is used that is then encapsulated in epoxy resin after construction. The key reason is the low cost of the wood rather than any inherent properties of the wood which is of moderate weight but fractures easily when bent, when dried to 12% moisture. One of the largest ply factories in New Zealand is located on the Volcanic Plateau at Tokoroa. Although planting by hand is still done on steeper land, most seedlings are now planted with the help of machines. Urban areas in the region include the towns of Taihape in the south, Ohakune the carrot growing capital of NZ in the west, and Taupō in the north, with Tūrangi a major trout fishing base at the south of Lake Taupō and by the Kaweka Ranges in the east, The majority of the population of the area lives close to the shores of Lake Taupō, with some smaller settlements to the east of the volcanoes. These make their living largely through tourism, including skiing in the winter season, trout fishing, especially on the Tongariro river or by forestry in the plateau's northeast, which includes the Kaingaroa Forest or by working on the extensive hydro electric power system.

Тарих

Архаикалық кезеңде маори халқы сирек болды. Моа аңшылық кезеңіне қатысты бүгінгі күнге дейін тек екі орны ғана табылды. Ең белгілісі – Таупо маңындағы Уакамоенга үңгірі. Үңгір шамамен 600 жыл бұрын пайдаланылған. Онда үш моа сүйегі, обсидиан сынықтары, қуыс пемза тастан жасалған күл сақтағыштар, пемзадан жасалған иінтіректер, балық аулау торлары, құс сүмбілері, шұңғылдың (қағаздың) бөліктері және қоңыр қалдықтары табылған. Моа аңшыларының тағы бір орны – Токороада. Бұл жердің түпкі тұрғындары – Ngāti Tūwharetoa. Олардың бас басшысы – сэр Туму те Хеухеу. Олар шығыс жағалаудағы Арава тайпасынан бөлініп шыққаннан кейін осы аймаққа қоныстанды. Арава мен Туваретоа арасындағы шекара – Вайкато өзеніндегі Хука сарсуатынан солтүстікке қарай 400 метрде орналасқан шағын арал. Олардың негізгі мараиы – Токаану геотермалды аймағының жанындағы Вайхиде, Таупо көлінің оңтүстік жағалауында. Олар әлі де қасиетті саналатын таулардың шыңдарына, сондай-ақ Тонгариро тауының солтүстік беткейіндегі Кететахи ыстық бұлақтарына иелік етеді. Маори халқы жанартауларды қасиетті деп есептеген және дәстүрлі дәуірде шыңдарға тікелей қараудан аулақ болу үшін зығырдан тоқылған көз қалқандарын киген. Рангипо аймағы көбінесе адам қоныстанбайды. Оны оңтүстіктегі Вайору қаласында орналасқан Жаңа Зеландия армиясы, солтүстіктегі Рангипо түрме шаруашылығы және шығыстағы Рангипо жер асты ЖЭС пайдаланады. 1960 жылдары Тонгариро электр схемасы орталық шыңдардан су ағып түсетін көптеген өзендер мен ағындардың су ағынын өзгертіп бағыттап, суды арналарға, туннельдерге және сақтау көлдеріне жіберіп, Рангипо мен Токаанудағы 2 ЖЭС станциясын сумен қамтамасыз етті. Содан кейін су Таупо көліне құйылып, оның су қорын 20%-ға арттырды. Тоңғариро өзенінің ағынының көп бөлігі қоңыр және радугалық форельдің көбеюі үшін маңызды болғандықтан, электр энергиясын өндіру схемасына енгізілмеді. Қосымша су көлдің солтүстік жағынан ағып шығатын және оның жалғыз шығу жолы болып табылатын Вайкато өзеніндегі қалған 10 ЖЭС станцияларына қол жетімді су мөлшерін арттырды. 1950 жылдары жергілікті малдың "жабайы шөп ауруына" шалдығуының себебі кобальт жетіспейтін жанартаулық топырақ екені анықталғаннан кейін, жайылымдардың өнімділігі күрт жақсарды. Бұл аурудың диагнозы мен емдеуі Жаңа Зеландия ғалымдары (Гриммет пен Шорланд, 1934 жылы Ауыл шаруашылығы министрлігінің аға химиктері) жүргізген жұмыстар нәтижесінде табылды. Олар ең жақсы нәтиже берген темір кенінің құрамында маңызды мөлшерде кобальт бар екенін анықтады және кобальтты малға енгізу арқылы керемет нәтижелерге қол жеткізді, бұл сол кездегі қалыпты көзқарасқа қарсы болды. Австралиялық Андервуд пен Филмер 1936 жылы осыны растады және Австралиядағы ірі қара малдың ұқсас мәселесін шешті. Дегенмен, кобальтты гектарына 30 куб/м3 мөлшерінде қолдану Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана мүмкін болды, соғыстан қалған ұшақтар мен екінші дүниежүзілік соғыстан шыққан ұшқыштар әуеге арналған тыңайтқыштарды таратуға пайдаланылды. Кобальт Тынық мұхитының батысындағы Науру аралынан арзан бағамен алынған ұнтақталған фосфаттық таспен араластырылды. Нәтижесінде алынған қоспа "Суперфосфат" деп аталды. Солтүстік аралдағы ең ірі шаруашылық, 13 800 гектар жерді, оның ішінде 9 500 гектар дамыған ауыл шаруашылығы жерін қамтитын, Таупо-Нейпер тас жолынан алыс орналасқан және Лочинвер станциясы деп аталады. Станцияны негізінен құрылыс миллионері Билл Стивенсон және оның отбасы 1960 және 1970 жылдары ауыр жер қазу машиналарын пайдалана отырып дамытты. 2015 жылы ол қытайлық компаниялардың ұсынысы үкімет тарапынан тоқтатылғаннан кейін Rimanui Farms компаниясына сатылды. Биік таулы қой және ірі қара шаруашылығында бірнеше ұшу-қону жолақтары, 21 үй және 200 км жол бар. Бұрын бұл аймақта 100 000 тұқымдық қой мен 8000-ге жуық ірі қара мал өсірілген, ал қазір олардың үштен бір бөлігі ғана өсіріледі. Бұл жерде контуртқа пішенді кең қорған белдеулері, жақсартылған бидайық жайылымдар бар және швециялық және арпа дақылдары өсіріледі. Бұрын бұл аймақ туристер мен мектеп тобының автобус сапарларына ашық болған.

The Māori population during the Archaic period was sparse. Only two moa hunter period sites have been discovered to date. The best known is the Whakamoenga cave near Taupō. The cave was in use about 600 years ago and three moa bones, obsidian flakes, hollow pumice stone ash holders, pumice floats, a fishing net, bird spears, pieces of hue (gourd) and bracken remains have been found. The other moa hunter site is at Tokoroa. The tangata whenua are the Ngāti Tūwharetoa. Their paramount chief is Sir Tumu te Heuheu. They moved into this area after splitting away from the Arawa tribe on the east coast. The boundary between Arawa and Tuwharetoa is a small island 400 metres north of Huka Falls on the Waikato River. Their main marae is on the southern shores of Lake Taupō at Waihi near the Tokaanu geothermal area. They still retain ownership of the peaks of the mountains which are considered sacred, as well as the Ketetahi hot springs on the north slope of Mt Tongariro. The Māori people considered the volcanoes sacred and in traditional times wore woven flax eye shields to avoid looking at the peaks. The Rangipo region is largely uninhabited. It is used by the New Zealand Army, based at Waiouru in the south, and by the Rangipo prison farm in the north and Rangipo underground HEP station to the east. During the 1960s the Tongariro Power Scheme redirected the flow of water from many of the streams and rivers that drain the central peaks. The water was channelled into canals, tunnels and storage lakes to provide water for 2 HEP stations at Rangipo and Tokaanu. The water then flowed into Lake Taupō increasing its input by 20%. Most of the Tongariro river flow is not included in the power scheme due to its importance as a breeding area for brown and rainbow trout. The extra water boosted the amount of water available to the 10 other HEP stations on the Waikato River which flows from the north end of the lake and is its only exit. The productivity of pasture on the plateau was greatly improved in the 1950s once it was realised that the "bush sickness" suffered by local livestock was due to cobalt deficient volcanic soils. The diagnosis and cure for this was discovered by work of New Zealand scientists (Grimmett and Shorland, senior chemists at the Department of Agriculture in 1934) who found that the iron ore which gave the best results contained significant amounts of cobalt, and went against popular wisdom by dosing animals with cobalt, with spectacular results. Australians Underwood and Filmer in 1936 confirmed this and solved a similar issue in cattle in Australia. However the application of cobalt at the rate of 30cc per ha was only possible after World War II making use of war surplus planes and ex WW2 pilots for aerial topdressing. The cobalt was mixed with crushed phosphate rock which was obtained cheaply from Nauru Island in the West Pacific. The resulting mix was called Super Phosphate. The largest farm as measured by effective area farmed in the North Island including 13,800 hectares of land with about 9,500 hectares of developed farm land was established off the Taupō Napier road and is called Lochinver Station. The station was largely developed by construction millionaire Bill Stephenson and his family using heavy earthmoving equipment in the 1960s and 1970s. In 2015 it was sold to Rimanui Farms after a bid by Chinese interests was blocked by the government. The high country sheep and cattle station has several airstrips, 21 houses and 200 km of roading. It historically carried 100,000 breeding ewes and about 8,000 cattle but now carries about a third of these. It has extensive shelter belts of contorta pine, improved rye grass pasture and grows crops of swedes and barley. It previously was open to tourist and school group bus tours.

Танымал мәдениет

Туризм – аймақтың экономикалық негізі болып табылады, және ол көбінесе трость балық аулау, Тонгариро өзенінде немесе Таупо көлінде жемді балық аулау, жаяу серуендеу, Ұлттық саябақта тау велосипедімен жүру, бұғы немесе шошқа аң аулау, атпен саяхаттау, Руапеху тауында шаңғы тебу/сноуборд сияқты ашық ауадағы көптеген мүмкіндіктерді ұсынады. Жаңа Зеландияның Сэр Эдмунд Хиллари Сыртқы іс-қимылдар орталығы ескі итальяндық туннель құрылысы лагері орнында орналасқан. 1970 жылдары альпинист Грейм Дингл құрған бұл орталық орта мектеп оқушылары және басқа да топтарға сыртқы ортадағы құнды оқу тәжірибесі мен дағдыларын ұсынады. Рауриму спиралі – бұл теміржол спиралі, ол туннельдер мен 180 градустық тік бұрылыстар арқылы жоғары қарай өрлейді, соның арқасында пойыз басында отырған жолаушылар артқы вагондарды кері бағытта келе жатқандай көре алады. Құрылыс кезінде бұл инженерлік шедевр деп есептелді. 1972 жылдан бері осы жазықта өткізіліп келеді. Шараны жыл сайын қыркүйек айының басында Руапеху мотоцикл клубы ұйымдастырады. Мотоциклшілер түндегі орташа температура -8°C болғанына қарамастан, өздерінің шатырларында ұйықтайды, бірақ клуб ыстық тамақ пен сусын, от жағу, сондай-ақ жарыстар, сыйлықтар, тікелей музыка және әжетханалар ұсынады.

Тонгариро альпілік асуы

Бір күндік Тонгариро альпілік жолы Мангатепопо аңғарынан Нгаурухое және Тонгариро таулары арқылы өтеді және Қорғау департаменті оны әлемдегі ең ұлы бір күндік жаяу серуендердің бірі деп санайды. 19,2 шақырымдық жол жаз айларында жақсы белгіленген және танымал, бірақ саяхатшылардың жақсы дене күшіне ие болуы және тиісті жабдықтармен қамтамасыз етілуі қажет, себебі жол ашық, әсіресе қыс айларында (сәуірден қыркүйекке дейін) маршруттың бағаналары кейде қарға көміліп қалуы немесе желмен сыпырылып кетуі мүмкін. Жолдың басында және соңында жақсы жабдықталған екі паналау орны бар. Толық ақпарат алу үшін Mt Ruapehu Қорғау департаментінің келушілер орталығына жүгінуге болады.