Германияның Хойерсверда қаласы: Тарих және туризм орталығы

Кіріспе

Германиядағы Саксония штатындағы қала

Хойерсверда немесе Войерецы – Германияның Саксония штатындағы Баутцен ауданының ірі аудандық қаласы. Ол Жоғарғы Лужицаның сорбтық қоныстану аймағында орналасқан, онда неміс тілінен өзге Жоғарғы сорб тілі де қолданылады. Хойерсверда Ескі қала мен Жаңа қалаға бөлінген, олардың төңірегінде шағын елді мекендер орналасқан. Ескі қала – көптеген ескі үйлер мен тамашалауға арналған орындар бар тарихи орталық, ал Жаңа қала көбінесе заманауи және әртүрлі стильде салынған. Қала жаңартылуға дейін бұл аймақта жиналмалы үйлер басым болды. Хойерсверда Лужица аймағында орналасқандықтан, оның төңірегінде көптеген көлдер, батпақтар мен су жолдары бар. Бұл көптеген туристерді демалысқа тартады. Велосипедшілер мен роликті конькимен сырғанаушылар үшін де бұл өте тартымды, олар жақында салынған көлдер арасындағы жолдарды пайдаланады.

География

Қала Баутцен округінің солтүстігінде, Саксонияның Бранденбургпен шекарасына жақын орналасқан. Жақын жердегі ірі қалалар – солтүстік-батыста Котбұс, оңтүстік-батыста Дрезден және солтүстікте Берлин. Hoyerswerda Жоғарғы Лужица аймағына кіреді және көптеген көлдер мен батпақтармен ерекшеленетін ауылдық жазықта жатыр.

Ерте тарих

Бұл жерге алғашқы қоныс жайлаушылар 700 жылы келді. Олар Милцень славяндары еді. Хойерсверда аймағында осы көне мәдениетке қатысты көптеген артефакттар табылды. 1000 жылы қалада алғашқы шіркеу салынды; Heilige Familie ("Киелі отбасы") шіркеуі бүгінге дейін Хойерсверданың тарихи орталығында тұр. 1150 жылы Хойерсверда алғаш рет Лузатия картасында көрсетілді. Қала тұңғыш рет 1268 жылы тарихта айтылған. Сол кезде қаланың мэрі Хойер фон Вредберг болды. 1371 жылы Хойерсверда ресми түрде сауда қаласы мәртебесін алды. Осыған дейін Хойерсверда аз ғимараттары бар шағын қала болған, бірақ қала жаңа мэр Карл IV басшылығымен өркендеді. 19 желтоқсан 1423 жылы Фрайхерр фон Дубадан қала муниципалдық құқықтарды, сондай-ақ өз кеңесін сайлау құқығын алды. 17 ғасырда қала 30 жылдық соғыс салдарынан көптеген қиындықтарға тап болды. Тұрғындардың саны күрт азайды, бірақ ғасыр соңына қарай жаңарып, қалпына келді. 1624 жылы Хойерсверда Спремберг округінің орталығы болды. Бірнеше жылдан кейін округ қаланың маңыздылығының артуына байланысты Хойерсверда деп аталды. Осы ғасырдың ортасында Хойерсверда Лузация аймағындағы ең ірі қалаға айналды. 18 ғасырда Польша королі және Саксонияның сайлаушысы Август II Күшті Хойерсверда герцогтігін Урсула Катарина Любомирскаға сыйлады, ол қаланың сауда мен өндірісті дамытуына көмектесті. 1737 жылы Польша королі Август III Любомирскадан қаланы сатып алды. Король Дрезденнен Варшаваға сапарлағанда Хойерсверда сарайында тоқтайтын. 1759 жылы Жеті жылдық соғыс кезінде Хойерсверда шайқасы осы маңында болды. 1815 жылы Хойерсверда Пруссия Корольдігінің құрамына енді. Бастапқыда ол Бранденбург провинциясының бір бөлігі ретінде басқарылды, бірақ 1825 жылы оңтүстік бөлігі бөлініп, Силезия провинциясына қосылды. 1871 жылы Пруссиямен бірге Германия империясының құрамына кірді. 1873 жылы Хойерсверда мен Руланд арасында жаңа теміржол ашылды. Бұл қаланың экономикалық дамуына жағымды әсер етті. 1912 жылы қалада сорбтардың "Домовина" ұйымы құрылды. 1918 жылы сорбтар осы жерде германизация саясатына қарсы наразылық білдірді. 1919 жылы қала Пруссияның Төменгі Силезия провинциясының құрамына кірді.

The first settlers arrived in this area in 700 AD. They were Milceni Slavs. Many artifacts from this old culture have been found in the Hoyerswerda area. 1000 AD saw the construction of the first church in the town; the Heilige Familie ('Holy Family') which is still standing today in the historic centre of Hoyerswerda. In 1150, Hoyerswerda first appeared on a map of Lusatia. The city was first mentioned in 1268. At the time the mayor was Hoyer von Vredeberg. In 1371 it was designated an official market town. Before this Hoyerswerda was a very little town with few structures, but the city then grew under the leadership of the new mayor Karl IV. It received municipal rights from Freiherr von Duba on 19 December 1423, as well as the right to elect its own council. In the 17th century, the city experienced many problems due to the 30 Years War. The Number of inhabitants dropped drastically, but recovered by the end of the century. In 1624, Hoyerswerda became the capital of the Spremberg district. A few years later the district took the name Hoyerswerda because of the growing importance of the city. In the middle of this century Hoyerswerda had become the largest town in the Lusatian region. In the 18th century the Polish King and Elector of Saxony, Augustus II the Strong, gave the Duchy of Hoyerswerda to Ursula Katharina Lubomirska, who helped the town develop trade and manufacturing. In 1737, King Augustus III of Poland bought the town from Lubomirska. The King used to stop in the Hoyerswerda Castle during his travels from Dresden to Warsaw. The Battle of Hoyerswerda occurred nearby in 1759 during the Seven Years' War. In 1815 Hoyerswerda became part of the Kingdom of Prussia. Initially it was administered as part of the of the Province of Brandenburg, but in 1825 the southern part was split off to form and attached to the Province of Silesia. In 1871, with Prussia, it became part of the German Empire. In 1873 a new railway between Hoyerswerda and Ruhland opened. It had a positive effect on the economic development of the city. In 1912, the Domowina, the organisation of the Sorbs, was founded in the city. In 1918, the Sorbs protested here against the policy of Germanisation. The town became part of the Prussian Province of Lower Silesia in 1919.

Жақында болған тарих

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін қала неміс қорғанысының маңызды орталығы деп жарияланды және осы себепті ауыр зақымдарға ұшырады. Кеңес Қызыл Армиясы қалаға шабуыл жасаған кезде, оны өртеп жіберді. Соғыстан кейін қала қайтадан Саксонияның құрамына кірді, бірақ 1952 жылдан бастап 1990 жылға дейін, Шығыс Германия мемлекеттері таратылғанға дейін, Котбус аймағының (облыстың) басқаруында болды. ГДР кезеңінде Хойерсверда маңызды өнеркәсіптік орталыққа айналды. 1955 жылы "Schwarze Pumpe" тас көмірді өңдеу кәсіпорны құрылды (қазіргі күні ол Бранденбург федералды жерінде орналасқан). 1957 жылдан бастап жаңа тұрғын үйлерге деген сұраныс күрт өсті. Келесі жылдары ондаған мың пәтерлер салынған 10 жаңа тұрғын ауданы салынды. 1981 жылы қала халқының саны ең жоғары деңгейге жетіп, 71 054 адамды құрады. Ол кезде Хойерсвердада ГДР-дің басқа аймақтарына қарағанда жан басына шаққанда туған балалардың саны көп болды. 1990 жылы Германияның бірігуі кезінде қала тұрғындары қайта құрылған Саксония мемлекетінің құрамына кіруге шешім қабылдады. ГДР-дің тарауымен және Шығыс Германия экономикасының қайта ұйымдастырылуымен Хойерсверданың өнеркәсіптік аймағындағы көптеген кәсіпорындар қысқартылды немесе жабылды. 1991 жылы алыс Шығыстан келген иммигранттар, сондай-ақ Азия, Африка және Шығыс Еуропадан пана іздеушілерге қатысты ксенофобиялық шабуылдар болды. Пана іздеушілерді орналастырған жатақханаға шабуыл жасалып, отты бомбалар лақтырылды. Осы оқиғалар туралы хабарлар Германияда және шетелде көптеген адамдарды дүрліксітті және кең пікірталас тудырды. 1993 және 1998 жылдар аралығында бірнеше шағын ауылдар қала құрамына қосылды, бірақ тұрғындардың жалпы саны күрт төмендеді – 1980 жылдары шамамен 70 000 адамнан 2012 жылдың соңына қарай 35 000 адамға дейін азайды. Қаланы жаңартуға бағытталған әрекеттер жасалды. ГДР кезеңінде салынған көптеген тұрғын үйлер бұзылды немесе қайта жөнделді. Бұл жоба, басқалары сияқты, Еуроодақ және Германия Федеративтік Республикасының қаражатымен қаржыландырылды. 2008 жылы Саксония облыстық әкімшілігінің қайта құрылуымен қаланың тәуелсіз басқарылатын қала ("Kreisfreie Stadt") мәртебесі жойылды.

At the end of the Second World War the town was declared a core centre of German defence and was therefore heavily damaged. The invading Soviet Red Army set the town on fire. It became part of Saxony again after the war, but from 1952, it was administered by the Bezirk (Region) of Cottbus, until 1990, when the states of East Germany were abolished. During the GDR period, Hoyerswerda became an important industrial town. The lignite processing enterprise "Schwarze Pumpe" was established in 1955 (it is today in the federal state of Brandenburg). From 1957, the demand for new living space rose dramatically. In the following years, 10 new living areas were established with tens of thousands of apartments being built. In 1981, the city reached its maximum number of inhabitants, with 71,054 residents. At that time, more children per inhabitant were born in Hoyerswerda than anywhere else in the GDR. Upon reunification in 1990, the people of the city decided to become part of the reconstituted state of Saxony. With the end of the GDR and the reorganisation of the East German economy, many enterprises in the industrial region of Hoyerswerda were scaled down or closed. In 1991 multiple xenophobic attacks targeted immigrant workers from the Far East as well as asylum seekers from Asia, Africa and Eastern Europe. A hostel accommodating asylum seekers was attacked and petrol bombs were thrown. Media coverage of the unrest shocked many in Germany and abroad, provoking much public debate. Between 1993 and 1998, several smaller villages became part of the city, but the number of overall inhabitants declined rapidly, from about 70,000 people in the 1980s to about 35,000 people by the end of 2012. There have been attempts to renovate the city. Many of the apartment blocks built during the time of the GDR have been demolished or renovated. This project, like others, was financed with money from the EU and the Federal Republic of Germany. Its role as an independently ruled town ("Kreisfreie Stadt") in Saxony disappeared in 2008 with the reshaping of the regional administration of Saxony.

Экономикалық жағдай

Шығыс Германияның бір бөлігі болған кезде, Хойерсверда қаласындағы жұмыс электр стансасы, шыны зауыты, көмір шахталары және әскери артиллерия полигоны арқылы қамтамасыз етілді. Германияның бірігуінен және орталық жоспарлы экономиканың құлауынан кейін, қала шыны зауыты мен артиллерия полигоны жабылуына және электр стансасы штатты қысқартуына байланысты көптеген жұмыс орындарын жоғалтты. Екінші сектордағы өнеркәсіптер дерлік толығымен жойылды. Дегенмен, Schwarze Pumpe-де мыс өндірілуіне байланысты халық санының артуы күтілуде, сондықтан Хойерсвердада жаңа үйлер салу қажет деп есептеледі. Сонымен қатар, Хойерсвердада жылу электр стансасы салынуы жоспарлануда, себебі Schwarze Pumpe компаниясымен жылумен жабдықтау шарты 2016 жылы аяқталады. Жұмыссыздық деңгейі 13% құрайды. Балалардың қорғалуы одағының статистикасына сәйкес, Хойерсверда балалардың кедейлігі көрсеткіші бойынша үшінші орында тұр.