Кіріспе

Кип суы, сондай-ақ Кип өзені деп те аталады, Шотландияның Инверклайд аймағындағы қысқа өзен. Ол Инверкип ауылына осы өзеннің атын берген (Инверкип = Кип өзенінің сағасы). Оның бастауы Инверкип пен Гринок арасындағы төбелердегі Корналлес және Клайд фиордына Инверкиптегі Кип Маринасы арқылы құя салатын Шиелхилл шатқалы, Дунрод шатқалы және Кип аңғары арқылы ағып өтеді.

Тарих

Джон Эйнслидің 1800 жылғы Ренфрю округі картасында өзеннің жоғарғы ағысы "Шоус Берн" деп, ал төменгі ағысы Ардгован иеліктерінде "Ардгован Уотер" деп аталады. Бұл 1827 жылы ашылған және өзеннің бастауын өзгерткен Шоус су схемасының салынуына дейін болды. Джон Томсонның 1832 жылғы картасында да жоғарғы ағыс "Шоус Берн" деп көрсетілген, ал төменгі ағыс "Ардгован немесе Кипп Уотер" деп аталады (қос 'p' әрпіне назар аударыңыз). Өзеннің толық ұзындығы бойынша "Кип Уотер" атауының ресми түрде қашан қабылданғаны белгісіз.

Қазіргі бағыты

Өзеннің қазіргі бастауы – Корналес көпіріндегі Компенсациялық су қоймасы. Одан Шиелхилл шатқалымен тік Миллхаузға дейін құлайды, содан кейін "Рим көпірі" деп аталатын жердің астынан өтеді. Осы тұста өзен Дунрод шатқалына кіріп, Иджолм төбесінің үш жағын айналып ағады. Бұл жерде Спанго Бёрн өзеніне қосылып, одан кейін Кип аңғарына құяды. Банкфут шаруашылығынан Клайд өзеніне дейінгі өзеннің соңғы бөлігі салыстырмалы түрде тегіс және жылдар бойы бірнеше шағын бөгеттер салынғаннан кейін өзгертілген.

Өткен өнеркәсіп

Айсли мен Томсон карталары жоғарыда аталған диірмендерді, оның ішінде қазіргі Ардгован полисі орналасқан тоқылма диірменін көрсетеді. Бұл диірмендердің ізі бүгінгі күнге дейін көбінесе сақталмаған. Үй атына сәйкес, Миллхауста өзен ағысының жоғары жағында да диірмен болған болуы мүмкін. Шиелхилл Гленнің жоғарғы бөлігінде 19 ғасырдың соңында үш құмтас карьері жұмыс істеді. Оларға Dunrod Farm-тағы басты теміржол желісінен бөлініп шыққан теміржол желісі қызмет көрсетті. Теміржолдың жолы көп бөлігінде әлі де анық көрінеді.

Қазіргі өнеркәсіп

2018 жылдың мамыр айында жазылған кезде Кип Маринадағы шеберханалардан өзге, өзенде ешқандай өнеркәсіп орын алмайды.

Болашақ индустриясы

Банкфут шаруашылығында Ардгован дистиллериясымен спирт зауытының құрылысы жоспарлары мақұлданды. Құрылыстың жоспарланған дистиллериясы процеске және салқындатуға қажетті суды өзеннен алады. Сонымен қатар, су жақын жердегі бұлақтардан да алынады. Қазіргі уақытта (2018 жылдың мамыр айында) дистиллерияның ашылу күні нақтыланбаған.

Көпірлер

Өзеннің үстінен бірнеше сақталған көпірлер бар, ағысқа қарсы ең биігі – Корнелз көпірі, ол өзеннің Компенсация су қоймасынан шығуымен бірге сарқырамадан өтеді. Бұл 20-шы ғасырдың соңында салынған бетон және болаттан жасалған құрылыс, ол өзен үстінен маңызды емес жолды өткізеді. Бірнеше жүз метр төмен ағыста Корнелз табиғат жолының бөлігі болып табылатын ағаштан жасалған жаяу көпір орналасқан. Шиелхилл Гленнің ең жоғары бөлігіндегі пайдаланылмаған құмтас карьерлері орналасқан жерде көпірдің іздерін табуға болады. Осыдан сәл төмен, Маджестон фермасында үш қанатты бұрынғы теміржол көпірінің құмтас тіректері мен бағаналарын көруге болады. Бұл 19-шы ғасырдың соңында Дунродтан құмтас карьерлеріне дейін жүрген, қысқа ғұмырлы минералдық желіге арналған. Осы жерде өзенді ағаштан жасалған ферма көпірі де кесіп өтеді. Миллхаус жолы өзенді тас аркалы көпір арқылы кесіп өтеді, одан Миллхаусқа тиесілі "Рим көпірінің" әсерлі бір қанатын көруге болады. Миллхаустан төмен ағыста құмтас және болаттан жасалған теміржол виадугі орналасқан, ол қазіргі Глазгодан Уэмисс шығанағына дейінгі бағытты жалғастырады. Бұл виадукқа параллель, 1960 жылдардың соңында бұзылған екінші виадуктің бағаналарын көруге болады. Бэнкфут фермасында болат және ағаштан жасалған көпір салынған. Бэнкфут пен Бридженд арасында тағы бір кішкентай көпірдің қалдықтарын көруге болады. Бриджендте екі параллель көпір бар, олардың бірі қолданылмайды, ол 1970 жылдардың басында A78 жолы қайта жаңартылғанда ауыстырылды. Бұл көпір мен Кип Марина арасында Ардгован Полисиден Сваллоу Брей плантациясына дейін созылатын, қираған фермалық жол көпірі бар. Кип Маринада тағы екі параллель көпір бар, олардың бірі қазір тек жаяу жүргіншілерге арналған және Ардгован үйіне қызмет еткен. 2006 жылы Кип Марина ауылы салынғанда оның орнына жаңа бетон көпір салынды. Соңғы көпір – Кип Маринадағы понтон көпір.

Кип Марина

Кип пен Клайд өзендерінің қосылған жерінде орналасқан теңіз портының аты да өзеннен алынған. Шотландиядағы алғашқы теңіз порты 1971 жылы 250 тұрақпен ашылды және сол кезде Ұлыбританиядағы үш теңіз портының бірі болды. Одан бері ол едәуір кеңейіп, қазір (2018) 600-дан астам тұраққа ие.

Кип Марина ауылы

Жақында салынған (2000-жылдар) тұрғын үй кешені, маринаға іргелес орналасқан. Ол маринаның үш жағында орналасқан, көптеген үйлер маринаға көрініс ашады, ал кейбіреулері Клайд шығанағының тоқтаусыз көрінісін тамашалайды. Кип Марина ауылы Инверкиптің бір бөлігі саналады, бірақ көп қозғалысты A78 басты жолымен негізгі ауылдан физикалық түрде бөлінген. Инверкип орталығынан марина мен Кип Марина ауылына жаяу жүргіншілер көпірі арқылы өтуге болады.