Кіріспе

Балық түрлері

Гила форелі (Oncorhynchus gilae) – АҚШ-тың оңтүстік-батысына тән, көсілте форелімен туыс сальмоноидтар тұқымдасының бір түрі. 2006 жылға дейін Гила форелі федералдық деңгейде жойылу қаупі төніп тұрған түрлер тізіміне енген еді. 2006 жылдың шілдесінде Нью-Мексико және Аризона штаттарының аңшылық және балық шаруашылығы департаменттері, АҚШ Орман шаруашылығы қызметі және АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі атқарған көптеген жұмыстардың нәтижесінде Гила форелінің статусы "қауіпті" деңгейіне төмендетілді. Бұл ретте, "4d ережесі" деп аталатын арнайы шара қабылданды, ол шамамен жарты ғасырдан бері алғаш рет шектеулі спорттық балық аулауға рұқсат береді. 1950 жылдары Гила форелі балық аулауға жабық болған кезде, оның саны мен таралу аймағы қатты азайғандықтан, мыс түсті бұл форель балық аулаушылар үшін жеңіл қолжетімді болмады. 2011 жылғы мәліметтер бойынша, екі штаттың да суларында осы балықты аулауға болады.

Ауқым

Гила форелі Аризона және Нью-Мексикодағы Гила өзенінің салаларында табиғи түрде қоныстанған. Гила форелі тарихи түрде Аризонадағы Верде және Агуа Фрия су жүйелерінде кездесетін. Алдо Леопольдтың 1923 жылғы мұрағатындағы жазбада Аризона штатының Тонто-Крик ағысында табиғи форель кездескені туралы айтылады. Гила форелі Нью-Мексикодағы Гила ұлттық орманның бес өзенінде сақталған, оның ішінде: Гила далалық аймағындағы Iron, McKenna және Spruce өзендерінде, сондай-ақ Алдо Леопольд далалық аймағындағы Main және South Diamond өзендерінде.

Сипаттама

Гила форелі сары түсті, қара дақтармен өрнектелген. Орташа толық ұзындығы шамамен ; ең үлкен толық ұзындығы шамамен. Гила форелі апачи форелімен жақын туыс. Дегенмен, апачи форелінің қарындағының артында және алдында (көздің) дақтары болуы мүмкін, сондай-ақ денесінде ірі көзге түсетін дақтар кездеседі, ал Гила форелі денесінің жоғарғы жартысында көптеген ұсақ қара дақтармен ерекшеленеді.

Биология

Гила форелі шағын тау су ағыстарында және шектеулі тобырларда кездеседі. Олар мүмкіндігінше кез келген нәрсені жейтін, трихоптералар, эфемероптералар, хирономидтер және қоңыздар сияқты су жәндіктерімен, сондай-ақ шағын балықтармен қоректенеді.

Көбею

Су температурасына қарай, шағылысу маусымы көктемнің соңы мен жаз айларында жүзеге асады. Инкубаторларда ұсталған аналықтардан алынған жұмыртқалардың орташа саны шамамен 150 болды. Көрсетілген ең жоғары өнімділік 686 жұмыртқаны құрады.

Қорғау

Гила фореліне жаңбырлы форель сияқты әкелінген балықтармен бәсекелестік және будандасу қауіп төндіреді. Дегенмен, Гила форелі популяциясының азаюының басты себебі – су ағынының және көлеңке беретін ағаштардың жоғалуынан туындаған мекендеу ортасының жойылуы. Бұл өз кезегінде өрттер, адамның өзен жағалауындағы өсімдіктерді жоюы, малдың шамадан тыс жайылуы, егіс суару және суды басқа бағытқа бұру, сондай-ақ Гила форелінің табиғи ареалындағы өзен арналарын өзгерту салдарынан болды. 1967 жылы АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі Гила форелін тізімге енгізген кезде, оның ареалы бірнеше жүз мильден небәрі 20 мильге дейін қысқарған еді. Тізімге енгізілгеннен кейін USFWS өзендерді қалпына келтірудің белсенді бағдарламасын бастады, әкелінген форельді алып тастады, жағалау өсімдіктерін қалпына келтіріп жөндеді (судың салқын температурасын сақтау үшін) және қалпына келтірілген өзендерді жас Гила форелімен қайта толтырды. Жаңа Мексика штатының солтүстігіндегі Мора ұлттық балық шаруашылығы және технология орталығы Гила форелінің аналық қорын сақтап, балықты қайта өсіру үшін қамтамасыз етеді. Қазіргі кезде бұл түр 1970-жылдарға қарағанда қауіпсіз, себебі ол 10 жаңа өзенге көшірілді, бірақ популяциясы мен мекендеу ортасы әлі де бастапқы деңгейден төмен. Табиғатты қорғаушылар түрді тізімнен алып тастап, балық аулауға рұқсат беруді үміттенеді, осы арқылы балықшылармен одақтасып, түрді сақтауға көмектесуді жоспарлап отыр. Ірі өрттер мен құрғақшылық кез келген форель түрінің жағдайына үлкен әсер етеді.