Кіріспе

Чикинкираның Розариясы біздің ханым немесе Чикинкираның Мәриям – бұл Солтүстік Анд аймағындағы құрметті бейнемен байланысты Бәрекке толы Мәриямның мариандық атауы. Ол ғасырлар бойы Колумбияның және Венесуэланың көршілес аймақтарының қадірленген қамқоршысы болып табылады, Рождество мерекесінің басталуында жергілікті музыкамен бірге маңызды дәстүрлі тойлардың орталығы саналады. Осы құрметті атаумен бейне Колумбияның, Венесуэланың Зулия штатының және Перудегі Караз қаласының қамқоршысы болып табылады. Чикинкираның алғашқы және түпнұсқа суретін Алонсо де Нарваес 1562 жылы салған. Севилья провинциясында дүниеге келгенімен, өмірінің көп бөлігін Колумбияда өткізді. Бұл сурет Колумбияның Чикинкира қаласындағы Розарияның біздің ханымның базиликасында сақтаулы тұр. Колумбияда діншілер оның мерекесін жыл сайынғы 26 желтоқсанда және 9 шілдеде тойлайды. Сурет мақтадан жасалған негізге салынған. Испандықтар Венесуэла үшін тағы бір кішкентай колониялық бейне жасады, ол бүгінге дейін өте құрметті, ол 1709 жылы жасалып, Маракайбодағы Чикинкираның біздің ханымның базиликасында сақталады. Маракайбода (Венесуэла) орналасқан, ағашқа салынған бұл сурет сол жерде «Ла Чинита» деп те аталады. 18 қараша – қала Ла Чинита мерекесін дәстүрлі шерулермен, құлшылықтармен және Гайта музыкасымен тойлайтын күн, ол елде Рождествоның басталуын білдіреді. 1910 жылғы 9 қаңтарда Папа Пий X Колумбиядағы Чикинкираның біздің ханымның бейнесін каноникалық түрде тәждіреуге рұқсат берді, бірақ сол кездегі саяси жағдайдың тұрақсыздығына байланысты бұл шара 1919 жылғы 9 шілдеге дейін орындалмады. 1986 жылғы 3 шілдеде Рим Папасы Иоанн Павел II ғибадатханаға барып, Мәриям ананың бейнесінің алдында Колумбиядағы бейбітшілік үшін дұға етті. Бұл атау Чикинкира қаласынан алынған, онда Мәриямның алғашқы керемет көрінісі болған және онда XVI ғасырдан қалған түпнұсқа бейне сақталады. 2020 жылдың тамызында Колумбия үкіметі Ватикан бағында 18-ші орында сол атпен белгілі мариандық бейнені орнатуға рұқсат алды.

Колумбия

Антонио де Сантананың 1560 жылы Сута индейлерінен алған енкомендасына сәйкес, испан суретшісі Алонсо де Нарваес индейлер тоқыған мақта матасынан Розарийдың Әзіре Мәриямының суретін салған. 1562 жылы сурет, төбесінен су ағып тұратын шатыр астындағы бөлмеге орналастырылды. Уақыт өте келе, ылғал, ауа және күн сәулесі суретті зақымдап, оның бейнесі танылмас болды. 1577 жылы тозығы жеткен сурет Чикинкираға көшіріліп, бұрын отбасылық дұғахана болған бөлмеде тасталып қалды. Сегіз жылдан кейін, Севильядан келген со pious испан әйелі Мария Рамос шағын шіркеуді жөндеп, сол суретті оның ішіне орналастырды. Дәстүр бойынша, суреттің керемет жаңаруы 1586 жылдың 26 желтоқсанында, жұма күні болды: мақтадағы сызаттар мен тесіктер біртіндеп жабылып, жарық пен түспен жабылды. Бейне қайтадан көзге түсіп, бұрынғы өмірлік күші мен жарқырағын қайта тапты. Ол сол қолының кішкентай саусағымен алдында ілген розарийді ұстап тұр, ал оң қолында скипетр бар. Оның оң жағында Францискан киіміндегі және әдеттегі Бала Исаның көрінісі бар кітабын ұстаған Падуалық Әулие Антонийдің бейнесі тұр, ал сол жағында Х әрпі пішіндес айқышпен Әулие Андрей тұр. Бұл суретті салуды тапсырған испан отаршысы Антонио де Сантана мен оны салу үшін Де Нарваеске тапсырыс берген доминикан монахы Андрес Джадакидің қасиетті қамқорлары еді. Сонымен қатар, үш жүз жыл бойы Чикинкираның Розариясы Әзіре Мәриямының бейнесі ешқандай қорғаусыз, адалдарға көрсетіліп, мыңдаған адамдардың нәзік матаға қол тигізуіне мүмкіндік берді. 1897 жылдан бері қалың шыны қаптамасы суретті ауа райының нашарлауынан және ізбушілердің шамадан тыс қол тигізуінен қорғайды.

Керемет бала туралы әңгіме

1709 жылдың қараша айының бір күні (басқа нұсқаларға сәйкес 1749 жылы) Маракайбо көлінің жағасында киім жуған әйел өзіне қарай ұшып келе жатқан ағаштан жасалған шағын тақташаны көрді. Ол оны пайдалы болуы мүмкін деп ойлап, киімдерімен бірге үйіне алып кетті. Келесі күні таңертең кофе дайындап жатқанда, ол біреудің шақырып тұрғандай есікті қағып жатқанын естіді. Ол барып қараса, тақташа жарқырап тұрғанын, оның үстінде Чикинкираның Әйелінің бейнесі пайда болғанын көріп таң қалды. Бір нұсқада әйел алғашқыда тақташада тек Әйелінің сылуетін ғана көргендігі айтылады, сондықтан оны үйінің қабырғасына іліп қойды; 18 қарашада дүйсенбі күні ол үйінің ішінен келетін қағыс және ерекше дыбыстарды естіді, ал тақташаны керемет жарқыраған, жаңбыр сияқты сәулелермен көрді. Ол қатты таңғалып, күшті сезімге толып, үйінен шығып, “¡Милагро! ¡Милагро!” – деп айқайлады. Сондықтан көрнекі көрушінің үйі тұрған даңғылға “Эль Милагро” (“Милагро” – Ғажанапия) деген ат берілді. Кейін көп адамдар осыны көру үшін келді. Сол күннен бастап Венесуэланың Маракайбо қаласы орналасқан Зулия штатының тұрғындары өздерінің “La Chinita” деп аталатын Королевасын тапты. Көптеген адамдар айтқандай, “Ол – Исаға апаратын жол”. Бүгінгі күнге дейін тақташа, оның үстіндегі бейнесімен бірге, Маракайбо базиликасында сақталып тұр. Аңыз бойынша, үкімет бұл бейнені астана – Каракасқа тиесілі деп шешіп, оны жылжытуға бұйрық берген. Сол кезде әскерлер бейнені алып кетпек болғанда, ол күннен-күнге ауырлап, ешбір адам көтере алмайтын болды. Әскерлер дереу оны базиликаға қайтарып берді, содан бері ол сол жерде тұр.

Ағаш тақтайша, тақта және шаршы

Алғашқыда, Сан-Хуан-де-Диосқа арналған кішкентай ғибадатханаға Құдай ананың бейнесі салынған тақташа әкелінді, ал кейін губернатор Франсиско де ла Рош Феррердің басшылығымен Чикинкираның жаңадан табылған Құдай ана бейнесіне құрмет көрсету үшін үлкенірек шіркеу салынды. Тақташа Базилика толық аяқталғанға дейін сонда қалды, Базилика 1858 жылы бітті. Тақташа салыстырмалы түрде кішкентай. Оның өлшемдері: ені 26 сантиметр, ұзындығы 25 сантиметр, тереңдігі 3 миллиметр. Құдай ана сол қолында сәби Исаны ұстап тұр. Оның сол жағында ашық кітап ұстаған апостол Әндір, ал оң жағында лилия гүлін (тазалықтың символы) ұстаған Антоний қасиеттісі бар. Тақташа қалпына келтіріліп, сақталды және оның сұлулығын арттыру үшін 18 каратты алтынмен өрнектелді. Тақташаның үстіндегі тәждің салмағы 10 килограмм, ол 18 каратты алтыннан жасалған және жұртшылық тарапынан сыйға тартылған. Оның ішкі доғасының өлшемдері 27 сантиметрге 44 сантиметр, және көптеген құнды тастар орнатылған. Бұл Зулияның ең бағалы мұраларының бірі. Тәж жасалған кезде оның құны шамамен 250 мың боливарды құрады. 2004 жылы жергілікті билік "Чикинкираның Розарийлік Анамыз алаңы" деп аталатын, ескі заманды еске түсіретін ашық қасиетті орынды ашты. Чикинкираның Құдай анасының монументалды ескерткіші бір кезде кір жуатын әйелдің үйі болған жерде орналасқан. Алаңның жалпы ауданы 30 мың шаршы метр, ал оның эпицентрінде 15 метр биіктіктегі Құдай ананың аллегориялық мүсіні тұр. Сондай-ақ, үш күзгүдей таза фонтан және Маракайбоның қасиетті қамқоршысы – Әулие Себастьянға арналған кішкентай алаң бар.

Жыл сайынғы мереке

Маракайбо тұрғындары қараша айында Чинита жәрмеңкесін түнгі тоймен тойлайды. Қаланың басты даңғылы – Белла Виста бірнеше блокқа жабылып, қала бойында жарықтар орнатылады. Жарықтар бірнеше ай бойы, тіпті Рождестводан кейін де тұрады. Үкімет пен қала ішіндегі кәсіпорындардың демеуімен сахналар құрылады. Әртүрлі отшашу көрсетілімдері мен көше сатушылары болады, жүздеген мың адам көшелерді толтырып, түні бойы тойға қатысады. Чинита жәрмеңкесі ресми түрде қазан айының соңғы сенбісінде, Құдай ананың ол тұрған жерінен түсірілуімен басталады. Ол Зулия штатын аралап, діни мерекелерді бастау үшін базиликаға оралады. Шамамен 6 қарашада Белла Виста даңғылы Рождестволық әшекейлермен жарықтанады, ал жергілікті билік ұлттық және халықаралық әртістердің қатысуымен қоғамдық концерттер сериясын ұйымдастырып, «нағыз» жәрмеңкені бастайды. Адамдар концерттерге арналған сахналар мен платформаларға көптеп жиналады. Жәрмеңке кезінде басқа да мәдени шаралар өтеді. Экспо Зулия – Зулия штатының өнімдерін көрсететін уақытша базар. Көптеген саудагерлер, дүкендер, компаниялар мен шеберлер өз тауарларын қолжетімді бағада ұсынады. Бұқа күресі де танымал, оның көп бөлігі жергілікті аренада өтеді. «Toros coleados» кезінде көптеген «gaiteros» базиликаның алдында Құдай ананың құрметіне ең үздік гаиталарын орындайды, соның арқасында халық музыкасының ұзақ дәстүрі сақталады. Бұл мереке Венесуэладағы ұзақ Рождество маусымының бастауы болып табылады.

17 және 18 қарашада

Ла Чинита жәрмеңкесінің соңғы екі күні ең ерекше. Осы күндері қала бойынша үлкен мерекелер өтеді. 17-сі күні түстен кейін көптеген адамдар пабтарда, клубтарда және дискотекаларда ән орындайтын концерттер мен гаита тобының музыкасын тыңдайды. Мереке 17-сі күні басталып, 18-і күні таңғы сағаттарға дейін жалғасады, осымен "Гайтеро таңғы шағы" аяқталады. Көптеген адамдар осы дәстүрлі мерекеден кейін бірден Чинитаның бейсбол ойынына барады, ал түстен кейін "Toros coleados" көрілісіне қатысады.

Паптық мақұлдауы

Рим папасы Пий VII оны 1829 жылы тиісті литургиялық тоймен Колумбияның қамқоршысы деп жариялады. Папа Пий X 1910 жылдың 9 қаңтарында бейнеге каноникалық тәж кигізді. Рим папасы Бенедикт XV 1919 жылдың 9 шілдесінде елдегі дайындықтар мен саяси жағдайға байланысты бұл жарлықты күшіне енгізді. 1927 жылы папа Пий XI оның қасиетті орнын кіші базилика деңгейіне көтерді.

Құрмет

2008 жылдың наурыз айында Колумбияның “Эль-Тиемпо” газеті Колумбия, Эквадор және Венесуэла арасындағы ашық қақтығысқа ұласуы мүмкін дағдарысты Колумбия президенті Альваро Урибе елдердің қамқоршысы саналатын Мәриямның үш түрлі атауымен араласуды сұрап, осы жағдайды шешуге көмектескенін жариялады. Дағдарыс 1 наурызда Урибе марксистік партизандардың террористік шабуылдар үшін пайдаланған көтерілісшілер лагеріне қарсы Эквадор аумағына әскери шабуылға бұйрық берген кезде басталды. Жауап ретінде Эквадор президенті Рафаэль Корреа Колумбиямен барлық дипломатиялық қарым-қатынасты үзіп жіберді. Корреаның саяси одақтасы Венесуэланың Уго Чавес Колумбия шекарасына да үлкен әскери күштерді шоғырландырды. “Эль-Тиемпо” газеті Колумбия президенттік сарайының капелланы Хулио Сольорзаноның сөзін келтіре отырып, 5 наурызда шиеленіс күшейген кезде президент Урибе жағдайдың басылуы үшін Розарий дұғасын оқуға шақырғанын хабарлады. Президенттік сарайдың шіркеуінде оқылған Розарий Урибедің өтініші бойынша Колумбияның Чикинкира, Венесуэланың Коромото және Эквадордың Мерекелі Анасы – елдердің қамқоршы әйелдеріне арналды. Урибе Президенттік сарайдағы барлық шенеуніктерді, сондай-ақ Қорғаныс және Ішкі істер министрлерін Розарийге шақырды. “Сенушілер үшін” – деп жазды “Эль-Тиемпо” газеті, – “дұға өте тиімді болды, себебі екі күннен кейін Рио тобының саммитінде үш елдің президенттері қол алысты”. 7 сәуірде Доминикан Республикасының саммитінде үш президент арадағы келіспеушіліктерді талқылады, бірақ Колумбия шабуылға қатысқаны үшін кешірім сұрағаннан кейін тарап кетуге келісті.