Кіріспе

1988 жылы Педро Альмодовар түсірген, 1,1 миллиард песоға (8 миллион доллар) бағаланған фильм бес «Гойя» сыйлығын жеңіп алды, оның ішінде «Үздік фильм» және Маураға «Басты рөлдегі үздік әйел актер» сыйлықтары бұйырды. Фильм 45-ші Венеция халықаралық кинофестивалінде көрсетілді және 1988 жылдың 11 қарашасында АҚШ-та кең экрандарға шықты. «Жүйкесі бұзыла жаздағы әйелдер» фильмі сыншылар мен көрермендер тарапынан мақтауға ие болды және көбінесе Альмодовардың ең жақсы фильмдерінің бірі деп есептеледі. 2010 жылы Бродвейде Джеффри Лейнмен бірлескен, Дэвид Язбектің музыкалық қойылымы сахнаға шықты.

Атау

Испан тіліндегі атау "ataque de nervios" (нервтердің шабуылы) дегенді білдіреді, ағылшын тілінде оны "нервтік бұзылу" (crisis nerviosa) деп шамадан тыс дұрыс емес аударады. "Ataque de nervios" – мәдениетке байланысты психологиялық құбылыс, оның кезінде адам, көбінесе әйел, теріс эмоцияларды күшті түрде білдіреді, дене қимылдары жасайды, кейде еденге құлайды немесе есінен таяды, көбінесе мазасыз жаңалық естігенде немесе мазасыз оқиғаға куә болғанда немесе қатысқанда. Тарихи тұрғыдан бұл жағдай гистериямен байланысты болса, соңғы кезде ғылыми әдебиеттерде посттравматикалық стресс және паникалық шабуылдармен байланыстырылады.

Сюжет

Теледидар актрисасы Пепа Маркос күйзеліске ұшырады, өйткені оның жігіті Иван оны тастап кетті. Олар шетелдік фильмдерді дубляждайтын дауыс актерлері, атап айтқанда Джоан Кроуфорд пен Стерлинг Хейденмен бірге Джони Гитар. Иванның сөйлеуімен, сөйлеуімен, әуендерімен бірдей. Саяхатқа шығатын кезде Пепадан заттарын кейіннен алатын чемоданына салып беруін сұрайды. Пепа үйге оралғанда, телефонынан досы Канделаның хабарлары келіп жатыр. Пепа телефонын алып, терезеден балконға лақтырып жібереді. Кандела келеді; ол өзінің жағдайын түсіндіре алмай жатып, Карлос (Иванның Люсиямен, оның бұрынғы сүйіктісімен бірге ұлы) өзінің снобтық қалыңдығы Марисамен келеді. Олар пәтер іздеп жүр, және Пепаның төбе үйін таңдады. Карлос пен Пепа бір-бірінің Иванмен қарым-қатынасын анықтайды; Пепа Иванның қайда екенін білгісі келеді, бірақ Карлос білмейді. Кендела балкондан секіріп, өзін өлтіруге тырысады. Бірде Мариса тоңазытқыштан газпачо ішуді шешіп, оған ұйқы дәрісі қосылғанын білмейтін болады. Кендела араб жігітімен қарым-қатынас жасағанын, кейіннен оны достарымен бірге келіп көргенін айтады. Ол білмейтін, олар шиит террористік ұяшығы еді. Террористер кеткеннен кейін, Кандела Пепаның үйіне қашып кетеді; ол полиция оны іздеп жүр деп қорқады. Пепа Карлос ұсынған заңгерге барады. Адвокат Паулина өзін ерекше ұстайды және Пепаға көмектесуден бас тартады; оның Стокгольмге ұшақ билеті бар. Кандела Карлосқа шииттер сол түні Стокгольмге ұшатын ұшақты ұрлап, Бейрутқа қарай бұрып жібермекші, онда олардың досы тұтқындалған. Карлос телефонын жөндеп, полицияға қоңырау шалады, (оның ойынша) олар қоңырауды таба алмастан, қоңырауды тайдырады және Канделаны сүйеді. Пепа қайтып келеді, Люсия оған Іван туралы айту үшін келе жатқанын айтады. Карлос Люсияның психиатриялық ауруханадан жуырда ғана шыққандығын айтады. Пепа Иваннан шаршап, чемоданын лақтырып тастайды (оны елестетеді); ол Пепаға хабарлама қалдырады. Пепа пәтеріне оралып, Карлостың Лола Белтранның "Soy infeliz" әнін ойнағанын естиді. Ол дискісін терезеден лақтырып жіберіп, Паулинаны ойландырады. Пепа Иванның хабарын естіп, телефонын алып, терезенің сыртына тастайды. Лусия телефонын жөндеушімен және Карлос телефон арқылы хабарласып жатқан полиция қызметкерімен бірге келеді. Кандела үрейленіп кетеді, бірақ Карлос балқытылған газпачоны ұсынады. Полицейлер мен жөндеуші есінен танып, Карлос пен Кандела диванда ұйықтап қалады; Люсия полиция қызметкерінің қаруын Пепаға бағыттайды, ол Иван Паулинамен Стокгольмге бара жатқанын және олардың рейсі террористердің ұрлауды жоспарлап отырғанын түсінеді. Лусия Иванның дауысы шетелдік фильмде дубляждалғанда, ол ақыл-есі дұрыс болып көрінгенін айтады. Ол Пепаның бетіне газпачо тастап, Иванды өлтіру үшін әуежайға жүгіреді. Пепа оны көршісі Анамен бірге таксиде қуып шығады. Лусия әуежайда Иван мен Паулинаны байқап, оларға қаруын сілтейді. Пепа Люсияға жүктер арбасын айналдырып, есінен танып қалмас бұрын, өлтіру әрекеті. Полиция Люсияны тұтқындағанда, Иван Пепаға көмекке жүгіріп келеді. Алайда Пепа қазір тым кеш екенін айтып, кетеді. Ол үйіне оралады, үйі - үйінді. Пепа өзінің балконында отыр, онда Мариса жаңа оянды. Әйелдер сөйлесіп, бір сәт тыныштық бөліседі, Пепа ақыры Иванға айтқысы келгенін айтады: ол жүкті.

Кассалық жинақ

Фильм Испаниядағы барлық уақыттағы ең табысты испандық фильм болды, 1,1 миллиард песета табыс әкеліп, 8 миллион АҚШ долларына баламалы "La vaquilla" (1985) фильмін озып кетті. Сондай-ақ, ол сол кезде АҚШ-тағы ең сәтті испандық фильм болды, 7,2 миллион доллар жинады.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes веб-сайтында фильмге 37 рецензия негізінде 92% мақұлдау көрсетілген, орташа бағасы 7,7/10. Сайттың сыншыларының пікірі: «Жүйкесіне шек келген әйелдер» фильмінде жазушы-режиссер Педро Альмодовар ерекше феминистік бағытта жұмыс істейді, нәтижесінде өте құнды туынды пайда болған». Metacritic, салмақты орташа есептейтін платформа, 12 сыншының бағасы бойынша фильмге 100 балдық шкала бойынша 85 бал берді, бұл «көпке танылған» екенін көрсетеді. 2010 жылы Empire журналының «Әлемдік киноның 100 үздік фильмі» тізімінде фильм 78-орынды иеленді. Нильс Голлерсруд: «Альмодовардың әсем, ирониялық, жанрларды араластыратын ерекше формуласы біршама симбиозға жетті, оның бірегей кинематографиялық көрінісінің бұрынғы, шикі фильмдеріне қарағанда сенімді әрі қанағаттанарлық нұсқасын ұсынды» деп баяндады.

Кезеңнен кезеңге бейімдеу

"Жас әйелдер" фильмі Джеффри Лейн (әңгімесі) және Дэвид Язбек (музыкасы мен ән мәтіні) арқылы мюзиклге бейімделді. Бродвейдегі алдын ала көрсетілімдер 2010 жылдың 5 қазанында басталды, ал ресми ашылуы 2010 жылдың 4 қарашасында Беласко театрында өтті. Актерлік құрамында Пэтти ЛуПон, Шери Рене Скотт, Лора Бенанти, Брайан Стокс Митчелл, Дэнни Бурштейн, Мэри Бет Пейл, Джастин Гуарни, де'Адре Азиза және Ника Графф Ланзароне болды, режиссерлік жұмысын Бартлетт Шер жүзеге асырды. Қойылымның мерзімі 2011 жылдың 23 қаңтарында аяқталуға жоспарланған, бірақ төмен кірістер мен билет сатылымына байланысты 2011 жылдың 2 қаңтарында ертерек жабылды. Жабылу кезінде шоу 30 алдын ала көрсетілім мен 69 ресми қойылымды көрсетті. Шоудың Вест-Энд қойылымы 2015 жылдың 12 қаңтарында Лондонның Плейхаус театрында 20 апталық кезеңге басталды, бас рөлдерде Тамсин Грейг, Жером Прадон, Хейден Гвинн және Анна Скеллерн ойнады.

Теледидарлық бейімдеу

2022 жылдың қаңтарында Apple TV+ бұл фильмен негізделген телесериалды жасауды жоспарлап отыр, және Джина Родригес бас рөлде ойнайтындығымен қатар атқарушы продюсер де болады деп хабарланды.