Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әр штаттың астанасы сонымен қатар оның ең ірі қаласы болып табылады. Олардың қатарында Сальвадор, Ресифе, Форталеза және Сан-Луис қалалары бар, бәрі де бір миллионнан астам халқы бар жағалау қалалары. Нордестеде тоғыз халықаралық әуежай бар, және аймақ Бразилиядағы жолаушылар ағыны бойынша екінші орында тұр (шамамен 20%).
The capital of each state is also its largest city. These include Salvador, Recife, Fortaleza and São Luís, all of which are coastal cities with a population above one million. Nordeste has nine international airports, and the region has the second largest number of passengers (roughly 20%) in Brazil.
Zona da Mata ("Орман аймағы")
Zona da Mata аймағы ылғалды шығыс жағалаудағы Нордесте (Атлант орманының бөлігі немесе Mata Atlântica) жаңбырлы ормандар аймағын қамтиды, және осы аймақтың ең ірі қалалары осы жерде орналасқан. Орман алқабы ғасырлар бойы кесілу мен пайдалану салдарынан қысқарды, бұрын әлдеқайда кең болған. Көп жылдар бойы бұл аймақтағы қант қамышын өсіру Бразилия экономикасының басты тірегі болды, бірақ 19 ғасырдың соңында кофе өндірісі дамығаннан кейін ғана маңыздылығы төмендеді. Қант қамышы үлкен ендіктерде өсіріледі, ал оның иелері зор саяси ықпалға ие.
The Zona da Mata comprises the rainforest zones of Nordeste (part of the Atlantic Forest or Mata Atlântica) in the humid eastern coast, where the region's largest capital cities are also located. The forest area was much larger before suffering from centuries of deforestation and exploration. For many years, sugar cane cultivation in this region was the mainstay of Brazil's economy, being superseded only when coffee production developed in the late 19th century. Sugar cane is cultivated on large estates whose owners maintain tremendous political influence.
Агросте
Жазық беткейлерде сауда желдерінің көтерілуінен жауын-шашын пайда болмайтындықтан, жылдық жауын-шашын мөлшері құрлыққа қарай бірте-бірте кемиді. Қысқа ғана қашықтықтан кейін, тропикалық жаңбырлы ормандарды қамтамасыз етуге жеткілікті жауын-шашын болмайды, әсіресе жауын-шашын жылдан жылға өте өзгеріссіз болады. Бұл ауысу аймағы агрест деп аталады және тік жартаста орналасқандықтан, көбінесе тегіс жерлер көп болған кезде пайдаланылмаған. Бірақ бүгінде суармалы судың қолжетімділігі арқасында агрест, аты айтқандай, маңызды шаруашылық аймаққа айналды. Ірі қалалары болмаса да, Каруару, Кампина-Гранде және Арапирака сияқты жақсы дамыған орташа және ірі қалаларды қамтиды.
Since the escarpment does not generate any further rainfall on its slopes from the lifting of the trade winds, annual rainfall decreases steadily inland. After a relatively short distance, there is no longer enough rainfall to support tropical rainforest, especially since the rainfall is extremely erratic from year to year. This transitional zone is known as the agreste and because it is located on the steep escarpment, was not generally used whilst flatter land was abundant. Today, with irrigation water available, however, the agreste, as its name suggest, is a major farming region. Despite containing no major city, it contains well developed medium large cities such as Caruaru, Campina Grande and Arapiraca.
Сертао ("Арғы теңіз")
Португал тілінде sertão (seʁˈtɐ̃w, «жерсіз дала» немесе «шөл») сөзі алғаш рет Азия мен Оңтүстік Американың кең жазықтықтарын білдірген. Бразилияда географиялық термин Атлантика жағалауынан шалқары орналасқан жерлерге қатысты, онда португалдар Оңтүстік Америкада алғашқыда 16 ғасырдың басында қоныстанған. Географиялық тұрғыдан алғанда, Сертао негізінен Бразилияның Жоғарғы жазығының бір бөлігін құрайтын төменгі қыраттардан тұрады. Сертаоның көп бөлігі теңіз деңгейінен 200 мен 500 метр аралығында, ал шығыс шетінде Планальто-да-Борборемада, ол агресте деп аталатын жартылай ылғалды аймаққа бірігетін жерде, Сера-да-Ибиапаба батыс Сеарада және Серру-ду-Перикиту орталық Пернамбукода орналасқан. Солтүстікке қарай Сертао Рио-Гранде-ду-Норте штатының солтүстік жағалау жазықтарына дейін созылады, ал оңтүстікке қарай Минас-Жерайстың солтүстік шетінде аяқталады. Сертао экваторға жақын орналасқандықтан, жыл бойы температура бірқалыпты болады және әдетте тропикалық, батысында өте ыстық. Дегенмен, Сертао Бразилияның басқа аймақтарына қарағанда жауын-шашынның аз болуымен ерекшеленеді. Оңтүстік Атлант мұхитының температурасы салыстырмалы түрде салқын болғандықтан, тропикалық конвергенция аймағы жылдың көп бөлігінде солтүстікке қарай жылжиды. Сондықтан жыл бойы құрғақшылыққа ұшырайды. Жылдық жауын-шашын мөлшері Сертаоның көп бөлігінде 500 мен 800 миллиметр, ал Форталезаның солтүстік жағалауында 1300 миллиметр аралығында болса да, жаңбырлы маусым қысқа. Бұл маусым батыста қаңтардан сәуірге дейін, ал шығыс Сертаода наурыздан маусымға дейін созылады. Алайда, жауын-шашын өте болмашы және кейбір жылдары жаңбыр мүлдем жаумайды, бұл апатты құрғақшылыққа әкеледі. Соңғы 36 жылда құрғақшылықтың ұзақтығы артты, ал 2012–2016 жылдардағы құрғақшылық аймақтың тарихындағы ең ұзақ құрғақшылық болды. Климатқа осылай осал болғандықтан Сертао «құрғақшылық полигоны» деп те аталады. Жаһандық жылынудың салдарынан алдағы 90 жылда аймақта жиірек, қаттырақ және ұзақ құрғақшылықтар болады деп күтілуде. Құрғақшылықтың күшейе түсуіне қарамастан, Бразилия құрғақшылықпен байланысты жағымсыз әлеуметтік салдарды жеңілдетуге қабілетті болды. Құрғақшылыққа төтеп беруде жалпы алғанда табысқа жеткенімен, құрғақшылыққа төтеп беру бағдарламалары тарихи түрде «құрғақшылық индустриясы» (indústria da seca) деп аталды. Антонио Калладо ұсынған бұл термин жергілікті саясаткерлердің құрғақшылықты сайлау мүмкіндіктерін арттыру құралы ретінде пайдаланып, тиімді түрде «құрғақшылық көмегін дауысқа сату» құбылысын сипаттайды. Бұл қаражатты дұрыс пайдаланбау көбінесе байларға, әсіресе жеке меншік жер иелеріне тиесілі болады, ал ауылдық кедейлер зиян көреді.
In Portuguese, the word sertão (seʁˈtɐ̃w, meaning "backcountry" or "outback") first referred to the vast hinterlands of Asia and South America that Lusitanian explorers encountered. In Brazil, the geographical term referred to backlands away from the Atlantic coastal regions where the Portuguese first settled in South America in the early sixteenth century. Geographically, the Sertão consists mainly of low uplands that form part of the Brazilian Highlands. Most parts of the sertão are between 200 and 500 meters above sea level, with higher elevations found on the eastern edge in the Planalto da Borborema, where it merges into a sub humid region known as agreste, in the Serra da Ibiapaba in western Ceará and in the Serro do Periquito of central Pernambuco. In the north, the Sertão extends to the northern coastal plains of Rio Grande do Norte state, whilst in the south it fades out in the northern fringe of Minas Gerais. Because the Sertão lies close to the equator, temperatures remain nearly uniform throughout the year and are typically tropical, often extremely hot in the west. However, the sertão is distinctive in its low rainfall compared to other areas of Brazil. Because of the relatively cool temperatures in the South Atlantic Ocean, the intertropical convergence zone remains north of the region for most of the year. Consequently, conditions are very dry for most of the year. Although annual rainfall averages between 500 and 800 millimeters over most of the sertão and 1300 millimeters on the northern coast of Fortaleza, it is confined to a short rainy season. This season extends from January to April in the west, but in the eastern Sertão it generally occurs from March to June. However, rainfall is extremely erratic and in some years the rains are minimal, leading to catastrophic drought. The duration of droughts has increased over the last 36 years, with the 2012–2016 drought being the longest drought in the region's history. Because of this vulnerability to the climate, Sertão is also known as a “polygon of drought.” Due to global warming, more frequent, more severe and longer droughts are estimated to hit the region over the next 90 years. Despite the increasing severity of the droughts, Brazil has become increasingly able to mitigate the negative social impacts associated with drought. While generally successful in helping those enduring drought, drought relief programs have historically resulted in a so called indústria da seca (drought industry). The term, coined by Antônio Callado, describes the phenomenon wherein local politicians use droughts as a tool to increase their electoral chances, effectively "trading drought relief for votes." This misappropriation of funds often benefits the wealthy—especially private landowners—to the detriment of the rural poor.
Meio-Norte ("Орталық солтүстік")
Meio Norte – Амазония орманының көп жауын-шашын жайылған аймағы мен Мараньяо штатының және Пиауи штатының жартысын қамтитын Сертаоның құрғақ аймағы арасындағы көшімді аймақ.
Meio Norte is a transition area between the high rainfalls region of Amazon Rainforest and the semi arid region of Sertão (hot and drought) covering the state of Maranhão and half of Piaui.
Гидрология
Солтүстік-шығыс аймағы Сан-Франциско, Канинде және Парнайба өзендерінің су жиналатын алаптарынан тұрады.
The Northeast region comprises the drainage basins of the São Francisco, Canindé, and Parnaíba Rivers.
Геология және топография
Географиялық тұрғыдан алғанда, Нордесте негізінен көптеген төменгі төбелер мен шағын жоталар бар эрозияға ұшыраған континенттік кратоннан тұрады. Ең биік шыңдары Бахияда орналасқан, ал одан солтүстікке қарай ондай биіктіктегі шыңдар жоқ. Солтүстік және батыс жағындағы платолар жағалауға және Мараньян штатындағы Токантинс өзенінің алабына қарай біртіндеп төмендейді, бірақ шығыс жағында Сан-Франциско өзенінің аңғарынан басқа жағалауға қарай тік құлдырап түседі. Шығыс жағалауындағы тік беткейлер мен ұзын жарлар "Ұлы жар" деп аталады. Бұл жарлық өте маңызды климаттық қызмет атқарады. Жылдың көп бөлігінде Нордесте тропикалық конвергенция аймағының ықпалына іркілмейтіндіктен, шығыстан соққан пассат желдері аймақ арқылы өтеді, жағалауға мол жауын-шашын әкеледі, ал жартас ылғалдың өтуін тоқтатып, ішкі аймақтарда ашық, құрғақ жағдайларды тудырады. Осының нәтижесінде төрт ерекше аймақ қалыптасады: жағалаудағы зона да мата, жардың үстіндегі агресте, одан әрі сертан және орталық солтүстік.
Geographically, Nordeste consists chiefly of an eroded continental craton with many low hills and small ranges. The highest peaks are around in Bahia, while further north there are no peaks above On its northern and western side, the plateaus fall steadily to the coast and into the basin of the Tocantins River in Maranhão, but on the eastern side it falls off quite sharply to the coast except in the valley of the São Francisco river. The steep slopes and long cliffs of the eastern coastline are known as "The Great Escarpment". The escarpment serves an extremely important climatic function. Because for most of the year Nordeste is out of reach of the Intertropical Convergence Zone, the easterly trade winds blow across the region, giving abundant rainfall to the coast but producing clear, dry conditions inland where the escarpment blocks moisture flow. This gives rise to four distinct regions, the zona da mata on the coast, the agreste on the escarpment, sertão beyond and the Mid north.