Кіріспе
Гүлді өсімдік түрі Silene chalcedonica (syn. Lychnis chalcedonica), Мальта кресі немесе қызыл лихнис – Еуразияға тән Caryophyllaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдік. Басқа да жиі қолданылатын атаулары: Бристоль гүлі, Иерусалим кресі және теңдесі жоқ гүл. Бұл өсімдік кеңінен сәндік өсімдік ретінде қолданылады және Корольдік бау-бақша қоғамының «Бау-бақшалық еңбек сіңіргені» наградасын алған.
Silene chalcedonica (syn. Lychnis chalcedonica), the Maltese cross or scarlet lychnis, is a species of flowering plant in the family Caryophyllaceae, native to Eurasia. Other common names include flower of Bristol, Jerusalem cross and nonesuch. It is a popular ornamental plant and has gained the Royal Horticultural Society's Award of Garden Merit.
Сипаттама
Бұл көпжылдық шөптесін өсімдік, бұтақталмаған, биік сабақтарымен өседі. Жапырақтары қарапайым, кеңінен сүйірленген, қарама-қарсы жұптарда орналасқан. Әр жапырақтың ұзындығы және ені аралығында болады. Көрікті қызыл гүлдері 10-50-ге дейін шоғырланған күйінде гүлдейді. Әр гүлдің диаметрі тереңінен бес бөлікті королласымен, ал әр бөлігі екі кішкентай бөлікке бөлінген. Бұл пішін Мальта кресіне ұқсас, содан оның бір атауы осылай аталуы мүмкін. Жемісі құрғақ қапшық, ішінде көптеген тұқымдар болады.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұл түр Ресейдің орталық және шығыс бөліктерінде, Қазақстанда, Моңғолияда және Қытайдың солтүстік-батысында табиғи түрде өседі. Солтүстік Американың кейбір аймақтарында бейімделіп, таралған. АҚШ пен Канаданың солтүстігінде жол бойындағы және басқа да бұзылған жерлерде, сондай-ақ сирек орманды алқаптарда кездеседі.
Өсіру
Бұл бақшаларда танымал сәндік өсімдік. Ол Корольдік бау-бақша қоғамының «Бау-бақшалық еңбек сіңіргені» сыйлығына ие болды. Сан алуан сорттар таңдалған, гүлдерінің түсі ашық қызылдан қызғылт-қызылға, қызғылт немесе ақ түске дейін өзгеріп отырады. Ол жартылай күнге немесе толық күнге түсетін, жақсы дренаждалған кез келген топырақта, үнемі ылғалды ұстаса жақсы өседі. Солған гүлдері алынып тасталса, гүлдеу мерзімі ұзарады. Жақсы дренаждалмаған топырақта қысқа ғұмырлы болады. Қос гүлді сорттар бөліп көбейтіледі.
Мәдениетте
2002 жылы Plantlife жабайы флораны сақтау қайырымдылық қоры жүргізген дауыс беру нәтижесінде Бристоль қаласының гүлі деп танылды. Оның түсі қалалық университеттің рәміздік түсі мен гербінде бейнеленген.