Кіріспе

Жаңа Зеландияның Манауату-Уангануи аймағындағы қала.

Ерте тарихы мен экономикасы

Маори халқының осы жерде 14 ғасырда өмір сүргендігіне куәліктер табылған. Нгати Уэнуку Раетихи мен Ваймаринода (қазір Ұлттық саябақ деп аталады, шамамен 35 шақырым/22 миль солтүстікке қарай 4 тас жолында орналасқан) қоныстанған. Ірі тұрақты елді мекендердің іздері аз, бірақ жылы айларда аңшылар тобы жиі кездесетін. 1887 жылы үкімет Уаймарино учаскесін жергілікті маорилерден сатып алды, ал Кариоидегі алғашқы еуропалық қоныс ашық далалық жерлерде қой шаруашылығын дамытумен байланысты болды. 1908-1947 жылдар аралығында бұл аймақтан 700 миллион куб фунт құрылыс ағашы алынды. 150 ағаш кесетін зауыттың қалдықтары табылды, ал риму, тотара, кахикатеа, матай және шыршы ағаштарын өңдеу көптеген адамдарды жұмыспен қамтыды. Қазіргі таңдағы екі ірі зауыттың бірі Тангивайда, екіншісі Ұлттық саябақта орналасқан. Раетихи (алғашқыда Макотуку деп аталған, себебі қаланың шетімен өзен ағып өтеді) Вангануи мен Вайору арасында саяхаттайтындар үшін тоқталған орын болды. Ағаш өңдеушілерге және жолдан өтетін адамдарға қызмет көрсететін дамыған қала пайда болды. Вангануиден солтүстікке сапар жасау оңай болған жоқ. Пипирикиден өтетін көркем "Өзен жолы" қиын болды, жолдан шығып кетсеңіз, қатал жолдар мен тік құламалар кездеседі. Раетихиге жеткендерге қонақжайлылық, тұруға орын, теміршілер мен жабдықтар, сондай-ақ солтүстікке сапарларын жалғастыруға қажетті жабдықтар ұсынылды. 1918 жылғы үлкен өрт Раетихидегі көптеген кәсіпкерлер мен үй иелеріне үлкен нұқсан келтірді. Көптеген зауыттардың жоғалуы ағаш өнеркәсібін баяулатты, бірақ ол 1940 жылдарға дейін сәтті дамыды, осы кезде берік жергілікті ағаштардың қоры таусыла бастады. Жылдам өсетін қызыл шыршыны отырғызу қарастырылды, бірақ сол кезде бұл салыстырмалы түрде жұмсақ ағашты сыртқы қолдануға жарамды ету үшін тиімді өңдеуге мүмкіндік болмады. Ауыл шаруашылығы кейбір адамдар үшін мүмкіндік болғанымен, ол жұмыс беруші ретінде орман шаруашылығымен теңесе алмады. 1970 жылдардан 1990 жылдарға дейін Раетихи, көптеген ауылдық Жаңа Зеландия қалалары сияқты, экономикалық құлдыраудан зардап шекті. Жаңа Зеландияның басқа аймақтарындағыдай, қой шаруашылығы да төмендеді, ал ең маңызды екі ауыл шаруашылығы саласы – мал шаруашылығы және көкөніс өсіру болып табылады. Қазіргі уақытта Динозаврлар үйі мұражайы және Таудан теңізге дейінгі велосипед жолы (Нга Хаеренга – Жаңа Зеландияның ұлттық велосипед жолдары желісінің бөлігі) және Ухангануи өзенін зерттеуге мүмкіндік беретін әртүрлі коммерциялық ұйымдар экономикалық жаңаруға үміт береді. Руапеху тауына және танымал шаңғы курорттарына жақын орналасқандықтан, келушілердің саны артып келе жатқандықтан, тұруға орын және кафелер ашылды. Джон Мулганның "Жалғыз адам" атты классикалық романының, әсіресе Стеннингтің шаруашылығының суреті Раетихиге негізделген.

Темір жол және мұражай

1917 жылдың 18 желтоқсанынан 1968 жылдың 1 қаңтарына дейін Раетихи қаласын Раетихи тармағы қызмет көрсетті, бұл Охакунедегі Солтүстік аралдың негізгі магистралінен бөлінген теміржол желісі болды. Станция ғимараты қалада бүгінге дейін сақталған, бастапқы орнынан көшіріліп, Ваймарино мұражайының құрамына енгізіліп, қайта жаңартылды. Мұражай Руапеху аймағынан алынған құжаттар мен фотосуреттердің архивін сақтайды, олардың бір бөлігі онлайн қолжетімді. Бұл ғимарат бастапқыда Охакунеге баратын жолдағы Макотуку өзенінің көпіріне жақын Стейшн-роудта орналасқан. 1917 жылы теміржол Раетихиге жеткен кезде, ол ағаш өңдеу өнеркәсібінде маңызды рөл атқарды. 1951 жылы жолаушылар тасымалы тоқтатылып, 1968 жылы ағаш кесу және оны өңдеудің азаюына байланысты толығымен жабылды. Теміржол станциясы ғимараты 1981 жылы, мұражай қоғамы құрылғаннан кейін жеті жыл өткен соң Седдон көшесіндегі қазіргі орнына көшірілді. 1983 жылы Макотуку өзенінің жанындағы алғашқы орнынан түрме жандары мен шарап қоймалары сияқты тағы екі ғимарат мұражайға көшірілді. Мұражайда 19 ғасырдағы маори елді мекені ретінде қаланың қалыптасуы, 1900-1960 жылдар аралығында ағаш өңдеу заводтарының және ірі масштабты ағаш кесудің пайда болуы, сондай-ақ ағаш кесу шабуылы аяқталғаннан кейін қаланың баяу құлдырауы туралы құжаттар, фотосуреттер және күнделікті тұрмыстың заттары сақталған. Мұражай волонтерлермен басқарылады және көбінесе демалыс күндері мен жазбаша тапсырыс бойынша ашық болады. Мұражайдың веб-сайтында көптеген архивтік фотосуреттер мен құжаттар кеңінен қарауға қолжетімді.

Жаңа Зеландияның кино өндірісімен байланысы

Раетихидің экономикалық қиындықтары оны "Тірі терең" (1978; Джефф Стивен) фильміне өте қолайлы орын етті. Фильмде жергілікті кәсіпкерлерден құралған жергілікті кеңес экономиканы жақсартудың бір жолы ретінде Оклендтен әйел шақырып, жергілікті спорт залында массаж жасауды шешеді. Ларри Парр, жазушы, режиссер және фильмдер мен телеспектакльдердің продюсері, сондай-ақ Te Māngai Pāho-ның бас директоры/Kaihautū, Раетихиде өсті. 1986 жылы оның Билли Т. Джеймс қатысқан "Ыстық жұма келді" (режиссер Иан Муне) Жаңа Зеландия комедиясы осы қалада тұңғыш рет көрсетілді. Берт Рейнольдстың қатысуымен түсірілген американдық "Судағы саяхат" (2004; Стивен Брилл) фильмі үшін жергілікті жол белгілері американдық үлгідегі белгілермен ауыстырылды және көліктер АҚШ-та жүргендей жергілікті жолдарда қозды. Раетихи Винсент Уордтың "Өзен патшайымы" (2005) фильміндегі бірнеше сахналарға ең жақын қол жеткізу мүмкіндігін де ұсынды; "Смаш Палас" (1981; Роджер Дональдсон) тағы бір Жаңа Зеландия фильмінің көп бөлігі түсірілген Хорипоти да жақын жерде орналасқан. 1918 жыл – Ұйқыбездектік эпидемиясы.

Білім

Раетихи бастауыш мектебі – 1-ден 8-ге дейінгі сыныптарда оқитын оқушыларға арналған мемлекеттік бастауыш мектеп, соңғы мәліметтер бойынша оқушы саны – .