Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мысыр мен Ливиядағы Гилф Кебир платосы (جلف كبير) (var. Гилф әл-Кебир, Жилф әл-Кебир, Гилф Кебир үстірт) – Египеттің оңтүстік-батысындағы Жаңа аңғар губернаторлығындағы және Ливияның оңтүстік-шығысындағы үстірт. Оның атауы "Ұлы тосқауыл" деп аударылады. Бұл құмтасты плато Ливия шөлінің төңірегінен көтеріліп, шамамен Пуэрто-Рикодай аумақты алып жатыр. Ол – Гилф Кебир ұлттық паркінің нағыз ортасы. Гилф Кебир деген атауды 1925 жылы принц Камал әл Дине Хусейн берген, себебі оның жергілікті аты болмаған. Ол қалың сұлулығымен, шалғай орналасқандығымен, геологиялық қызығушылық тудыратындығымен және жартастардағы кескіндемелермен, пиктограммалармен, тасқа қашалған суреттермен (петроглифтермен) танымал. Бұл суреттер жануарлар мен адамдардың көп болған ерте заманды көрсетеді.
Plateau in Egypt and Libya
Gilf Kebir (جلف كبير) (var. Gilf al Kebir, Jilf al Kabir, Gilf Kebir Plateau) is a plateau in the New Valley Governorate of the remote southwest corner of Egypt, and southeast Libya. Its name translates as "the Great Barrier". This sandstone plateau, roughly the size of Puerto Rico, rises from the Libyan Desert floor. It is the true heart of the Gilf Kebir National Park. The name Gilf Kebir was given to the plateau by Prince Kamal el Dine Hussein in 1925, as it had no local name. It is known for its rugged beauty, remoteness, geological interest, and the dramatic cliff paintings pictographs and rock carvings petroglyphs which depict an earlier era of abundant animal life and human habitation.
География және климат
Увеинат таулары жотасы платоның оңтүстігіндегі ең шеткі бөлігінен Египеттен Ливия мен Суданға дейін созылады.
The Uweinat mountain range at the very south of the plateau extends from Egypt into Libya and Sudan.
Климат
Гилф Кебир үстірті Сахара шөлінің шығыс бөлігінің ортасында жатыр, осылайша, жер бетіндегі ең экстремалды климаттардың бірін бастан кешіреді. Бұл планетадағы ең құрғақ жер, себебі аймақта жаңбыр мүлдем жаумайды (жылдық орташа жауын-шашын мөлшері шамалы 0,1 мм-ге жетеді), сонымен қатар геологиялық құрғақтық индексі/құрғақтық коэффициенті 200-ден асып түседі, яғни жерге түскен күн энергиясы түскен жауын-шашын мөлшерінен 200 есе артық буланады. Гилф Кебирде жаңбыр жиырма жылда бір рет жауы мүмкін.
Gilf Kebir Plateau lies in the heart of the eastern part of the vast Sahara Desert, and, thus, gets some of the most extreme climates on Earth. This is the driest place on the planet, not only because the area is totally rainless (the annual average rainfall amount hardly reaches 0.1 mm) but also because the geological aridity index/dryness ratio is over 200, which means that the solar energy received at the ground evaporates 200 times the amount of precipitation received. Rainfall may fall every twenty years in Gilf Kebir.
ХХ ғасырдағы барлау
Гилф Кебирдің төбелері алғаш рет еуропалық зерттеушілер тарапынан 1910 жылы, У. Дж. Хардинг Кингпен 1910 және 1911 жылдары, ал 1918 жылы Балл мен лейтенант Мурмен алыстан көрілді. Жотаның оңтүстік бөлігін 1925 жылы ханзада Камал әл-Дин Хусейн алғаш рет көрді, ал келесі жылы тағы бір экспедицияда ол жотаның шығыс тіктеуін анықтап, жотаның нақты мөлшерін бірінші болып түсінді. 1930 жылы Ральф Алгер Багнольд басқарған экспедиция да осы маршрутты ұстанды. 1930 жылдың қысында П. А. Клейтон кейбір аймақтарды зерттеді. Гилф Кебирдің батыс жағын 1932 жылы сэр Роберт Ист Клейтон мен граф Ласло Э. Алмаси басқарған Клейтон-Алмаси экспедициясы зерттеді, олармен бірге Патрик А. Клейтон, эскадрилья басшысы Х. В. Г. Ж. Пендерел, үш араб жүргізушісі және аспаз жүрді. Экспедиция аймақты «Циган шыбырағы» ұшағымен, көлікпен және жаяу жүріп зерттеді. 1933 жылы Патрик Клейтон мен Ладислаус Алмаси Акаба өткелін ашты, ол оңтүстік жазықтан Гилф Кебирге, яғни Уади Сурадан көтерілудің жалғыз жолы еді.
The hills of the Gilf Kebir were first seen from a distance by European explorers in 1910 with W. J. Harding King in 1910 and 1911, and Ball and Lieutenant Moore in 1918. The high southern part of the plateau was sighted for the first time by Prince Kamal el Dine Hussein in 1925, and on another expedition, in the following year, he fixed the eastern escarpment of the plateau and first realised the true size of the plateau. In 1930 an expedition headed by Ralph Alger Bagnold followed the same route. In the winter of 1930 1, P. A. Clayton surveyed some of the areas. The western side of the Gilf Kebir was explored in 1932 by the Clayton Almásy Expedition, headed by Sir Robert East Clayton and Count László E. Almásy, and accompanied by Patrick A. Clayton, Squadron Leader H. W. G. J. Penderel, three Arabian car drivers and a cook. The expedition explored the area by Gypsy Moth plane, by car, and on foot. 1933 Patrick Clayton and Ladislaus Almasy discovered the Aqaba Pass, the only way up Gilf Kebir from the southern plains i. e. from wadi Sura.
Екінші дүниежүзілік соғыс археологиясы
Алаң Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық логистикалық операциялардың орталығы болды. Өте құрғақ жағдай мен сирек қоныстанғандықтан, осы кезеңге қатысты іздер көбінесе зақымдалмаған күйде табылады. Гилф Кебирдің оңтүстік-шығысындағы Сегіз қоңырау төбесінде әскери бензин бөшкелерінен жасалған алып навигациялық белгілермен бірге үлкен әуе базасының қалдықтарын әлі де көруге болады. Сонымен қатар, осы жерде 2007 жылы Ұлыбритания армиясының Лонг-Рейндж Дезерт Группының хабаршысы (Алек Росс) Екінші дүниежүзілік соғыста жоғалтқан сөмкесі табылған. Сөмкеде хабаршының жеке хаттары мен суреттері жақсы сақталған күйде болды.
The plateau was the site for various British logistical operations during the Second World War, and due to the extremely dry conditions and lack of population, remains of this occupation are often found intact. A large airbase, including huge navigation arrows laid out in army petrol cans, can still be seen at the Eight Bells Hills spot in the southeast of Gilf Kebir. It was also the site of the 2007 discovery of a bag that had been lost in the Second World War by a dispatch rider (Alec Ross) of the Long Range Desert Group, part of the British Army. This contained the rider's personal letters and photographs and had been well preserved.
Әдеби орта
Гилф Кебир Майкл Ондаатьедің «Англиялық науқас» романының оқиғасының бір бөлігі болып табылады. Бұл жер Пол Суссманның «Жасырын оазис» романында да маңызды рөл атқарады.
The Gilf Kebir is the setting for part of Michael Ondaatje's novel The English Patient. It also plays an important role in Paul Sussman's The Hidden Oasis.