Кіріспе

Текстильдік әшекей немесе мұндай әшекейлерді негізгі матаға жағу арқылы жасалған туынды. Аппликация – әртүрлі пішіндегі және өрнектегі мата бөлікшелерін тігіп немесе үлкен матаға жабыстырып, сурет немесе өрнек құру арқылы жасалатын әшекейлік тігіс. Ол көбінесе, әсіресе киімді безендіру үшін қолданылады. Бұл техника қолмен немесе машинамен орындалады. Аппликация көбінесе тоқыма материалдарымен қолданылады, бірақ бұл термин басқа материалдарда қолданылатын ұқсас техникаларға да қатысты болуы мүмкін. Мысалы, керамикада аппликация – негізгі жұмысқа қосылған, әдетте безендіру мақсатындағы жеке балшық бөлігі. Бұл термин латын тіліндегі applicō "қолдану" және француз тіліндегі appliquer "жабыстыру" сөздерінен шыққан.

Тарих

"Аппликация" термині француз және латын тілдерінің "appliquer" және "applicare" етістіктерінен шыққан, екеуі де "қосу" немесе "жабыстыру" деген мағынаны білдіреді. Ол, кесте сияқты, қарапайым бастаудан туындаған. Бұл техника заттардың тозған бөліктерін нығайту немесе пайда болған тесіктерді жамау үшін пайдаланылған. Ертедегі аппликация киімнің қызмет ету мерзімін ұзарту мақсатымен қолданылған, кейіннен ол әлемнің көптеген мәдениеттеріндегі көрпелер мен жамылғыларда көрінетін көркем әдіске айналды. Археологтар Египетте (б.з.д. 980 ж.) аппликацияланған былғарының ежелгі үлгілерін тапты, ал былғары және киіз аппликациялары Сібір мен Моңғолиядағы б.з.д. 4 ғасырға жататын қабірлерде кілемдерде, қабырға ілмектерінде және жалатуларда кездеседі. Аппликация – Бенин, Батыс Африканың маңызды өнер түрі, әсіресе Абомей аймағында, онда ол 18 ғасырдан бері дәстүрге айналған. Скандинавия, Ресей және Шығыс Еуропа елдерінде былғары аппликациясымен киімді безендірудің халықтық дәстүрлері бар, ал былғары аппликациясы Үндістанның Гуджарат штатында, Пәкістанда және Мароккода да кездеседі, онда ерлер киімдері мен былғары тұрақтықтары кестемен және былғары аппликациясымен әшекейленеді. Киіз аппликациясы Шығыс Еуропада әйелдердің алжапқыштарын безендіру үшін қолданылады, ал Орталық Азияның көшпелі тайпалары арасында киіз аппликациясының сәндік қолданылуы киіз үйлерді, еден жамылғыларын және сөмкелерді безендіру үшін де байқалады. Оңтүстік Американың Мола тоқымаларында кері аппликация қолданылады.

Қалпақ

Аплике тігісте кеңінен қолданылады. "Дрезден пластинасы" және "Санбонет Сью" – американдық дәстүрлі тігіс блоктарының екі мысалы, олар тігістермен және аппликациямен жасалған. Балтимор альбомы тігістері, Broderie perse, Гавайи тігістері, Амиш тігістері, Египеттік Хаямия және Үндістан мен Пәкістанның ралли тігістері де аппликацияны пайдаланады.

Баннер жасау

Ол әсіресе қашықтан көрінетін жұмыстарға, мысалы баннер жасауға өте ыңғайлы. Аппликацияның танымал мысалы – Хестингс тігісі.

Жоғары сәнді киімдердің тігістері

Шына жиектерін қосу үшін шынадан жасалған аппликация тігісін қолдануға болады. Шына суретіндегі элементтер бір-бірінің үстіне жабысып, тігіш тігіспен бекітіледі.

Электронды тігін машиналары

Қазіргі заманғы тұтынушыға арналған кесте тігу машиналары бағдарлама бойынша аппликация дизайндарын жылдам тігуге мүмкіндік береді. Бағдарламаларда тігу барысында машина тоқтап, пайдаланушыға жіптерді ауыстыруға жағдай жасайды. Біріншіден, фондық мата және аппликациялық мата машинаның кестелеу шеңберіне бекітіледі. Бағдарлама іске қосылады, машина екі қабат матаның үстінен бос тігіс жасайды. Содан кейін машина жіп алмастыру үшін немесе басқа алдын ала бағдарламаланған тоқтау үшін тоқталады. Пайдаланушы осыдан кейін бос тігістің айналасындағы артық аппликациялық матаны кесіп тастайды. Бұдан кейін машина бағдарлама бойынша жұмысын жалғастырып, аппликацияның үстінен сатин тігістерін және кез келген сәндік тігістерді автоматты түрде тігеді, осылайша ең жақсы нәтижеге қол жеткізеді.