Кіріспе

Aspmyra Stadion – Норвегияның Бодо қаласында орналасқан футбол стадионы. «Бодё/Глимт» және «Гранд Бодё» клубтарының үй стадионы, 8 270 көрерменге арналған орындықтарға ие. Аренада төрт трибуна бар: оңтүстік жағында шатыры бар, заманауи толық орындықтармен жабдықталған, 100 клубтық орындық және 15 люкс-бокс, шығыс және батыс жағында шатыры жоқ толық орындықтармен жабдықталған трибуналар, ал солтүстік жағында екі трибуна орналасқан. Артында шатыры бар ескі, көтерілген трибуна және алдында шатыры жоқ, жаңа (2022 жылы салынған) толық орындықтармен жабдықталған трибуна бар. Бұл жаңа трибуна салынғанға дейін, ескі трибунаның алдындағы аймақ 2000 адамға дейін сыйымды тұрған орын болатын, бірақ ол халықаралық матчтар үшін УЕФА қауіпсіздік ережелерін қанағаттандырмады. Аренада жарықтандыру және жер астында жылыту жүйесі бар жасанды газон орнатылған. Аренаның оңтүстігінде жасанды газонмен жабдықталған жаттығу алаңы – Aspmyra kunstgressbane орналасқан. Aspmyra Stadion 2002 жылы Норвегия ұлттық футбол құрамасының Исландияға қарсы өткізген бір матчын қабылдады. Стадион 1966 жылы көп мақсатты муниципалды стадион ретінде ашылды, оған жүгіру жолы да кірді. «Глимт» 1977 жылы жоғары лигаға өтті және 1970-жылдардың соңында Аспмирада Кубок иелерінің кубогы матчтарын өткізді. 1980 жылы стадионға шағын жаңарту жүргізілді, сонымен қатар кез келген ауа-райына төтеп бере алатын жүгіру жолы және жаттығу алаңы салынды. 1992 жылы газон қайтадан егілді, бұл «Глимт» клубын Нордландшаленде бір маусым ойнауға мәжбүр етті, ол содан бері Норвегияның жоғары дивизионы матчтары үшін екі рет пайдаланылды. Aspmyra Stadion 1997 жылы «Глимт» клубына сатылды, содан кейін оңтүстік және шығыс трибуналары салынды. Бұл үшін жүгіру жолын алып тастау және стадион төңірегінде коммерциялық және тұрғын үйлер салу қажет болды. 2006 жылы жасанды газон төселді. 2008 жылы клуб заңсыз мемлекеттік субсидиялар алғаннан кейін және стадионды жаңарту қажет болғандықтан, ол 2011 жылы муниципалитетке қайта сатылды.

Тарих

1916 жылы «Бодё/Глимт» және келесі жылы «Гранд Бодё» құрылғаннан кейін клубтар қаладағы әртүрлі жерлерде ойнады. Клубтың элиталық командаларының негізгі алаңы «Бодё станциясы» болды. 1962 жылы жетекші спорт клубтары үшін орталық стадион салу жоспарлары пайда болды. Бұл қызығушылық қаладағы түрлі спорт клубтары ұйымдастырған үлкен наразылық митингіне түрткі болды, онда муниципалитет жаңа алаң салуға қаржы бөлсін деп талап етілді. Екі орын қарастырылды: қазір Норвегия авиация мұражайы орналасқан Плассмира және Аспмира. Соңғысы таңдалды және 1963 жылы муниципалдық кеңес жоспарды бекітті. 1989 жылы «Бодё/Глимт» командасын жоғары лигаға қайтару жобасы басталды. Ең маңызды мәселелердің бірі – Арктикалық қыста жаттығу үшін жақсы жағдайды қамтамасыз ету болды. Клуб Аспмирадағы жасанды газонды алаңды топырақ астында жылыту жүйесімен жаңалауды ұсынды, сондай-ақ жаңа қиыршық тас алаң мен толық өлшемді жабық жаттығу залын салуды ұсынды. Спорт және мәдениет комитеті жасанды газонды алаңды қиыршық тас алаңнан басымдықпен қарастыратынын мәлімдеді. Сондықтан 3,5 миллион норвегиялық кронаны жасанды газонды алаңға жылыту жүйесін орнатуға және оны алып тастауға бөлу ұсынылды. Жаңа жасанды газон қаржы бөлінгеннен кейін орнатылатын болды. Бұл туралы келісімге қол жеткізілді, құрылыс 1989 жылдың 24 қазанында басталды және қысқы жаттығуларға дейін аяқталуы жоспарланды. 1990 жылы пайдалануға берілді және 1991 жылдың 21 қыркүйегінде аяқталды. 1991 жылы стадионда жаңа газон төсеу туралы пікірталас қайта көтерілді. NFF «Глимт» командасына 1992 жылғы маусымда «Нордландхаленді» пайдалануға рұқсат берді, егер «Аспмира» 1993 жылғы маусымға дайын болса. Муниципалитетте жаңа газонға қаражат болмағандықтан, тараптар клубтың жөндеу жұмыстарына 3,5 миллион норвегиялық крона қарыз алуы туралы келісімге келді. Клуб несие бойынша пайыздарды муниципалитетке бергенге дейін төлейтін болды, бірақ соған дейін «Бодё/Глимт» стадионға жалдау төлемейтін. Егер муниципалитет жөндеуді әдеттегідей қаржыландырса, қаражатты келесі жылға дейін бөлуге болмайтын, нәтижесінде екі маусым жоғалған болар еді. Жаңа газон топырақ астында жылыту жүйесімен жабдықталған. 1994 жылы «Бодё/Глимт» командасы «Аспмираны» УЕФА матчтарын қабылдауға мүмкіндік беру үшін кеңейту жоспарларын жасауды бастады. Жобаны қаржыландыру және трибуналарды иелену үшін «Аспмира Эйендомсутвиклинг» компаниясы құрылды. 1996 жылы компанияға муниципалитеттен 15 миллион норвегиялық кронаға бағаланған «Аспмира» жер учаскесі берілді. Бастапқы жоспарда қала халқының төрттен бірін құрайтын 10 000 көрерменге арналған трибуналар, 48 пәтер және коммерциялық ғимараттар қарастырылған. Қаржыландыру тұрғын үй және коммерциялық мүлікті сатудан, сондай-ақ NFF және Мәдениет министрлігінен гранттар алудан күтілді. Жобаға жаңа жарық шамдары мен жаңа клуб үйі де кірді. Қалалық әкімшіліктің басшысы Свейн Бликс жоба жаңа алаңды пайдалануға және жаңа жеңіл атлетика алаңын салуға да қаржы бөлмелі тиіс екенін мәлімдеді, өйткені жоспарда «Аспмирадағы» жүгіру жолдарын жою көзделген. Қала әкімдігі 1997 жылдың желтоқсанында құрылыс салуға қажетті рұқсаттарды берді, бірақ клубтың жаңартуларды қаржыландыруын талап етті, бірақ клубтың қаражаты жетпеді. «Бодё/Глимт» операциялық компаниясының бас директоры Кьель Ове Йохансен 1998 жылдың қарашасында қала әкімінің және кеңесшілердің «Бодё/Глимт» командасына қатысты орын жоспарларына қатысты жағымсыз көзқарасына және сенімсіздікке наразылық білдіріп, жұмысынан кетті. 1999 жылдың 27 қаңтарында қалалық кеңес клубқа 7,9 миллион норвегиялық кронаға сатуға рұқсат берген қаулы қабылдады, ресми қабылдау күні 1 мамыр болды. Бұдан басқа, компания жергілікті билікке 5,5 миллион норвегиялық кронаны алаң табысты болғаннан кейін төлейтін болды. Құрылыс 1999 жылдың қазан айында басталды, құны 140 миллион норвегиялық кронаны құрады. Жаңа оңтүстік трибунасы шатырымен, кеңселермен және ауысу бөлмелерімен, ал шығыс жағында шатыры жоқ кіші трибуна салынды. Жобаның құны бастапқы жоспардан 40 миллион норвегиялық кронаға арзан болды, себебі батыс жағында трибуналар салынбады. Екі жаңа трибунада 4350 орын болды және алаң УЕФА матчтарын қабылдауға дайын болды. Алайда, УЕФА матчтары үшін стадиондағы ескі трибуналарды немесе террасаларды пайдалануға рұқсат етілмеді. Жобаға 13 компанияға жалға берілген коммерциялық мүлік те кірді. Стадионға жаңа жарық шамдары орнатылды, олар Ослодағы «Уллевааль» стадионынан 5 миллион норвегиялық кронаға сатып алынды. Алайда, «Бодё» әуежайынан кейбір шағымдар түсті, өйткені шамдар ұшқыштардың назарын аударады. Клуб сонымен қатар жасанды газон орнатуды қарастырды және пилоттық газон орнату үшін грант алу үшін УЕФА-ның серіктесі болуға өтініш берді, бірақ бұл Швециядағы «Эйравалленге» берілді. 2002 жылдың 2 желтоқсанында «Нордландсбанкен» клубтың банкроттығына жол бермеу үшін «Аспмира Эйендомсутвиклинг» компаниясының үштен бір бөлігін 10 миллион норвегиялық кронаға сатып алды. 2003 жылы «Бодё/Глимт» алаңға 650 000 норвегиялық крона жалдау төлемі және 700 000 норвегиялық крона операциялық шығындар жұмсады. Жолақтарды алып тастағаны үшін компенсация ретінде стадион компаниясы Мөркведиядағы жаңа муниципалдық жеңіл атлетика алаңын салуға қаржы бөлді. «Гранд» клубының үйін көшіруге және жасанды алаңға ауысу бөлмесін салуға кеткен 170 000 норвегиялық кронаны муниципалитет, «Гранд», «Аспмира Эйендомсутвиклинг» және «Глимт» командасының демеушілерінің бірі «Нордланд Энтрпренёр» бірлесіп төледі. 2003 жылы «Аспмира Нæрингэйедом» өзінің 20,5 миллион норвегиялық кроналық қарызын швейцариялық франкқа аударды. Бұл операцияның нәтижесінде бір жыл ішінде компанияның қарызы 10 пайызға өсті. 2004 жылы стадион меншік иесі компаниясы өз атын «Аспмира Стадион АС» деп өзгертті. Муниципалитет 2005 жылдың қарашасында стадион компаниясының муниципалитетке 5,5 миллион норвегиялық кроналық қарызын жойды. Бұл клубтың операциялық компаниясына оңтайлы үлестік капиталға ие болуға мүмкіндік берді және клуб лицензиясын сақтап қалды. 2007 жылы жаттығу алаңына жаңа газон төселді. 2008 жылы «Глимт» командасының жоғары лигаға көтерілуінен кейін клуб «Аспмираның» «ешқандай қазіргі заманға сай емес» екенін мәлімдеді және клубтың жоғары дивизионда қалуы үшін 200 миллион норвегиялық крона инвестиция қажет екенін айтты. Төраға Бенн Эйдссен 2001 жылы «Аспмира» елдегі ең заманауи алаңдардың бірі болғанын, бірақ бірнеше жыл ішінде ол ең жақсы 25-ке кірмейтінін айтты. Ол қаржыландырудың негізгі көздері ретінде аймақтық еңбекақы салығынан (DA қаражаты), мемлекеттік гранттар мен демеушілерден қаржыландыруды атады. 2008 жылғы маусымға дейін 10 миллион норвегиялық кронаға алаңды жаңарту жұмыстары жүргізілді, ол DA қаражаты есебінен қаржыландырылды. Ол 2,2 миллион норвегиялық кроналық субсидиядан және 8,3 миллион норвегиялық кроналық 10 жылдық пайыздан және төлемдерден тұратын екі нақты гранттан тұрды, екеуі де клубқа берілді. 2009 жылы банк стадион қарызының 5 миллион норвегиялық кронасын жойды, осылайша оны 14,2 миллион норвегиялық кронаға дейін төмендетті. 2009 жылы «Инновация Норвегия» Нордланд округі муниципалитетін, DA қаражатын басқарғандығы үшін сынады, «Глимтке» берілген грант пен қарыз заңсыз болғанын мәлімдеді. Сондықтан екеуі де пайызы бар қарызға айналдырылды және «Аспмира Стадионға» берілді, клубқа емес. Клубтың лицензиясын сақтауы үшін оңтайлы капиталға ие болуы керек. Стадион компаниясының басым акционері болғандықтан, ол «Аспмира Стадион АС» капиталдық үлесін де қамтитын біріктірілген есептерді ұсынды. «Инновация Норвегияның» іс-қимылының салдары клубтың теріс капиталға ие болып, үшінші дивизионға түсіп қалу қаупі тудырды. Муниципалдық кеңес 2011 жылдың 17 ақпанында стадионды сатып алу туралы шешім қабылдады. Ең белсенді жақтаушылар Еңбек партиясы және Консервативтік партия болды, ал үш партия – Прогресс партиясы, Либералдық партия және Қызыл партия – қарсы дауыс берді. Жақтаушылар муниципалитет стадионды өте жоғары құнмен сатып алып отырғанын айтты, ал қарсыластар бұл муниципалитет үшін емес екенін мәлімдеді.

Мекемелер

Ойын алаңы Бодё қаласының орталық бөлігінің оңтүстігінде, Hålogalandsgata көшесінде, Бодё әуежайына жақын орналасқан. Ойын алаңында 8 270 отыратын көрерменге арналған орын бар. Трибуна коммерциялық және тұрғын үй ғимаратымен біріктірілген, ол Aspmyra Næringsbygg компаниясына тиесілі, ал ол Gunvald Johansen басқарады. Bodø/Glimt кеңсесі осы бөлімде орналасқан, және Glimt бұл бөлімді, сондай-ақ жалпы қолжетімділікті жалға алады.

Оқиғалар

Bodø/Glimt компаниясы Aspmyra стадионының негізгі арендаторы болып табылады. Рекордтық көрермен саны 1975 жылы тіркелді, «Викингке» қарсы Норвегия футбол кубогы матчына 12 189 адам келді. Глимт 1980-ші жылдары қарқынды өсімді тоқтатты, бірнеше маусымды үшінші дивизионда өткізді. 1991 жылдың соңында Глимт бірінші дивизионға, сол кездегі турнир пирамидасының екінші деңгейіне жол алды. Алайда, 1992 жылғы маусымда клуб «Нордландшален» стадионында өнер көрсетті. 2001 жылы жарықтандыру орнатылғаннан кейін, кешкі ойындарға келушілер саны 70 пайызға өсті, нәтижесінде көктем және күз айларында кешкі матчтардың жиілігі артты. Глимт 2005 жылғы маусым соңына дейін Премьер-лигада ойнады, содан кейін дивизион төмен түсті, бірақ 2009 жылғы маусымнан кейін қайтадан төмендеді. Aspmyra стадионы 1970-ші жылдардың соңында УЕФА Кубок иегерлері кубогының матчтарын қабылдады. Bodø/Glimt 1976–1977 жылдары «Наполимен», ал 1978–1979 жылдары «Юнион Люксембургпен» және «Интернационалемен» кездесті. 1994–95 жылғы Кубок иегерлері кубогында Глимт Aspmyra стадионында «Олимпия Ригамен» ойнады, бірақ «Сампдорияға» қарсы матчты «Уллевол» стадионында өткізуге мәжбүр болды. Команданың 1996–97 жылғы УЕФА кубогындағы «Трабзонспормен» ойыны «Уллеволда» өтті, ал «Бейтар Иерусалимге» қарсы іріктеу ойыны Aspmyra стадионында өткізілді. Сол сияқты, 1999–2000 жылғы УЕФА кубогында «Вадуцқа» қарсы іріктеу ойыны Aspmyra стадионында, ал бірінші турдағы матч «Вердер Бременге» қарсы Тронхеймдегі «Леркендал» стадионында өтті. Жаңартылған стадионмен Bodø/Glimt қайтадан УЕФА турнирлеріндегі барлық үй матчтарын Aspmyra стадионында өткізуге құқық алды. 2004–05 жылғы УЕФА кубогында Bodø/Glimt командасын «Левадия Таллинн» және «Бешикташ» клубтары қонаққа келді. Bodø/Glimt-тен басқа, «Grand Bodø» да Aspmyra стадионында матчтар өткізеді. Олар соңғы рет 2007 жылы жоғары лигада ойнады, орта есеппен 222 көрерменді тартты. 1980-ші жылдары «Грандтың» ерлер клубы қаланың ең үздік клубы атанды, Глимттен жоғары екінші дивизионда ойнады. Келесі жылы 1981 жылғы Еуропа чемпионатының жеңіл атлетикадан әйелдер арасындағы жартылай финалын қабылдады. Бұл стадионды қайта жаңартудан кейін рекордтық көрсеткіш болып табылады. Стадионда өткен концерттердің қатарында 2008 жылы Брайан Адамстың өнер көрсетуі бар. 2012 жылдың қыркүйегінде стадионда Норвегия регби лигасының финалы «Bodø Barbarians» және «Oslo Capitals» командалары арасында өтті, онда «Capitals» 34–24 есебімен жеңіске жетті.

Болашақ

2008 жылы клуб Аспмираны 200 миллион NOK көлемінде жаңарту қажеттігін немесе премьер-лига деңгейінде бәсекелесу үшін басқа жерде жаңа стадион салу қажеттігін мәлімдеді. Қаржыландыру мемлекеттік және демеушілік гранттар, соның ішінде DA қаражаты есебінен жүзеге асыру жоспарланған. 2008 жылы Бодо қаласының халқы 46 049 адамды құрады. Жаңа стадионның құны 500-700 миллион NOK шамасында бағаланды және көбінесе DA қаражатымен қаржыландырылуы тиіс болды. Аспмираны жаттығу алаңы ретінде пайдалану жоспарланған. Бодо скандинавиялық өтініштен бас тартты, ол соңында УЕФА-ға жіберілмеді. Аспмира үшін муниципалитет алаңның солтүстігіндегі жылжымайтын мүлікті ұзақ мерзімді перспективада сатып алуға және онда жаңа трибуна салуға мүмкіндігі бар екенін мәлімдеді. Балама ретінде, 3 миллион NOK көлеміндегі қаражат трибунаны бұзуға және оны коммерциялық мүлік ретінде қайта жаңартуға жұмсалуы мүмкін.